Một bài hát Việt viral không cần khởi đầu bằng chiến dịch lớn
Nhạc Việt lan truyền quốc tế là quá trình ca khúc Việt được người nghe ở nước ngoài khám phá, dùng làm nhạc nền, tìm kiếm và hát lại trên các nền tảng số, đôi khi vượt xa sức lan tỏa ban đầu trong nước. Những hành trình này cho thấy một giai điệu có thể đi xa khi hợp với cách người dùng xem và tạo video.
Cứ Chill Thôi của Chillies và Rhymastic là ví dụ rõ nét: phát hành năm 2020, bài hát nổi lên trên các diễn đàn và mạng xã hội Trung Quốc từ tháng 4/2021 mà không dựa vào chiến dịch quảng bá chính thức. Ca khúc lọt Top Search trên Douyin, được dùng làm nhạc nền trong khoảng 3,61 triệu video và có 14,4 triệu lượt tải xuống. Con số ấy quan trọng không chỉ vì độ lớn, mà vì nó phản ánh nhiều cách người dùng đưa bài hát vào đời sống số: ghép video, nhảy theo nhạc hoặc tự hát lại.
Nhiều người dùng Trung Quốc còn cover bằng tiếng Việt dù không hiểu hết lời. Đây là dấu hiệu cho thấy giai điệu và cảm xúc có thể đi trước khả năng hiểu ngôn ngữ. Với một bài hát Việt viral, lượt nghe là khởi đầu; sự tham gia của người dùng mới khiến âm nhạc tiếp tục xuất hiện trong dòng nội dung mỗi ngày.
Từ tiếng huýt sáo ma mị đến hàng tỷ lượt xem
Dạ Vũ của Tăng Duy Tân cho thấy một đoạn nhạc nhận diện được ngay có thể trở thành tài sản lan truyền trên video ngắn. Phát hành tháng 8/2021, ca khúc pha Deep House với âm hưởng ngũ cung và yếu tố Epic; tiết tấu chậm, những đoạn cao trào cùng tiếng huýt sáo tạo nên màu sắc vừa hiện đại vừa huyền bí. Theo tư liệu, sức lan tỏa tại Trung Quốc bắt đầu từ một video biểu diễn được chia sẻ lại, chứ không phải chiến dịch quảng bá có kế hoạch.
Đến ngày 8/8/2022, Dạ Vũ ghi nhận 2 tỷ lượt xem trên Douyin chỉ sau một tháng ra mắt tại nền tảng này. Con số khiến ca khúc được cư dân mạng Trung Quốc gọi là “thần khúc”, nhưng cơ chế phía sau không bí ẩn: tiếng huýt sáo dễ nhận ra, nhịp điệu có thể gắn với video biến hình, còn phần cao trào tạo điểm nhấn cho nội dung ngắn.
Ngày 11/8/2023, ca sĩ Hoàng Linh giới thiệu bản tiếng Hoa với lời do Cam Thế Giai viết lại, đồng thời có sự tham gia của nhà sản xuất Việt Nam Phong Max. Trường hợp này cho thấy ca khúc Việt cover không nhất thiết dừng ở việc bắt chước giai điệu: chuyển ngữ và phối hợp sản xuất có thể biến một hiện tượng mạng thành phiên bản dành riêng cho khán giả mới.
Ngây Thơ và hành trình từ bản Việt đến phiên bản Hoa
Ngây Thơ, do Tăng Duy Tân thể hiện và Phong Max sáng tác, phát hành năm 2020. Sự kết hợp giữa âm hưởng Á Đông và nhạc điện tử giúp bài hát vừa quen tai vừa phù hợp với nhịp video ngắn. Khi tác phẩm được chú ý tại Trung Quốc, phiên bản tiếng Hoa Thán do Tăng Duy Tân kết hợp cùng Hoàng Linh tiếp tục mở rộng hành trình ấy.
Theo số liệu từng được truyền thông Việt Nam công bố, Thán vượt mốc 10 tỷ lượt xem trên Douyin. Đây là dấu mốc đáng kể với một tác phẩm xuất phát từ thị trường Việt Nam, nhưng cũng cần hiểu đúng: lượt xem trên nền tảng video ngắn đo độ phủ và mức độ được sử dụng, không tự động chứng minh rằng mọi người xem đều trở thành người hâm mộ lâu dài.
Đến tháng 4/2024, Ngây Thơ lại được chú ý khi xuất hiện trong tập đầu chương trình Đạp Gió 2024, nơi Liễu Nham trình diễn ca khúc bằng tiếng Trung. Việc một bài hát có thể trở lại trước công chúng qua chương trình truyền hình sau khi lan trên mạng cho thấy nhạc Việt Trung Quốc không chỉ là câu chuyện của thuật toán: bản chuyển ngữ và sân khấu còn giúp bài hát có thêm điểm tiếp xúc với khán giả.
Ghen Cô Vy chứng minh cover có thể mang theo thông điệp
Nếu Dạ Vũ và Ngây Thơ đi xa nhờ màu sắc âm thanh, Ghen Cô Vy cho thấy một bài hát còn có thể xuất khẩu ý tưởng. Tháng 2/2020, khi COVID-19 diễn biến phức tạp, Viện Sức khỏe nghề nghiệp và Môi trường thuộc Bộ Y tế phối hợp với nhạc sĩ Khắc Hưng, MIN và ERIK thực hiện ca khúc nhằm nâng cao ý thức phòng dịch. Vũ điệu rửa tay do vũ công Quang Đăng sáng tạo trên nền nhạc nhanh chóng thành trào lưu trên TikTok.
Tháng 3/2020, ban nhạc indie-folk The Good Morning Nags ở New York phát hành phiên bản tiếng Anh Washing Hand Song, phối lại theo phong cách Americana và folk. Jason Chen cũng làm bản tiếng Anh; nghệ sĩ Priscilla Abby và Chu Hạo Nhân thực hiện phiên bản tiếng Trung, còn nhóm Kalevauva.fi Kotona Ensemble chuyển thể bài hát sang tiếng Phần Lan. Những phiên bản này không chỉ đổi ngôn ngữ mà còn điều chỉnh cách phối và thông điệp cho hoàn cảnh địa phương.
Đến tháng 4/2020, phiên bản tiếng Anh chính thức được phát hành trong dự án truyền thông sức khỏe #EndCoV, hướng tới cộng đồng quốc tế. Đây là khác biệt đáng kể so với những ca khúc lan truyền tự phát trên Douyin: cover trở thành phương thức để người nghe cùng chuyển tải thông điệp. Nhìn chung, nhạc Việt quốc tế có cơ hội bền hơn khi giai điệu đủ dễ nhớ, nhưng chính người dùng và nghệ sĩ ở nơi tiếp nhận mới quyết định bài hát sẽ được dùng ra sao.
