Một mái vòm phòng thủ nhiều lớp
Hệ thống chống UAV là tổ hợp phát hiện và vô hiệu hóa máy bay không người lái bằng nhiều phương thức, từ radar và tác chiến điện tử đến vũ khí đánh chặn hoặc rào chắn vật lý. Rosoboronexport dự kiến giới thiệu Anti-Drone Dome tại Hội nghị thượng đỉnh Nga - châu Phi ở Moskva trong hai ngày 29 và 30-10.
Theo mô tả của nhà xuất khẩu quốc phòng Nga, hệ thống ghép radar phát hiện mục tiêu với gây nhiễu điện tử, vũ khí và rào chắn vật lý. Cách tiếp cận này hợp lý trước mối đe dọa đa dạng: một lớp có thể phát hiện, lớp khác làm gián đoạn điều khiển, còn biện pháp cuối cùng nhằm ngăn UAV tiếp cận mục tiêu. Đây là kiến trúc được công bố, chưa phải bản mô tả đầy đủ về cách hệ thống phối hợp trong thực địa.
Rosoboronexport nói Anti-Drone Dome được thiết kế để bảo vệ dân thường, quân nhân, cầu đường, tòa nhà, cơ sở năng lượng và công nghiệp; tập đoàn cũng đề cập một hệ thống riêng bảo vệ đoàn xe và hàng hóa đang di chuyển. Nếu triển khai hiệu quả, phạm vi ứng dụng vì thế vượt khỏi căn cứ quân sự. Nhưng danh sách mục tiêu bảo vệ không tự chứng minh rằng mọi loại UAV đều có thể bị phát hiện hoặc ngăn chặn.
Từ hệ thống tổng thể đến laser và xung điện từ
Một thông tin riêng cho biết các hệ thống chống UAV dùng laser và xung điện từ (EMP) của Nga đang ở giai đoạn thử nghiệm cuối, theo thông báo ngày 23-10 của Rosoboronexport thuộc tập đoàn Rostec. Tin này làm dấy lên khả năng Nga hướng tới sản xuất quy mô lớn vũ khí vô hiệu hóa drone, nhưng chưa đồng nghĩa kế hoạch sản xuất đã được xác nhận bằng số liệu hay lịch trình cụ thể.
Laser tập trung năng lượng vào một điểm trên UAV và cần chiếu đủ lâu để gây hư hại; khói, bụi và thời tiết xấu có thể làm giảm hiệu quả. Vũ khí EMP phát năng lượng vô tuyến nhằm làm hỏng thiết bị điện tử, có tiềm năng tác động nhiều mục tiêu, song kết quả phụ thuộc năng lượng đến được UAV, góc tiếp cận và mức che chắn. Cả hai loại đều cần radar, cảm biến bám bắt và hệ thống chỉ huy tích hợp.
Một tiền lệ được nêu là tổ hợp Rat, giới thiệu năm 2020: radar phát hiện UAV ở cự ly 3,5 km, thiết bị áp chế kênh điều khiển hoạt động trong bán kính 2,5 km, cùng laser định hướng tiêu diệt mục tiêu. Những con số này mô tả Rat, không thể mặc nhiên gán cho Anti-Drone Dome hay các vũ khí laser và EMP đang thử nghiệm.
Điều đã công bố chưa phải năng lực đã chứng minh
Khoảng cách lớn nhất giữa lời giới thiệu và bằng chứng nằm ở dữ liệu hiệu suất. Rosoboronexport chưa công bố thông số chi tiết của Anti-Drone Dome, cũng chưa tổ chức trình diễn công khai; tuyên bố hệ thống hoạt động hiệu quả trong điều kiện thực tế chưa được bên thứ ba kiểm chứng. Vì vậy, gọi đây là một cấu hình được quảng bá thì chính xác hơn là khẳng định đã có một lá chắn được xác nhận năng lực.
Với các vũ khí laser và EMP, thông tin hiện có cũng để ngỏ những câu hỏi thiết yếu: tên gọi, tầm hoạt động, quy mô sản xuất và lịch giao hàng đều chưa được công bố. Việc thử nghiệm ở giai đoạn cuối là một mốc phát triển, không bảo đảm vũ khí đã sẵn sàng triển khai rộng rãi hoặc đạt hiệu quả trước nhiều loại UAV và điều kiện chiến trường.
Kết luận hợp lý lúc này không phải Nga đã dựng được một vòm bảo vệ kín, mà là Moskva đang quảng bá hướng phòng thủ chống drone nhiều lớp cùng các công nghệ đánh chặn mới. Hội nghị tại Moskva là dịp giới thiệu với đối tác châu Phi; bước tiếp theo cần theo dõi là công bố thông số, trình diễn có thể quan sát và kiểm chứng độc lập. Cho đến khi có những bằng chứng ấy, năng lực thực tế vẫn là câu hỏi mở.
