Vẻ ngoài khỏe mạnh không loại trừ nguy cơ
Ngã quỵ khi chơi thể thao là tình trạng một người đột ngột mất khả năng đứng vững hoặc bất tỉnh trong lúc vận động, có thể do ngừng tim hay một cấp cứu nghiêm trọng khác. Nhiều người gặp nạn còn trẻ, không có triệu chứng và được xem là khỏe mạnh trước khi tập, nhưng vẻ ngoài khỏe mạnh không loại trừ bệnh tim mạch tiềm ẩn. Ngừng tim đột ngột có thể xảy ra khi vận động, kể cả ở người trẻ tuổi.
Ở người trẻ, vấn đề có thể liên quan đến bệnh tim cấu trúc di truyền hoặc dị tật tim bẩm sinh; ở người từ 35 tuổi trở lên, bệnh động mạch vành do xơ vữa là nguyên nhân thường gặp. Viêm cơ tim sau nhiễm virus, một số bệnh cơ tim và cú va đập mạnh vào ngực cũng có thể gây biến cố. Vì thế, coi việc chưa từng thấy triệu chứng là bằng chứng chắc chắn rằng mình an toàn là một suy nghĩ nguy hiểm. Người có bệnh nền hoặc dấu hiệu bất thường nên được tư vấn y tế trước khi tăng cường độ tập.

Tim đập lại chưa có nghĩa đã qua cơn nguy kịch
Trường hợp tiền đạo Jesus de Miguel cho thấy vì sao ngừng tim trên sân bóng không kết thúc câu chuyện khi nhịp tim trở lại. Sau khi ngừng tuần hoàn, anh được hồi sức và chuyển đến bệnh viện; tim đập trở lại nhưng anh vẫn phải điều trị tích cực trong tình trạng nghiêm trọng, rồi qua đời khi tình trạng thần kinh xấu đi. Tim đập trở lại sau hồi sức là một dấu hiệu quan trọng, nhưng chưa đồng nghĩa người bệnh đã vượt qua nguy hiểm.
Cần phân biệt khôi phục tuần hoàn với khả năng sống sót và hồi phục chức năng thần kinh lâu dài. Khi tim ngừng bơm máu, não và các cơ quan thiếu oxy; hồi sinh tim phổi có thể duy trì một phần tuần hoàn, còn sốc điện và hồi sức chuyên sâu có thể giúp khôi phục tuần hoàn tự nhiên. Dù vậy, tổn thương thiếu oxy vẫn có thể tiếp diễn sau khi tuần hoàn trở lại. Tim có thể suy yếu, huyết áp tụt, các cơ quan bị ảnh hưởng hoặc nguyên nhân gây ngừng tim vẫn còn. Bởi vậy, hồi sức thành công là khởi đầu của chăm sóc tích cực, không phải lời bảo đảm rằng người bệnh đã an toàn.

Ba thói quen khiến buổi tập thành nguy cơ
Nguy cơ khi tập luyện không chỉ đến từ bệnh lý tiềm ẩn; thói quen thiếu an toàn cũng có thể đẩy cơ thể vào tình thế quá tải. Đáng lo nhất là ít vận động suốt tuần rồi cuối tuần đột ngột chạy xa, đá bóng nhiều trận hoặc cố chơi hết sức. Khi chưa thích nghi, vận động cường độ cao khiến tim làm việc quá tải.
- Đừng cố tập lâu trong thời tiết nóng bức khi uống ít nước, mặc đồ bí hoặc nhịn khát. Mất nước và khó thải nhiệt có thể dẫn đến kiệt sức do nóng hoặc sốc nhiệt, kể cả ở người trẻ. Hãy giảm cường độ, nghỉ ở nơi mát và uống nước đều theo nhu cầu.
- Đừng bỏ qua dấu hiệu bất thường với suy nghĩ nghỉ một lát sẽ hết; cách nghĩ này có thể làm chậm cấp cứu. Dừng tập và tìm trợ giúp nếu thấy cơ thể không ổn.
- Đừng cố gắng vượt sức chỉ vì muốn thắng hoặc hoàn thành mục tiêu. Tăng thời lượng và cường độ từ từ giúp cơ thể có thời gian thích nghi.

Nhận biết sớm và cấp cứu ngay tại hiện trường
Nếu một người đột ngột gục xuống, không đáp ứng và không thở bình thường hoặc chỉ thở ngáp, hãy nghi ngờ ngừng tim thay vì chờ xem có tự hồi tỉnh không. Gọi cấp cứu 115 ngay, nhờ người lấy máy khử rung tim tự động ngoài lồng ngực (AED) nếu có, đồng thời bắt đầu ép tim ngoài lồng ngực. Ép tim sớm và khử rung kịp thời khi có chỉ định giúp tăng cơ hội sống, giảm thời gian não thiếu máu.
- Gọi 115 và yêu cầu người khác tìm AED; nếu có người hỗ trợ, phân công rõ ai gọi, ai ép tim và ai đi lấy máy.
- Ở người trưởng thành, ép giữa ngực với tần số khoảng 100–120 lần mỗi phút, sâu khoảng 5–6 cm; để lồng ngực nảy lại sau mỗi lần ép và hạn chế ngắt quãng.
- Khi có AED, bật máy và làm theo hướng dẫn bằng giọng nói của thiết bị. Tiếp tục cấp cứu cho đến khi nhân viên y tế tiếp nhận.
Cũng cần phân biệt dấu hiệu đột quỵ với mệt thông thường sau tập: yếu một bên người, méo miệng hoặc nói khó xuất hiện đột ngột cần được xử lý khẩn cấp. Trên sân thể thao, vài phút chần chừ có thể khiến cơ hội sống và hồi phục giảm đi.







