Miễn phí khám chữa bệnh: cần hiểu đúng quyền lợi
Đề án BHYT toàn dân của Thái Nguyên là chương trình kết hợp hỗ trợ người dân mua thẻ bảo hiểm y tế, giảm phần cùng chi trả khi khám chữa bệnh và tăng cường nhân lực cho tuyến cơ sở. Đây là bước đi đáng chú ý, nhưng cụm từ “khám chữa bệnh miễn phí” không có nghĩa mọi dịch vụ y tế đều được miễn phí.
Sáng 25/10, tỉnh tổ chức hội nghị triển khai đề án tại Bệnh viện Đa khoa Bắc Kạn; Bộ Y tế và Bảo hiểm xã hội Việt Nam trao biển hỗ trợ BHYT cho ngành y tế, còn lãnh đạo tỉnh trao thẻ cho đại diện 20 hộ dân. Thái Nguyên được giới thiệu là địa phương đầu tiên trong cả nước triển khai nhiệm vụ này.
Điểm đáng hoan nghênh là đề án đặt trọng tâm vào khả năng tiếp cận dịch vụ và giảm áp lực tài chính, thay vì chỉ xem tỷ lệ có thẻ BHYT là đích đến. Tuy nhiên, người dân cần phân biệt hỗ trợ trong phạm vi quyền lợi BHYT với miễn phí toàn bộ mọi dịch vụ.
Hỗ trợ viện phí cho quy mô lớn, nhưng có điều kiện
Đề án dự kiến triển khai từ tháng 11/2026 đến hết năm 2027, với khoảng 1,14 triệu người tại 78 xã, phường thuộc diện được quan tâm thụ hưởng. Người chưa có thẻ BHYT thuộc diện hỗ trợ sẽ được hỗ trợ mua thẻ; chính sách cũng hỗ trợ phần đồng chi trả khi khám, chữa bệnh tại cơ sở tham gia đề án.
Khoảng 1,345 triệu người, tương đương 77,3% dân số, dự kiến được hỗ trợ phần đồng chi trả; tỷ lệ bao phủ BHYT toàn tỉnh được dự báo đạt 98,32%, cao hơn mục tiêu 96,22% được giao trong năm 2026. Với người phải điều trị lâu dài, giảm khoản đồng chi trả có thể giúp duy trì điều trị và hạn chế bỏ dở vì thiếu kinh phí.
Giới hạn quyền lợi cần được nói rõ: hỗ trợ áp dụng với dịch vụ thuộc phạm vi BHYT tại cơ sở tham gia, không bao gồm dịch vụ theo yêu cầu hay chi phí ngoài phạm vi thanh toán BHYT. Vì vậy, “miễn phí” ở đây là cách gọi mục tiêu chính sách, không phải cam kết xóa mọi khoản viện phí.
Y tế cơ sở là mắt xích quyết định
Mở rộng thẻ và giảm đồng chi trả sẽ chưa đủ nếu người dân vẫn phải đi xa để được khám phù hợp. Bởi vậy, tăng nhân lực y tế cơ sở là một phần thiết yếu của đề án: kế hoạch dự kiến triển khai tại 11 bệnh viện và 43 trạm y tế xã, phường.
Tỉnh đã thực hiện 125 lượt biệt phái bác sĩ hỗ trợ trạm y tế; Trường Đại học Y - Dược, Đại học Thái Nguyên cũng tham gia đưa giảng viên, sinh viên về thực hành, hỗ trợ chuyên môn, tư vấn sức khỏe và khám sàng lọc. Đây là hướng đi đúng: củng cố nơi gần dân có thể giúp phát hiện bệnh sớm, giảm phụ thuộc vào tuyến trên và biến quyền lợi BHYT thành dịch vụ người dân thực sự tiếp cận được.
Nghị quyết số 72-NQ/TW đặt yêu cầu chuyển trọng tâm sang chủ động phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe từ sớm, từ xa và ngay tại cơ sở. Do đó, hiệu quả của đề án không chỉ nằm ở số thẻ được cấp hay khoản đồng chi trả được hỗ trợ, mà còn ở năng lực chuyên môn, nhân lực ổn định và chất lượng phục vụ tại tuyến xã.
Thí điểm cần đi cùng đánh giá minh bạch
Đề án cụ thể hóa mục tiêu mở rộng bao phủ BHYT và giảm gánh nặng chi phí khám chữa bệnh, trong bối cảnh một bộ phận người dân vẫn chưa có thẻ và khoản đồng chi trả còn gây áp lực cho hộ gia đình. Việc Thái Nguyên đi trước tạo cơ hội kiểm nghiệm cách phối hợp giữa hỗ trợ thẻ, hỗ trợ viện phí và bổ sung nhân lực, thay vì chỉ mở rộng chính sách trên giấy.
Tỉnh dự kiến tổng kết, đánh giá hiệu quả vào cuối năm 2026 để làm cơ sở kiến nghị hướng triển khai tiếp theo. Kết quả cần được xem xét qua mức tiếp cận thực tế, khả năng duy trì điều trị, chất lượng dịch vụ và việc phân bổ nhân lực, đồng thời bảo đảm rà soát đúng đối tượng và sử dụng nguồn lực hiệu quả.
Kết luận, BHYT toàn dân chỉ có ý nghĩa khi người dân vừa có thẻ, vừa có dịch vụ phù hợp gần nơi sinh sống và không phải bỏ điều trị vì chi phí. Đề án của Thái Nguyên đi đúng hướng; tính khả thi và tác động thực tế sẽ quyết định liệu mô hình này có thể mở rộng hay không.
