Tiêm vaccine không đồng nghĩa miễn nhiễm hoàn toàn
Vaccine cúm cho người cao tuổi là biện pháp chủng ngừa nhằm giúp người từ 60 tuổi trở lên giảm nguy cơ mắc cúm và hạn chế bệnh diễn tiến nặng, dù không thể bảo đảm họ sẽ không nhiễm virus. Vì thế, một ca cúm sau tiêm không có nghĩa vaccine vô ích. Lão hóa làm hệ miễn dịch suy giảm, khiến cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch sau tiêm thấp hơn và hiệu quả bảo vệ thường không đạt mức tối đa như ở người trẻ. Đây là lý do người cao tuổi vẫn có thể mắc bệnh, nhưng không nên đánh đồng khả năng mắc cúm với mức độ bảo vệ trước biến chứng. Vaccine cúm liều tiêu chuẩn đã được sử dụng hơn 80 năm và góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh, biến chứng nặng và tử vong. Điểm mấu chốt là tiêm chủng giảm rủi ro, không xóa sạch rủi ro.
Vì sao cúm nặng ở người già đáng lo hơn?
Nguy cơ không chỉ nằm ở tuổi tác mà còn ở sức khỏe nền. Ở người cao tuổi, cúm có thể nhanh chóng chuyển từ sốt, ho và mệt mỏi sang viêm phổi, suy hô hấp hoặc biến chứng tim mạch. Phản ứng viêm do nhiễm cúm cũng có thể làm bệnh mạn tính mất ổn định, gây đợt cấp bệnh phổi, rối loạn đường huyết hoặc biến cố tim mạch. Người sức khỏe yếu, mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường hay bệnh phổi mạn tính có nguy cơ biến chứng cao hơn; đồng nhiễm nhiều virus hoặc vi khuẩn càng khiến diễn tiến khó lường. Bởi vậy, cúm nặng người già không nên được xem như một đợt cảm lạnh kéo dài. Cúm còn có thể làm suy giảm thể lực và khả năng tự chăm sóc sau khi qua bệnh, nên phòng ngừa cần đi cùng kiểm soát bệnh nền.
Vaccine chuyên biệt tăng thêm lựa chọn, không thay thế tiêm phòng
Vaccine cúm chuyên biệt cho người cao tuổi là loại vaccine có hàm lượng kháng nguyên cao hơn liều tiêu chuẩn, được thiết kế để kích thích đáp ứng miễn dịch mạnh hơn ở nhóm tuổi có hệ miễn dịch suy giảm. Theo thông tin chuyên môn được công bố, loại vaccine này có lượng kháng nguyên gấp bốn lần liều tiêu chuẩn, với 60 microgam kháng nguyên HA cho mỗi chủng virus. Khác biệt nằm ở hàm lượng kháng nguyên và mục tiêu tăng cường đáp ứng ở người cao tuổi; vaccine liều tiêu chuẩn vẫn là lựa chọn đã bảo vệ hàng triệu người. Vaccine chuyên biệt mở thêm một phương án dự phòng, nhất là với người có bệnh nền hoặc nguy cơ biến chứng, nhưng lựa chọn phù hợp cần được trao đổi với bác sĩ theo chỉ định và khuyến cáo hiện hành. Đây không phải lý do để trì hoãn tiêm nếu chưa tiếp cận được lựa chọn tăng cường.
Tiêm hằng năm là việc không nên bỏ lỡ
Các chuyên gia nhấn mạnh tiêm vaccine cúm hằng năm là nền tảng quan trọng của dự phòng, bởi cúm lưu hành quanh năm và việc tiêm cần được duy trì theo lịch phù hợp. Người cao tuổi, đặc biệt người mắc bệnh tim mạch, COPD, hen, đái tháo đường, bệnh thận mạn hoặc nhiều bệnh đồng mắc, nên hỏi bác sĩ về vaccine và thời điểm tiêm trong các lần khám định kỳ. Gia đình có thể hỗ trợ bằng cách nhắc lịch, duy trì theo dõi bệnh mạn tính và thực hiện hướng dẫn phòng nhiễm trùng đường hô hấp. Tiêm phòng không thay thế việc điều trị bệnh nền hay các biện pháp phòng lây nhiễm, nhưng là lớp bảo vệ có giá trị trước nguy cơ nhập viện và biến chứng. Kết luận rõ ràng: tuổi cao có thể làm vaccine kém hiệu quả hơn, song càng không phải lý do để bỏ tiêm; hãy trao đổi với nhân viên y tế và chủ động tiêm mỗi năm.
