Thư viện số cần bắt đầu từ trải nghiệm của trẻ
Thư viện số mầm non là không gian học tập kết hợp sách truyền thống với thiết bị và học liệu số, nơi trẻ khám phá nội dung bằng nhiều giác quan dưới sự hướng dẫn của người lớn. Sáng 10-11, Trường Mầm non Vĩnh Hưng tổ chức lễ ra mắt và trải nghiệm mô hình “Thư viện số thân thiện”, với chủ đề “Tiếng Anh và công nghệ số với trẻ mầm non”. Đây là hướng đi đáng chú ý vì công nghệ ở lứa tuổi này chỉ có ích khi mở rộng trải nghiệm đọc, chứ không thay thế sách, trò chuyện hay sự tương tác trực tiếp. Mô hình được xây dựng trong bối cảnh phường ưu tiên nguồn lực cho giáo dục và chuyển đổi số; đồng thời đáp ứng yêu cầu kết hợp đọc sách truyền thống với công nghệ trong hoạt động học tập. Điểm cần nhìn vào không phải số lượng thiết bị, mà là trẻ có được khơi gợi tò mò và chủ động khám phá hay không.

Từ sách giấy đến màn hình, âm thanh và tiếng Anh
Trong các hoạt động trải nghiệm, trẻ có thể tiếp cận sách truyền thống, tương tác với màn hình thông minh, hệ thống âm thanh và kho dữ liệu số. Cách phối hợp này tạo thêm lối vào nội dung: hình ảnh và âm thanh có thể hỗ trợ trẻ chú ý, còn sách giấy vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc cùng xem, chỉ vào chi tiết và kể lại câu chuyện. Với tiếng Anh mầm non, chủ đề của mô hình mở ra cơ hội tiếp xúc ngôn ngữ trong hoạt động gần gũi, thay vì biến buổi đọc thành một tiết học nặng về ghi nhớ. Tuy nhiên, thiết bị không tự tạo nên trải nghiệm tốt. Giáo viên cần chọn học liệu phù hợp lứa tuổi, điều tiết thời lượng và kết nối nội dung số với hoạt động trò chuyện, vận động hoặc đọc cùng bạn. Đó mới là cách dùng công nghệ giáo dục có mục tiêu, thay vì để màn hình chiếm trọn sự chú ý.
Nhà trường kết nối không gian đọc trong nhà với khu vực đọc ngoài trời và các lớp học, đồng thời dự kiến đánh giá hiệu quả khai thác và tác động đến hoạt động dạy học, đội ngũ cũng như cơ hội tiếp cận của trẻ và cha mẹ. Đây là lựa chọn hợp lý: đọc sách cho trẻ không nên bị giới hạn trong một căn phòng hay một loại thiết bị.

Điều kiện để công nghệ hỗ trợ, không lấn át việc đọc
Lợi ích của thư viện số phụ thuộc vào cách tổ chức. Phó Chủ tịch UBND phường Vĩnh Hưng Quán Thị Vân Anh đề nghị nhà trường xây dựng thời khóa biểu để trẻ tại cả 3 điểm trường được tiếp cận nguồn lực, hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn và bồi dưỡng kỹ năng công nghệ thông tin cho giáo viên. Những yêu cầu này quan trọng hơn việc chỉ đưa thiết bị vào lớp: nếu lịch sử dụng không hợp lý hoặc giáo viên thiếu học liệu phù hợp, cơ hội trải nghiệm giữa các nhóm trẻ có thể không đồng đều. Với phụ huynh, đồng hành không có nghĩa là cấm trẻ dùng tài nguyên số, mà là cùng xem, hỏi trẻ thích điều gì và nối nội dung trên màn hình với sách hoặc câu chuyện ngoài đời. Sự tương tác trực tiếp giúp người lớn nhận ra trẻ đang hiểu, tò mò hay cần được giải thích thêm.
Mô hình còn là dịp để nhà trường kiểm nghiệm hiệu quả đầu tư, cách khai thác và tác động đến cơ hội tiếp cận của học sinh, cha mẹ trẻ. Vì vậy, đánh giá nên nhìn vào trải nghiệm thực tế của trẻ và mức độ duy trì hứng thú đọc, không chỉ vào việc thiết bị có được sử dụng hay không.

Kết luận: công nghệ tốt khi đưa trẻ trở lại với câu chuyện
Thư viện số thân thiện tại Trường Mầm non Vĩnh Hưng cho thấy một hướng tiếp cận thiết thực: kết hợp sách, không gian mở, học liệu số và chủ đề tiếng Anh trong trải nghiệm của trẻ. Nhưng giá trị của mô hình không nằm ở màn hình hay kho dữ liệu tự thân. Giá trị ấy hình thành khi giáo viên biết chọn nội dung phù hợp, trẻ được sử dụng an toàn và phụ huynh cùng tham gia vào việc đọc, trò chuyện, khám phá. Nếu công nghệ giúp trẻ tò mò hơn về sách và kết nối tốt hơn với người xung quanh, thư viện số sẽ bổ sung hữu ích cho giáo dục mầm non. Nếu thiết bị thay thế tương tác, mục tiêu đọc và học khó đạt được. Thước đo cuối cùng nên là trẻ có thêm cơ hội khám phá và yêu thích việc đọc hay không.






