Kiểm tra nhiều hơn nhưng rủi ro chưa biến mất
An toàn bữa ăn học đường là kết quả của việc kiểm soát liên tục từ nguồn cung nguyên liệu, điều kiện bếp, khâu chế biến đến lúc suất ăn được giao cho học sinh. Vì thế, thêm đoàn kiểm tra là cần thiết, nhưng không thể xem đó là bằng chứng rằng mọi lỗ hổng đã được xử lý.
Tại Quảng Trị, đoàn liên ngành rà soát 223 cơ sở giáo dục có bếp ăn tập thể; 220 cơ sở tổ chức bán trú, còn 3 cơ sở chưa triển khai. Phần lớn trường đã đầu tư thiết bị, thực hiện kiểm thực ba bước và lưu mẫu thức ăn, song việc kiểm soát nguồn gốc thực phẩm vẫn còn hạn chế.
Điểm đáng lo nằm ở chứng từ đầu vào: nhiều hợp đồng cung cấp rau củ, thịt, cá, trứng chưa kèm đủ giấy tờ chứng minh xuất xứ; một số hồ sơ còn thiếu giấy kiểm dịch thú y hoặc xác nhận liên quan đến an toàn thực phẩm. Khi giấy tờ không đủ để truy nguyên, khâu kiểm tra thực phẩm khó tạo được sự bảo đảm vững chắc.
Bếp xuống cấp và thiếu người cũng là lỗ hổng
Nguồn nguyên liệu không phải vấn đề duy nhất. Một số bếp ăn lâu năm ở Quảng Trị bị bong tróc tường, trần, ẩm mốc hoặc dột khi mưa; khu sơ chế, chế biến và chia suất chật, hệ thống thoát nước có nơi ứ đọng. Báo cáo cũng nêu một số trường thiếu nhân viên y tế, cấp dưỡng và bảo mẫu.
Ở các điểm trường miền núi không có bếp riêng, thức ăn phải chuyển từ bếp chính đến nơi học. Nếu phương tiện thô sơ và thiếu thiết bị bảo quản chuyên dụng, chất lượng món ăn có thể bị ảnh hưởng, kéo theo nguy cơ mất an toàn. Đây là rủi ro thường nhật với học sinh, không thể khắc phục bằng việc kiểm tra hồ sơ tại trường trong một thời điểm.
Quảng Trị kiến nghị bố trí kinh phí sửa chữa, nâng cấp bếp ăn và công trình nước sạch, ưu tiên trường miền núi, vùng khó khăn; đồng thời đề nghị cấp xã rà soát, thẩm định nhà cung cấp và tăng kiểm tra nguồn nguyên liệu. Những bước này quan trọng hơn một đợt kiểm tra chỉ ghi nhận hiện trạng mà chưa có nguồn lực và thời hạn khắc phục.
Địa phương giám sát theo nhiều tầng
Các cách giám sát bán trú đang được mở rộng: Quảng Trị lập đoàn chuyên ngành, liên ngành kiểm tra trực tiếp; Ban Văn hóa - Xã hội HĐND xã Hồ Tràm giám sát chuyên đề tại trường tiểu học, mầm non; UBND phường Long Hương kiểm tra việc chấp hành quy định tại Trường Tiểu học Long Hương.
Nội dung kiểm tra không chỉ là xem bếp có sạch hay không, mà còn gồm hồ sơ nhà cung cấp, nguồn gốc và chất lượng thực phẩm, quy trình tiếp nhận, bảo quản, sơ chế, chế biến, chia suất, kiểm thực ba bước và lưu mẫu. Phường Tam Thắng cũng kiểm tra bữa ăn tại nhiều trường, trong khi địa phương cho biết tổ chức các đợt kiểm tra thường xuyên và đột xuất.
Tại Trường Tiểu học Long Hương, đoàn rà soát hồ sơ, nguồn gốc nguyên liệu và quy trình tổ chức bữa ăn; trường có 1.434 học sinh ở 40 lớp tại hai cơ sở, trong đó 545 em ăn bán trú. Quy mô ấy cho thấy vì sao kiểm tra cần đều đặn, nhưng biên bản giám sát vẫn phải đi cùng việc theo dõi xem kiến nghị có được thực hiện.
Phụ huynh có thể giám sát, nhưng không thay cơ quan quản lý
Một hướng khác là đưa phụ huynh đến gần hơn với bữa ăn. Ngày 29-10-2026, Trường THCS Phú Định ở TP.HCM được thông tin là mời phụ huynh tham gia giám sát, kiểm tra đột xuất bữa ăn bán trú và công khai số điện thoại ban giám hiệu. Cách làm này tạo thêm kênh phản ánh trực tiếp, thay vì để gia đình chỉ biết thực đơn qua thông báo.
Tuy vậy, sự tham gia của phụ huynh không thể thay thế việc thẩm định nhà cung cấp, kiểm soát hồ sơ hay xử lý bếp xuống cấp. Tại Hồ Tràm, đoàn giám sát ghi nhận một số trường thực hiện kiểm thực, lưu mẫu và bố trí bếp theo quy trình, đồng thời vẫn đề nghị cập nhật hồ sơ pháp lý và cải thiện phối hợp với phụ huynh; các kiến nghị về cơ sở vật chất, tập huấn được tổng hợp để báo cáo cấp có thẩm quyền.
Kết luận cần rõ ràng: giám sát của cơ quan chức năng, kiểm tra đột xuất tại trường và sự tham gia của phụ huynh bổ sung cho nhau, chứ không bảo đảm tự động xóa hết bất cập. Muốn an toàn bữa ăn trở thành thực chất, mỗi phát hiện phải dẫn đến hồ sơ minh bạch hơn, điều kiện bếp tốt hơn và trách nhiệm khắc phục được kiểm tra lại.
