Giờ giao dịch dài hơn bắt đầu từ nền tảng đáng tin cậy
Giao dịch chứng khoán liên tục là mô hình cho phép nhà đầu tư đặt và khớp lệnh ngoài khung giờ hiện hành, với hệ thống vận hành an toàn, ổn định và kết nối được giữa các thị trường. Đây không đơn thuần là kéo dài lịch mở cửa: muốn giao dịch xuyên trưa, tiến tới giao dịch 24/7, thị trường phải có hạ tầng công nghệ đủ sức duy trì dịch vụ mà không làm suy giảm khả năng giám sát.
Sáng 28/10, Quốc hội thảo luận dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán. Tại phiên họp, PGS.TS Trần Hoàng Ngân đề nghị Nhà nước hỗ trợ đầu tư hạ tầng hiện đại để thị trường hoạt động liên tục, an toàn, hướng tới bỏ giờ nghỉ trưa và giao dịch 24/7. Đây là hướng đi đáng cân nhắc, nhưng điều kiện tiên quyết phải là độ tin cậy của hệ thống, không phải số giờ giao dịch được cộng thêm.
Quy mô người dùng khiến yêu cầu này không còn là chuyện xa vời: thị trường trong nước có hơn 14 triệu tài khoản của cá nhân và tổ chức. Với lượng tham gia lớn như vậy, một sự cố không chỉ làm gián đoạn lệnh mà còn có thể gây bất an và làm tổn hại niềm tin.
Sự cố cũ cho thấy vì sao nâng cấp không thể chậm trễ
Thị trường đã có tiền lệ đáng lo. Theo ông Ngân, từ khi bắt đầu hoạt động vào tháng 7/2000, chứng khoán Việt Nam từng một số lần gặp sự cố sập sàn, không thể giao dịch, ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư trong nước lẫn quốc tế. Trong bối cảnh ấy, mở rộng giờ mà chưa bảo đảm khả năng chịu tải và khôi phục dịch vụ sẽ làm tăng thời gian hệ thống phải hoạt động, đồng thời nhân rộng hậu quả nếu xảy ra trục trặc.
Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết thị trường từng sử dụng hệ thống được Thái Lan hỗ trợ, sau đó chuyển sang phần mềm mua của Hàn Quốc và hiện vận hành tương đối ổn định. Tuy nhiên, theo ông, thị trường vẫn cần hướng tới làm chủ công nghệ để có thể sửa chữa, nâng cấp theo quy mô và điều kiện phát triển. Đây là điểm cốt lõi: không thể giao phó một mục tiêu 24/7 cho nền tảng mà năng lực điều chỉnh còn phụ thuộc.
Đầu tư hạ tầng công nghệ vì thế cần được nhìn như điều kiện duy trì niềm tin và tính liên tục, chứ không chỉ là bước chuẩn bị cho một lịch giao dịch mới.
Xuyên trưa là bước thử thực tế hơn 24/7
Giao dịch xuyên trưa là thay đổi gần gũi hơn với sinh hoạt của nhà đầu tư và có thể là phép thử hợp lý trước mục tiêu hoạt động suốt ngày đêm. Trước đó, Ủy ban Chứng khoán cho biết đang nghiên cứu điều chỉnh thời gian và phương thức giao dịch; các phương án được xem xét gồm giao dịch xuyên trưa, nới biên độ dao động giá và bỏ một số phiên khớp lệnh định kỳ.
Các sở giao dịch được yêu cầu đánh giá tác động, sau đó cơ quan quản lý sẽ xây dựng phương án theo lộ trình và công bố để các bên có thời gian chuẩn bị, chuyển đổi. Cách làm theo từng bước là cần thiết: kéo dài phiên đòi hỏi đồng bộ quy trình của sở giao dịch, công ty chứng khoán và các khâu giám sát, thay vì chỉ thay đổi giờ trên bảng thông báo.
Tầm nhìn giao dịch 24/7 còn dựa vào sự liên thông giữa các thị trường, như ông Ngân nêu. Nhưng liên thông không thể đồng nghĩa với giám sát lỏng hơn. Khi thời gian hoạt động kéo dài, năng lực phát hiện lệnh bất thường và xử lý sự cố phải được bố trí tương ứng; nếu không, tiện ích cho nhà đầu tư sẽ đi kèm rủi ro khó kiểm soát.
Mở rộng giờ phải đi cùng năng lực phục vụ và giám sát
Với nhà đầu tư cá nhân, giao dịch xuyên trưa có thể giúp chủ động hơn khi cần phản ứng trước thông tin hoặc sắp xếp lệnh trong ngày. Còn giao dịch 24/7, nếu thành hiện thực, sẽ chỉ hữu ích khi các thị trường kết nối thông suốt và dịch vụ luôn sẵn sàng. Hệ thống hiện đại phải bảo đảm lệnh được tiếp nhận, xử lý và ghi nhận chính xác; đồng thời duy trì khả năng cung cấp thông tin minh bạch khi có gián đoạn.
Công nghệ cũng không thể thay thế con người. Ông Ngân lưu ý cần nhân lực chất lượng cao cho quản lý, vận hành, giám sát, thanh tra và kiểm tra lệnh để phát hiện kịp thời hành vi cấu kết, thao túng thị trường. Giao dịch kéo dài mà thiếu lực lượng giám sát phù hợp sẽ khiến cơ quan quản lý phải chạy theo rủi ro thay vì chủ động ngăn chặn.
Dự luật dự kiến được Quốc hội xem xét, biểu quyết tại phiên họp ngày 13/11; nếu được thông qua, luật có hiệu lực từ 1/3/2027. Mốc pháp lý này mở ra cơ hội đặt nền móng chính sách, nhưng kết quả cuối cùng phải được đánh giá bằng độ ổn định và chất lượng phục vụ, không phải chỉ bằng việc thị trường mở cửa thêm bao lâu.
Kết luận, nâng cấp hạ tầng công nghệ là điều kiện bắt buộc trước khi kéo dài giờ giao dịch. Giao dịch xuyên trưa có thể là bước chuyển phù hợp để kiểm nghiệm năng lực; còn giao dịch 24/7 chỉ nên tiến tới khi hệ thống, kết nối và giám sát đủ tin cậy. Nhà đầu tư cần thị trường hoạt động nhiều giờ hơn, nhưng trước hết họ cần một thị trường không dễ ngừng hoạt động.
