Đề xuất vốn dài hạn đặt trọng tâm vào chất lượng
Vốn hạ tầng Việt Trung là các nguồn lực tài chính được hai nước xem xét huy động để hỗ trợ những dự án phát triển, với điều kiện phương án vay phù hợp nhu cầu, pháp luật và khả năng quản lý rủi ro. Đây là hướng hợp tác đáng chú ý, nhưng lời đề nghị cấp vốn mới chỉ là điểm khởi đầu, không phải cam kết tài trợ đã hoàn tất. Ngày 17/11 tại Thâm Quyến, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn làm việc với ông Liêu Lâm, Chủ tịch Hội đồng quản trị Ngân hàng Công Thương Trung Quốc (ICBC), về huy động vốn, tài trợ dự án và kết nối tài chính Việt Nam-Trung Quốc. Bối cảnh là nhu cầu vốn cho các dự án lớn và việc tìm kiếm khả năng huy động trên thị trường quốc tế.
ICBC cho biết sẵn sàng thu xếp vốn, tài trợ dự án và cung cấp dịch vụ tài chính xuyên biên giới để hỗ trợ đối tác Việt Nam. Thách thức tiếp theo là biến thiện chí đó thành phương án cụ thể, có thể thẩm định và so sánh với các lựa chọn huy động khác.

Vay hợp vốn và phát hành trái phiếu là những hướng đang được xem xét
Đề xuất đáng chú ý là khả năng cung cấp khoản vay trung, dài hạn cho các dự án tại Việt Nam, trong đó có hình thức cho vay hợp vốn với ngân hàng Trung Quốc làm đầu mối. Với các dự án hạ tầng có thời gian triển khai dài, kỳ hạn vốn cần tương thích với tiến độ và dòng tiền của dự án; nếu không, nguồn vốn dù sẵn có cũng có thể tạo sức ép trả nợ không phù hợp. Hai bên cũng trao đổi về huy động vốn quốc tế thông qua phát hành trái phiếu. Một hướng được giới thiệu là trái phiếu Panda tại Trung Quốc đại lục và trái phiếu Dim Sum tại Hồng Kông, để phía Việt Nam tham khảo, nghiên cứu tính khả thi. Những lựa chọn này mở rộng phạm vi xem xét, nhưng chưa đồng nghĩa với việc đã chọn kênh hay cấu trúc phát hành.
Vì vậy, câu hỏi không chỉ là có thể huy động vốn hay không. Cần làm rõ chi phí, kỳ hạn, rủi ro và điều kiện đi kèm, đồng thời đặt từng phương án cạnh nhu cầu thực tế của dự án. Đây là điểm quyết định để ICBC tài trợ dự án trở thành giải pháp có ích thay vì một đề xuất trên bàn đàm phán.

Kết nối tài chính cần đi cùng thanh toán xuyên biên giới
Hợp tác không dừng ở các khoản vay. ICBC cho biết có thể cung cấp dịch vụ tài chính xuyên biên giới nhằm hỗ trợ thương mại và đầu tư giữa hai nước. Trong thực tế, kết nối tài chính Việt Trung chỉ tạo thêm giá trị khi các dịch vụ này hỗ trợ được hoạt động thanh toán xuyên biên giới và nhu cầu của doanh nghiệp, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý và quy định hiện hành. Nguồn tin nêu định hướng về dịch vụ xuyên biên giới, nhưng chưa công bố chi tiết mô hình, phạm vi hay điều kiện triển khai. Do đó, chưa thể kết luận các cuộc trao đổi đã tạo ra một cơ chế thanh toán mới. Việc cần theo dõi là hai bên sẽ cụ thể hóa hợp tác ra sao và các cơ quan, đơn vị đầu mối sẽ xử lý những vấn đề kỹ thuật, pháp lý như thế nào.
Bộ trưởng đề nghị ICBC chia sẻ thông tin thị trường, kinh nghiệm huy động vốn quốc tế và hỗ trợ kết nối nhà đầu tư. Hai bên dự kiến duy trì phối hợp giữa các đơn vị đầu mối để trao đổi sâu hơn. Đây là bước cần thiết, nhưng kết quả sẽ phụ thuộc vào việc thông tin và đề xuất được chuyển thành phương án có thể đánh giá.

Thẩm định rủi ro phải đi trước quyết định tài trợ
Điều quan trọng nhất khi chuyển trao đổi thành tài trợ cụ thể là giữ kỷ luật thẩm định. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn lưu ý cần tính kỹ chi phí vốn, kỳ hạn và quản lý rủi ro, gắn phương án với hiệu quả sử dụng vốn và yêu cầu an toàn nợ công. Các yếu tố này cần được đánh giá theo từng dự án, thay vì mặc định một sản phẩm vay phù hợp với mọi công trình. Bộ trưởng cũng đề nghị phương án thu xếp vốn phải đáp ứng nhu cầu thực tế, quy định pháp luật và quyết định của cấp có thẩm quyền. Vì thế, tiến trình tiếp theo cần cho thấy rõ dự án nào được xem xét, cấu trúc vốn ra sao và rủi ro được phân bổ thế nào. Nguồn tin hiện chưa xác nhận dự án cụ thể nào đã được chốt tài trợ.
Đề xuất của ICBC mở rộng lựa chọn vốn cho hạ tầng và tạo thêm một hướng đối thoại tài chính song phương. Nhưng thước đo thành công không phải quy mô lời hứa, mà là khả năng thu xếp nguồn vốn phù hợp, minh bạch và có hiệu quả. Chỉ khi các điều kiện đó được làm rõ, hợp tác mới chuyển từ trao đổi cấp cao thành phương án đáng để triển khai.







