Triển lãm ảnh báo chí giữa lòng Hà Nội: một bảo tàng đời sống mở
Triển lãm ảnh báo chí “Hà Nội và những nẻo đường đất nước” là sự kiện trưng bày 72 tác phẩm tiêu biểu bên hồ Hoàn Kiếm, nơi các nhiếp ảnh gia báo chí dùng khuôn hình để kể lại đời sống, con người và những chuyển động xã hội trên khắp Việt Nam, biến không gian dạo bước quanh hồ thành một bảo tàng mở về nhịp sống đương đại. Khai mạc ngày 10/10 với ý nghĩa kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, triển lãm không chỉ là hoạt động thường niên của giới làm báo mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ rằng nhiếp ảnh báo chí Việt Nam vẫn giữ vai trò ghi chép trung thực và giàu cảm xúc về đất nước, thay vì chạy theo sự hào nhoáng của công nghệ số.
Không gian hồ Hoàn Kiếm: nơi ảnh và người gặp nhau giữa nhịp thở đô thị
Đặt trong không gian mở bên hồ Hoàn Kiếm, triển lãm ảnh báo chí trở thành điểm dừng chân tự nhiên trong hành trình tản bộ của người dân và du khách. Không gian trưng bày dọc lối đi, dưới tán cây xanh trên đường Lê Thái Tổ, cho phép người xem lần lượt bước qua từng khung ảnh, như đi xuyên qua những lát cắt khác nhau của đời sống. Điều đáng nói là triển lãm không buộc người xem phải có kiến thức chuyên sâu về nhiếp ảnh. Ai đó có thể chỉ là người đi dạo, nhưng vẫn dễ dàng tiếp cận tác phẩm, dừng lại lâu hơn trước một khoảnh khắc đời thường hay một cảnh quan quen mà lạ. Chính sự gần gũi ấy làm cho ảnh báo chí rời khỏi tường phòng triển lãm kín, trở về với đường phố – nơi những câu chuyện trong ảnh đối thoại trực tiếp với cuộc sống đang diễn ra quanh hồ.
72 khuôn hình và hơn một nghìn dự thi: vì sao ảnh báo chí vẫn cuốn hút?
Đằng sau 72 tác phẩm được chọn treo là cả một “cuộc tuyển chọn khắt khe” trong giới nhiếp ảnh báo chí Việt Nam. Cuộc thi năm nay thu hút 175 tác giả với 1.336 tác phẩm dự thi, gồm 1.228 ảnh đơn và 108 bộ ảnh. Con số ấy cho thấy ảnh báo chí không hề lép vế trong thời đại video ngắn và mạng xã hội. Theo nhà báo, nghệ sĩ nhiếp ảnh Vũ Nhật Thăng, đây là dịp người làm báo nhìn lại những khoảnh khắc mình đã ghi lại trong quá trình tác nghiệp, đồng thời mang đến công chúng các tác phẩm có giá trị nội dung và nghệ thuật. Ở góc độ người xem, chính sự cô đọng của ảnh – một khung hình chứa cả câu chuyện – tạo nên sức hấp dẫn khó thay thế. Mỗi bức ảnh là một lựa chọn về khoảnh khắc, một quyết định đứng ở đâu, nhìn như thế nào, và ấy là lúc người cầm máy bộc lộ quan điểm trước hiện thực.
Bức tranh Việt Nam đa sắc qua ảnh: từ đồng đội, dòng máu đến robot
Điểm nổi bật của triển lãm là cách các tác phẩm dựng nên một bức tranh Việt Nam đa sắc, không tô hồng nhưng cũng không lạnh lùng. Từ vùng cao đến thành thị, từ đồng ruộng, nhà máy đến không gian văn hóa, du lịch và sinh hoạt cộng đồng, mỗi ảnh ghi lại con người Việt trong những khoảnh khắc vừa bình dị vừa giàu tính thời sự. Tác phẩm phóng sự “Đi tìm đồng đội” của Nguyễn Đình Quý nhận giải Nhất, gợi mở câu chuyện dài về ký ức chiến tranh và hành trình tìm kiếm đồng đội còn nằm lại. Bộ ảnh “Robot Made in Vietnam sẽ trở thành lực lượng sản xuất mũi nhọn trong tương lai” cho thấy một diện mạo khác: Việt Nam của công nghệ, của lao động sáng tạo. Nhiếp ảnh gia Nguyễn Huy Tuân chia sẻ mỗi khoảnh khắc được ghi đều gắn với trách nhiệm trước hiện thực và tình yêu quê hương, mong các giá trị tốt đẹp được lan tỏa rộng hơn.
Giữa thời AI, ảnh báo chí càng phải trung thực và có trách nhiệm
Trong bối cảnh công nghệ hình ảnh và trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh, nhiều người lo ngại ảnh sẽ mất đi giá trị chứng thực. Cuộc thi và triển lãm lần này chọn cách trả lời khá rõ ràng: tính chân thực tiếp tục là nguyên tắc cốt lõi của nhiếp ảnh báo chí Việt Nam, mọi tác phẩm sử dụng AI làm thay đổi nội dung hoặc bản chất sự việc đều không được chấp nhận. Quy định tưởng như “khắt khe” ấy lại cần thiết, bởi ảnh báo chí không phải là trò chơi kỹ xảo mà là lời cam đoan với công chúng về điều đã diễn ra. Theo nhà báo Hà Hồng, giá trị ảnh báo chí nằm không chỉ ở bố cục, ánh sáng hay khoảnh khắc, mà ở lượng thông tin và câu chuyện tác phẩm truyền tải; chú thích ảnh vì thế giữ vai trò quan trọng trong việc làm rõ sự kiện, nhân vật, bối cảnh. Đặt bên hồ Hoàn Kiếm, những bức ảnh trung thực này nhắc người xem rằng trách nhiệm trước hiện thực là thước đo danh dự của người cầm máy.
