Từ sân chơi robotics đến tham vọng thi đấu công nghệ quốc tế
Thi robotics học sinh và các cuộc thi AI Việt Nam là những sân chơi công nghệ nơi học sinh, sinh viên thiết kế robot, xây dựng mô hình trí tuệ nhân tạo, giải quyết bài toán thực tế và thi đấu theo chuẩn quốc tế, qua đó tích lũy kỹ năng kỹ thuật, nghiên cứu và làm việc nhóm để mở ra cơ hội học tập, nghề nghiệp trong lĩnh vực công nghệ cao. Điều đáng nói là những sân chơi này không còn mang tính phong trào mà đang trở thành một hệ sinh thái thi đấu công nghệ quốc tế, nơi người trẻ Việt Nam so tài trực tiếp với bạn bè năm châu. Nếu trước đây, Olympic Tin học trí tuệ nhân tạo hay các kỳ thi lập trình là đỉnh cao, thì nay AI, thị giác máy tính, xe tự hành, robot tự động đã bước vào trung tâm cuộc chơi.
FIRST Tech Challenge: bệ phóng sớm cho thế hệ kỹ sư trẻ
FIRST Tech Challenge Vietnam do Trường Đại học FPT tổ chức nhiều năm liền cho thấy một điều: nếu muốn có kỹ sư giỏi, phải bắt đầu từ cấp phổ thông. Cuộc thi dành cho học sinh từ lớp 7 đến lớp 12, yêu cầu các em tự thiết kế, lắp ráp, lập trình robot để thi đấu trong chủ đề BIOBUZZ, mô phỏng hoạt động thu thập hạt phấn, mật hoa và mang về tổ. Đây không chỉ là thi điều khiển robot; các đội phải xây dựng hệ thống tự động (Autonomous) dùng cảm biến và mã lệnh, rồi chuyển sang giai đoạn điều khiển (Teleop) với chiến thuật liên minh. FIRST Tech Challenge khác biệt vì buộc học sinh chạm vào cả lập trình, điện tử, cơ khí, thiết kế đồ họa, website, truyền thông, gây quỹ. Đó là mô hình đào tạo kỹ sư toàn diện, chứ không phải "câu lạc bộ robot" mang tính giải trí.
AI City Challenge: sinh viên cơ khí bước vào đấu trường AI quốc tế
Nếu FTC là bệ phóng sớm, thì AI City Challenge là minh chứng rõ nhất rằng sinh viên Việt Nam đã đủ sức cạnh tranh ở những bài toán AI khó nhất. Ba sinh viên khoa Cơ khí Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP.HCM cùng giảng viên hướng dẫn đã giành cú đúp giải thưởng tại cuộc thi AI City Challenge về giao thông thông minh, với các đội đến từ châu Âu, Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc. Ở nội dung thi số 2, đội Latent Painter - UTE đạt điểm VQA 87,09% và điểm tổng thể S2 60,0853 để giành giải nhất, cho thấy khả năng "dạy" AI nhìn, hiểu và mô tả cảnh giao thông. Ở nội dung thi số 5, nhóm tiếp tục giành giải ba với bài toán dự đoán diễn biến giao thông từ video. Thành tích này chứng minh nền tảng cơ khí, robot hoàn toàn có thể trở thành lợi thế trong nghiên cứu AI cho xe tự hành.
AI Challenge TPHCM: phổ cập AI từ giảng đường đến trường phổ thông
Không chỉ ở tầm quốc tế, cuộc thi AI Challenge TPHCM cho thấy AI đang trở thành kỹ năng phổ thông mới. Sau hơn 4 tháng phát động, hội thi thu hút kỷ lục hơn 810 đội với trên 4.000 thí sinh từ 198 đơn vị trên cả nước, gồm gần 3.300 sinh viên, thanh niên và 740 học sinh trung học phổ thông. Theo tiến sĩ Ngô Đức Thành, thông qua những cuộc thi như thế này, người trẻ được tiếp cận công nghệ mới nhất và học cách dùng mô hình ngôn ngữ, trợ lý ảo để giải quyết bài toán thực tế. Ở góc độ doanh nghiệp, ông Lưu Huê Tiến nhìn nhận đây là cơ hội tiếp cận sớm với nhân tài tương lai. Nói cách khác, các cuộc thi AI Việt Nam đang đóng vai trò như một "chợ nhân lực" công nghệ, nơi trường đại học, doanh nghiệp và học sinh, sinh viên gặp nhau trên nền tảng các bài toán AI thật.
Từ cuộc thi đến hệ sinh thái nghề nghiệp công nghệ
Điểm chung của FIRST Tech Challenge, AI City Challenge và AI Challenge TPHCM là chúng mở ra những đường đi rất cụ thể cho người trẻ: từ thi robotics học sinh đến nghiên cứu xe tự hành, từ trợ lý ảo đến thị giác máy tính. Khi học sinh phổ thông được rèn kỹ năng STEM, truyền thông, gây quỹ trong FTC, họ bước vào đại học với tư duy dự án rõ ràng. Khi sinh viên cơ khí thắng giải AI quốc tế, ranh giới giữa "cơ khí" và "trí tuệ nhân tạo" bị xóa nhòa, mở ra các nghề mới như kỹ sư hệ thống tự hành. Khi hàng nghìn thí sinh tham gia Olympic Tin học trí tuệ nhân tạo và các cuộc thi AI Việt Nam, thị trường nhân lực công nghệ được nuôi dưỡng từ gốc. Con đường ra thế giới không còn là vài suất học bổng lẻ tẻ, mà là cả một hệ sinh thái thi đấu công nghệ quốc tế đang hình thành ngay trên sân trường Việt Nam.
