Dòng vốn tăng mạnh, nhưng phép thử nằm ở khâu thực hiện
Đầu tư Lào Cai là dòng vốn được đưa vào các dự án được tỉnh chấp thuận chủ trương, trải từ năng lượng và hạ tầng công nghiệp đến khoáng sản, nông nghiệp, chế biến, thương mại và dịch vụ. Trong 10 tháng năm 2026, tỉnh chấp thuận 50 dự án với tổng vốn đăng ký 33.155,9 tỷ đồng; số dự án tăng 31,6%, còn vốn đăng ký đầu tư gấp 2,14 lần cùng kỳ năm trước. Đây là tín hiệu rõ về sức hút của địa phương, nhưng chưa đồng nghĩa toàn bộ vốn đã được giải ngân hay dự án đã đi vào hoạt động. Riêng tháng 10 có 9 dự án mới, tổng vốn đăng ký 2.788,8 tỷ đồng. Vì vậy, con số nổi bật cần được đọc cùng một câu hỏi thực chất hơn: bao nhiêu dự án có thể vượt qua thủ tục, mặt bằng và hạ tầng để tạo năng lực sản xuất?
Cơ cấu dự án cho thấy làn sóng mới không dựa vào một ngành duy nhất: 14 dự án thuộc lĩnh vực năng lượng, 10 dự án xây dựng và kinh doanh hạ tầng khu, cụm công nghiệp, 4 dự án khoáng sản, 2 dự án nhà ở; 20 dự án còn lại thuộc nông nghiệp, công nghiệp chế biến, thương mại và dịch vụ. Tỷ trọng đáng kể của năng lượng và hạ tầng công nghiệp có thể tạo nền cho sản xuất dài hạn, trong khi nhóm dự án đa ngành giúp mở rộng nguồn động lực. Tuy nhiên, sự đa dạng chỉ trở thành lợi thế khi các dự án phù hợp quy hoạch và có điều kiện triển khai cụ thể. Với 1.461 dự án còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký trên 314.000 tỷ đồng, bài toán của Lào Cai không chỉ là thu hút thêm vốn mà còn là biến danh mục lớn thành hoạt động kinh tế thực.
Công nghiệp là trụ cột, đồng thời là điểm nghẽn tăng trưởng
Quy mô đầu tư mới càng đáng chú ý khi công nghiệp Lào Cai đang chịu sức ép tăng tốc. Khu vực công nghiệp – xây dựng chiếm 37,58% GRDP; giá trị sản xuất công nghiệp ước đạt hơn 64.100 tỷ đồng trong 10 tháng, tăng 11% so với cùng kỳ và bằng 80,9% kế hoạch năm. Ngành tạo việc làm cho hơn 20.000 lao động, góp phần vào thu ngân sách 9 tháng đạt 15.950 tỷ đồng, tăng 17,24%. Những kết quả ấy cho thấy tác động của công nghiệp vượt khỏi nhà máy, lan tới sinh kế và nguồn lực công của địa phương. Nhưng GRDP 9 tháng tăng 9,09%, thấp hơn kịch bản; để cả năm đạt từ 10,1% trở lên, công nghiệp quý IV phải tăng 19,1%. Mục tiêu này khiến việc khơi thông dự án hiện hữu cấp bách không kém thu hút dự án mới.
Khoảng cách giữa kế hoạch và tiến độ làm rõ áp lực: để đạt giá trị sản xuất công nghiệp cả năm 79.200 tỷ đồng, hai tháng cuối năm cần khoảng 15.083 tỷ đồng, bình quân hơn 7.500 tỷ đồng mỗi tháng, cao hơn mức bình quân khoảng 6.400 tỷ đồng trong 10 tháng đầu năm. Khai khoáng, chế biến – chế tạo và sản xuất, phân phối điện đều phải tăng nhanh trong quý IV. Trong khi đó, nguồn nguyên liệu thiếu ổn định đã có lúc khiến cả ba nhà máy tuyển của Công ty TNHH MTV Apatit Việt Nam phải dừng hoạt động; một số sản phẩm như axit photphoric và phân DAP còn có tiến độ thực hiện kế hoạch thấp. Do vậy, vốn đăng ký mới chưa thể thay thế năng lực vận hành hiện có: tăng trưởng gần hạn phụ thuộc vào việc xử lý những điểm nghẽn đang giữ công suất dưới tiềm năng.
Tháo gỡ vướng mắc mới là thước đo của làn sóng dự án
Chiều 27/10, UBND tỉnh làm việc với doanh nghiệp công nghiệp để tháo gỡ vướng mắc khi triển khai dự án và bàn giải pháp thúc đẩy sản xuất những tháng cuối năm; hội nghị có đại diện 45 tổng công ty, doanh nghiệp trong các lĩnh vực công nghiệp, khai khoáng và vật liệu xây dựng. Các kiến nghị tập trung vào đất đai, giải phóng mặt bằng, tái định cư, nguyên liệu, thị trường và thủ tục hành chính. Đây là những điều kiện quyết định dự án có thể chuyển từ chủ trương sang công trường, rồi thành sản lượng và việc làm. Tỉnh đã triển khai cơ chế “luồng xanh” và cho biết sẽ tiếp tục cải cách thủ tục, nâng chất lượng thẩm định, phối hợp giữa các cơ quan để rút ngắn thời gian xử lý dự án ngoài ngân sách. Nhưng quy trình nhanh chỉ có ý nghĩa khi đi cùng mặt bằng sẵn sàng, hạ tầng kỹ thuật hoàn chỉnh và nguồn nguyên liệu ổn định.
Tỉnh cũng phải song song thu hút dự án mới và sàng lọc danh mục cũ: trong 10 tháng, cơ quan đăng ký đầu tư kiểm tra, giám sát 60 dự án, thu hồi hoặc chấm dứt hoạt động 13 dự án và tham mưu bãi bỏ 8 quyết định chủ trương đầu tư đối với dự án khu đô thị mới. Với các dự án còn khả năng tiếp tục, địa phương rà soát hồ sơ, tháo gỡ vướng mắc pháp lý, đất đai, môi trường và xây dựng. Một số dây chuyền DCP, MAP, Benzaldehyde Triều Dương, dự án quế hữu cơ Bảo Thắng và các thủy điện Hồ Bốn 2, Lán Bò được dự kiến vận hành trong quý IV, đóng góp thêm khoảng 221,5 tỷ đồng giá trị sản xuất. Lào Cai còn ưu tiên hạ tầng khu, cụm công nghiệp, năng lượng, đô thị và du lịch gắn với quy hoạch, đồng thời xúc tiến danh mục dự án giai đoạn 2026–2030.
Làn sóng 50 dự án cho thấy nhà đầu tư quan tâm tới Lào Cai, nhưng chất lượng thu hút vốn sẽ được quyết định bởi tiến độ triển khai, không phải riêng tổng vốn đăng ký. Nếu tháo gỡ được các nút thắt về nguyên liệu, mặt bằng, thủ tục và hạ tầng, dự án mới có thể bổ sung năng lực cho công nghiệp và tạo thêm việc làm. Nếu không, con số tăng mạnh vẫn chỉ là tín hiệu ban đầu; kết quả đáng kể phải là dự án vận hành đúng tiến độ và đóng góp vào tăng trưởng thực.
