Chuẩn bị thành tích bắt đầu từ nền tảng khoa học
Khoa học thể thao là việc ứng dụng dữ liệu, công nghệ, dinh dưỡng và y học để tuyển chọn, huấn luyện, chăm sóc vận động viên, hướng tới thành tích cao và sức khỏe bền vững. Cách tiếp cận này đang hiện rõ trong quá trình chuẩn bị Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ 10 năm 2026: thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm, các đơn vị kết hợp chuyên môn với theo dõi và đánh giá có hệ thống. Đại hội dự kiến diễn ra từ ngày 1/11 đến 11/12 tại TP.HCM và các khu vực lân cận. Đây là thay đổi đáng hoan nghênh: tài năng vẫn cần nỗ lực cá nhân, nhưng việc chuẩn bị tốt phải tính đến điều kiện thể chất, tải trọng tập luyện, dinh dưỡng và nguy cơ chấn thương của từng người. Khoa học không thay thế huấn luyện viên; nó giúp họ đưa ra quyết định chính xác hơn.
Đà Nẵng xem dinh dưỡng là một phần của giáo án
Tại Trung tâm Huấn luyện thể thao Đà Nẵng, dinh dưỡng vận động viên được xây dựng gắn với yêu cầu của từng đội và đặc thù môn thể thao. Thực đơn thay đổi hằng ngày để đáp ứng nhu cầu thể lực trong những đợt tập kéo dài; trung tâm đồng thời tiếp nhận góp ý của vận động viên để điều chỉnh món ăn. Việc bảo đảm bữa ăn đủ chất, đa dạng giúp họ duy trì thể lực, tập luyện yên tâm và chuẩn bị tốt hơn trước thi đấu. VĐV điền kinh Võ Bá Đạt cũng nhấn mạnh dinh dưỡng góp phần bồi đắp thể lực và hồi phục sau mỗi buổi tập cường độ cao. Cách làm này đáng chú ý vì bữa ăn không còn là khâu hậu cần tách rời: nếu không phù hợp với khối lượng vận động và nhu cầu hồi phục, chất lượng huấn luyện khó được duy trì. Chăm sóc dinh dưỡng tốt là một phần thiết thực của quá trình chuẩn bị thành tích.
Dữ liệu hỗ trợ tuyển chọn và điều chỉnh huấn luyện
Ở TP.HCM, công nghệ được dùng từ khâu tuyển chọn đến theo dõi tiến bộ. Hệ thống đánh giá có thể xem xét đặc điểm sinh học, hình thể, phản xạ thần kinh và tâm lý thi đấu, giúp ban huấn luyện nhận diện tiềm năng và định hướng môn hoặc cự ly phù hợp ngay từ đầu. Trong tập luyện, cảm biến quang học, thiết bị đo nhịp tim và máy ghi thời gian độ chính xác cao hỗ trợ theo dõi tốc độ, sức bền, phối hợp vận động và kỹ thuật. Thành phố tiếp tục đầu tư 8–10 tỷ đồng mỗi năm từ năm 2017 đến nay cho thiết bị đánh giá thể lực, khoa học y sinh và tuyển chọn tài năng. Đây là nền tảng hữu ích, nhưng thiết bị chỉ có giá trị khi dữ liệu được diễn giải đúng và chuyển thành điều chỉnh cụ thể. Huấn luyện thể thao dựa trên bằng chứng có thể giúp giảm phỏng đoán, phân bổ bài tập phù hợp hơn và tránh đánh giá vận động viên chỉ qua một vài buổi thử.
Chăm sóc và phục hồi chấn thương để giữ nhịp tập luyện
Bộ phận Khoa học thể thao và Y học thể thao thuộc Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao TP.HCM đang đưa chuyên môn đến gần hơn với sân tập. Nhân sự của đơn vị tham gia xây dựng kế hoạch, tổ chức buổi tập, đánh giá thể trạng và cung cấp dữ liệu để huấn luyện viên điều chỉnh chương trình theo từng vận động viên. Bộ phận này còn hỗ trợ chăm sóc sức khỏe, điều trị và phục hồi chấn thương; phát hiện sớm vấn đề có thể rút ngắn thời gian hồi phục, hạn chế gián đoạn tập luyện. Ý nghĩa của cách làm ấy không chỉ nằm ở việc đưa vận động viên trở lại sân nhanh hơn, mà còn ở việc tránh xem chấn thương như một sự cố riêng lẻ, không liên quan đến tải tập và thể trạng. Đơn vị cũng hướng hoạt động ra cộng đồng qua tư vấn vận động và các buổi tập cho người cao tuổi nhằm giảm vấn đề cơ xương khớp. Kết nối nghiên cứu, thực hành và sức khỏe cộng đồng là hướng đi cần thiết để lĩnh vực này phát triển bền vững.
Đại hội cần một quy trình chuẩn bị dựa trên chuyên môn
Đại hội có 48 môn thể thao và 973 nội dung tranh huy chương, với 36 đoàn đến từ 34 tỉnh, thành cùng lực lượng công an và quân đội. Quy mô ấy khiến việc chuẩn bị không thể chỉ dựa vào những đợt tập trung ngắn hay đánh giá chủ quan. Theo kế hoạch, chương trình chính diễn ra từ ngày 14/11 đến 12/12/2026, dù một số môn khởi tranh sớm hơn. Sự khác biệt về lịch thi, thể trạng và yêu cầu chuyên môn càng làm rõ nhu cầu phối hợp giữa dinh dưỡng, công nghệ, huấn luyện và y học thể thao. Dữ liệu không bảo đảm huy chương, nhưng giúp phát hiện điểm cần cải thiện và theo dõi tiến bộ rõ ràng hơn. Đà Nẵng chăm lo bữa ăn, còn TP.HCM đầu tư vào tuyển chọn, đo lường và chăm sóc y học: những hướng đi ấy cho thấy công tác chuẩn bị ngày càng dựa trên dữ liệu và chuyên môn. Thành tích bền vững sẽ đến từ việc biến các công cụ này thành hỗ trợ sát với từng vận động viên.
