Từ lợi thế biển đến trung tâm năng lượng tái tạo
Trung tâm năng lượng tái tạo Cà Mau là mô hình phát triển kết nối điện gió, điện mặt trời với hạ tầng truyền tải, công nghiệp phụ trợ và dịch vụ logistics, nhằm biến lợi thế biển thành động lực tăng trưởng lâu dài. Tại Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam lần thứ XII, diễn ra ngày 22/10/2026, tỉnh trình bày định hướng xây dựng trung tâm này và gắn nguồn điện với các ngành năng lượng mới. Đây là lựa chọn có cơ sở: vùng biển rộng mở ra dư địa lớn cho điện gió ngoài khơi, trong khi điện mặt trời bổ sung nguồn cung và đa dạng hóa hệ thống. Theo tham luận, tiềm năng điện gió ngoài khơi ước tính khoảng 20.000 MW; tiềm năng điện gió trên bờ, gần bờ và điện mặt trời vào khoảng 4.950–11.450 MW, tùy phương án khai thác. Vì vậy, năng lượng tái tạo Cà Mau không nên chỉ được nhìn như các dự án phát điện riêng lẻ, mà cần là nền móng cho một hệ sinh thái sản xuất và dịch vụ.
Quy mô dự án cần đi cùng kế hoạch thực thi
Đà phát triển đã có nền tảng ban đầu, nhưng mục tiêu lớn chỉ đáng tin khi dự án và lưới điện tiến cùng nhịp. Toàn tỉnh hiện có 28 dự án năng lượng được chấp thuận chủ trương đầu tư, tổng công suất 1.740,2 MW. Khu vực Cà Mau và Bạc Liêu trước đây có 694,2 MW điện gió đang vận hành; trong năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu đưa thêm 300 MW vào hoạt động. Phần công suất bổ sung dự kiến đến từ các dự án Cà Mau 1A, Cà Mau 1B, Tân Thuận giai đoạn 3 và một phần Nhà máy điện gió Bạc Liêu giai đoạn 3. Với điện gió ngoài khơi, tỉnh đề xuất phân bổ công suất trên cơ sở đánh giá tổng tiềm năng 11.500 MW, đồng thời hỗ trợ nhà đầu tư nghiên cứu dự án; khoảng 1.000 MW được dự kiến đầu tư xây dựng và vận hành vào năm 2030. Những mốc này cho thấy chiến lược đang chuyển từ tiềm năng sang lộ trình, nhưng tiến độ thực tế sẽ phụ thuộc vào quy hoạch, thủ tục và năng lực truyền tải.
Logistics và lưới điện quyết định sức bật công nghiệp
Muốn biến nguồn điện thành năng lực sản xuất, Cà Mau phải xử lý đồng thời bài toán đưa điện lên lưới và đưa thiết bị, dịch vụ đến công trường. Tỉnh định hướng phát triển điện gió, điện mặt trời cùng hệ thống lưu trữ, lưới điện thông minh, hydrogen xanh, amoniac xanh và công nghiệp sản xuất thiết bị năng lượng. Các giải pháp như pin lưu trữ, điều độ tốt hơn và quản lý phụ tải có ý nghĩa thiết thực: nguồn tái tạo chỉ tạo giá trị ổn định khi hệ thống có thể tiếp nhận và phân phối công suất. Về hậu cần, cảng biển Hòn Khoai cùng mạng lưới giao thông kết nối được kỳ vọng hỗ trợ vận chuyển thiết bị, cung ứng dịch vụ và phát triển logistics cho các dự án ngoài khơi. Đây là phần không thể xem nhẹ của chiến lược. Nếu hạ tầng cảng, đường dây và kết nối chậm hơn nhà máy, tiềm năng phát điện sẽ khó kéo theo công nghiệp phụ trợ, dịch vụ hàng hải và việc làm kỹ thuật.
Tầm nhìn xanh phải tạo giá trị tại địa phương
Tầm nhìn đến năm 2050 là đưa Cà Mau thành trung tâm năng lượng sạch, năng lượng mới và công nghiệp chế biến sâu, với công nghiệp năng lượng và chế biến giữ vai trò dẫn dắt. Đây là hướng đi có sức thuyết phục vì kết nối tài nguyên biển với năng lực sản xuất, thay vì chỉ xuất đi điện năng. Nguồn điện sạch có thể tạo điều kiện cho các ngành chế biến phát triển, còn hydrogen xanh, amoniac xanh và dịch vụ kỹ thuật mở thêm những mắt xích công nghiệp mới. Tỉnh cũng xác định mục tiêu góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, hướng tới xuất khẩu và đồng hành cùng cam kết giảm phát thải ròng bằng không. Tuy nhiên, phát triển kinh tế xanh không thể đánh đổi hệ sinh thái biển, rừng ngập mặn hay sinh kế cộng đồng; chính địa phương đã đặt yêu cầu bảo vệ các yếu tố này trong quá trình triển khai dự án. Nếu giữ được kỷ luật đó và đầu tư đồng bộ vào logistics, nhân lực, lưới điện, Cà Mau có cơ hội biến chiến lược xanh thành tăng trưởng bền vững, thay vì chỉ dừng ở mục tiêu quy hoạch.
