Từ món ăn trên màn ảnh đến chiến lược sức mạnh mềm ẩm thực
Điện ảnh ẩm thực du lịch là cách dùng phim ảnh, truyền hình và video ngắn để kể những câu chuyện giàu cảm xúc về món ăn, con người và vùng đất, qua đó kích thích nhu cầu khám phá điểm đến, trải nghiệm du lịch văn hóa ẩm thực và hình thành sức mạnh mềm ẩm thực cho một quốc gia. Sáng 17-10, UBND tỉnh Gia Lai phối hợp Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam tổ chức hội thảo “Điện ảnh – Truyền hình – Short Video với ẩm thực trong việc thúc đẩy du lịch”, đặt mục tiêu chuyển hóa di sản ẩm thực thành nội dung sáng tạo, sản phẩm du lịch và sức mạnh mềm quốc gia. Đây không phải câu chuyện trung tính về quảng bá, mà là bước đi chiến lược: coi tri thức chế biến, ký ức gia đình, đời sống cộng đồng như tài nguyên của công nghiệp văn hóa, đủ sức kết nối khán giả toàn cầu và kéo họ đến với những vùng đất cụ thể.
Hội thảo Gia Lai: điện ảnh, video ngắn và bài toán du lịch văn hóa ẩm thực
Hội thảo tại Gia Lai diễn ra trong khuôn khổ Năm Du lịch quốc gia – Gia Lai 2026, với tham vọng biến câu chuyện “đại ngàn chạm biển xanh” thành thương hiệu du lịch văn hóa ẩm thực mới. Bà Đỗ Thị Diệu Hạnh nhấn mạnh mục tiêu khai thác giá trị văn hóa, ẩm thực và quảng bá điểm đến, đồng thời mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản, nâng thu nhập người dân. Theo các tham luận, trong chuỗi giá trị, văn hóa cung cấp chiều sâu, điện ảnh tạo câu chuyện và cảm xúc, truyền thông tạo sức lan tỏa, du lịch tạo trải nghiệm, doanh nghiệp tạo sản phẩm và thị trường. Cách tiếp cận này cho thấy địa phương không muốn dừng ở việc “khoe cảnh đẹp”, mà chủ động đặt ẩm thực địa phương vào trung tâm chiến lược sức mạnh mềm ẩm thực, gắn với quảng bá nông sản Việt và phát triển kinh tế du lịch dài hạn.
Điện ảnh: từ cảm xúc trên màn ảnh đến nhu cầu lên đường
Các nhà quản lý điện ảnh tại hội thảo nhấn mạnh: một bộ phim hay có thể đưa hình ảnh của một vùng đất, một cộng đồng, một phong tục, một món ăn đến với hàng triệu khán giả. Khi văn hóa được kể bằng câu chuyện cuốn hút, khán giả hình thành tình cảm với nơi họ chưa từng đặt chân tới, rồi rất tự nhiên muốn đến tận nơi, nhìn thấy cảnh quan, trải nghiệm không gian văn hóa và thưởng thức món ăn từng xuất hiện trong phim. Câu chuyện bánh xèo trong phim "Nhà gia tiên" là minh chứng: khi phim vượt 200 tỉ đồng doanh thu trong tuần chiếu thứ ba, truyền thông ghi nhận một “cơn sốt bánh xèo” trong cộng đồng khán giả. Đây là sức mạnh mềm ẩm thực rõ ràng: món ăn gắn với ký ức, lao động, gia đình trở thành biểu tượng cảm xúc, kéo khán giả từ rạp chiếu đến quán ăn, rồi đến chính vùng đất nơi món ăn sinh ra.
Video ngắn văn hóa ẩm thực: cơ hội vàng nhưng không miễn phí rủi ro
Điện ảnh ngày nay không còn giới hạn ở phim chiếu rạp; chiến lược đưa ẩm thực lên màn ảnh phải kết hợp ba tầng: điện ảnh, truyền hình/OTT và video ngắn văn hóa ẩm thực. Video ngắn có khả năng tách một khoảnh khắc hấp dẫn thành nội dung lan truyền, biến một bát phở, một lễ cúng thần rừng hay một phiên chợ nông sản thành cú hích du lịch tức thời. Ông Nguyễn Lâm Thanh nhận định video ngắn giúp ẩm thực, nông sản Việt lan tỏa nhanh trên mạng xã hội, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ thông tin sai lệch, thiếu chuẩn mực văn hóa. Vì vậy, truyền hình chính thống cần đóng vai trò “bảo chứng chất lượng”, đồng thời phát triển nội dung đa nền tảng để quảng bá giá trị ẩm thực. Nói cách khác, nếu coi video ngắn là động cơ kích hoạt nhu cầu du lịch, thì chuẩn mực văn hóa và kiểm chứng thông tin phải là hệ thống phanh an toàn đi kèm.
Ẩm thực địa phương như tài nguyên công nghiệp văn hóa và lời mời dành cho nhà sáng tạo
Các chuyên gia tại hội thảo thống nhất nhìn nhận di sản ẩm thực – từ món ăn, tri thức chế biến đến ký ức gia đình – là tài nguyên của công nghiệp văn hóa, có thể chuyển hóa thành sức mạnh mềm quốc gia. Nước ta sở hữu nguồn tài nguyên ẩm thực phong phú, đa dạng theo vùng miền, gắn sâu với lịch sử, cộng đồng, phong tục và đời sống xã hội; đó là nguồn lực quan trọng để phát triển “quyền lực mềm” thông qua nghệ thuật kể chuyện bằng hình ảnh. Hội thảo cũng hướng đến kết nối cơ quan quản lý, nghệ nhân, doanh nghiệp với các nhà sáng tạo nội dung số và influencer, những người đang làm video ngắn văn hóa ẩm thực mỗi ngày. Thông điệp ngầm khá rõ: nếu nhà sáng tạo chỉ dừng ở việc quay món ăn cho đẹp, họ bỏ lỡ cơ hội tham gia vào chiến lược quốc gia; còn nếu kể được câu chuyện con người, đất, nước, nông sản Việt phía sau món ăn, họ trở thành tác nhân sức mạnh mềm.
