Một mái nhà chung được dựng từ khát vọng thống nhất
Giáo hội Phật giáo Việt Nam là tổ chức thống nhất quy tụ tăng ni, Phật tử trong và ngoài nước, được thành lập năm 1981 để tạo một mái nhà chung cho các tổ chức và hệ phái Phật giáo sau ngày đất nước thống nhất. Nhìn từ dấu mốc 45 năm thành lập, giá trị lớn nhất của Giáo hội không chỉ nằm ở quy mô tổ chức, mà ở khả năng kết nối di sản Phật giáo lâu đời với trách nhiệm trước xã hội hôm nay. Đại hội thống nhất Phật giáo Việt Nam diễn ra từ ngày 4 đến 7/11/1981 tại chùa Quán Sứ, quy tụ chín tổ chức và hệ phái; Hiến chương xác lập đường hướng “Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội”. Đó là lựa chọn vừa mang ý nghĩa tổ chức, vừa thể hiện quan niệm rằng đời sống tôn giáo không tách rời vận mệnh cộng đồng. Hướng tới kỷ niệm 45 năm, câu hỏi đáng quan tâm không chỉ là Giáo hội đã lớn mạnh ra sao, mà còn là mái nhà chung ấy tiếp tục phụng sự dân tộc bằng cách nào.
Chín kỳ đại hội: xây tổ chức, mở rộng trách nhiệm
Chín kỳ đại hội trước Đại hội X ghi lại từng bước củng cố bộ máy, tăng cường gắn kết và mở rộng hoạt động của Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Đây không nên được nhìn như một chuỗi nghi lễ định kỳ: mỗi kỳ đại hội là dịp điều chỉnh cách tổ chức đời sống Phật sự và xác định vị trí của Phật giáo trong xã hội đang đổi thay. Trong nhiệm kỳ IX, Giáo hội đăng cai Đại lễ Vesak Liên hợp quốc năm 2025; từ năm 2022, các hoạt động an sinh, từ thiện, cứu trợ thiên tai đã huy động hơn 7.024 tỷ đồng, đồng thời trồng hơn 3 triệu cây xanh. Những con số ấy cho thấy tinh thần đồng hành chỉ có sức thuyết phục khi chuyển thành việc làm cụ thể. Với người dân, giá trị có thể hiện ra trong cứu trợ sau thiên tai, chăm lo người nghèo, người cao tuổi, trẻ mồ côi, người khuyết tật, hay xây nhà tình nghĩa, cầu và trường học.
Đại hội X: cột mốc nhìn lại và lựa chọn hướng đi
Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X, nhiệm kỳ 2026–2031, diễn ra từ ngày 5 đến 7/11/2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh, cùng dịp kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội. Đại hội dự kiến có 1.465 đại biểu chính thức và được tổ chức theo hình thức “2 trong 1”, kết hợp tổng kết nhiệm kỳ IX, xác định phương hướng nhiệm kỳ mới với lễ kỷ niệm. Sự kết hợp này có ý nghĩa vượt quá tính thuận tiện: nhìn lại chặng đường đã qua phải đi đôi với việc xác định điều gì cần thay đổi tiếp theo. Phương châm “Kỷ cương, Đổi mới, Hiệu lực, Hiệu quả” vì vậy cần được hiểu như yêu cầu hành động, không phải khẩu hiệu trang trí. Ngày 7/10/2026, Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung chủ trì cuộc họp của tổ công tác liên ngành hướng dẫn, hỗ trợ Giáo hội chuẩn bị Đại hội. Quy mô tổ chức lớn chỉ đáng giá khi kết quả đại hội tạo được định hướng rõ ràng và gần với nhu cầu xã hội.
Đồng hành cùng dân tộc phải hiện diện trong đời sống
Phật giáo Việt Nam có truyền thống “Hộ quốc an dân” và đồng hành với dân tộc; bước vào nhiệm kỳ mới, truyền thống ấy cần tiếp tục được đo bằng đóng góp thiết thực, chứ không chỉ bằng lời khẳng định. Kinh nghiệm ứng phó đại dịch cho thấy năng lực kết nối cộng đồng có thể tạo tác động trực tiếp: Giáo hội tổ chức 1.247 điểm tiếp sức, cung cấp 8,6 triệu suất ăn miễn phí và ủng hộ quỹ vắc-xin 380 tỷ đồng. Chặng đường 2026–2031 vì thế nên ưu tiên củng cố đoàn kết, nâng hiệu quả quản trị và đẩy mạnh chuyển đổi số, đồng thời giữ trọng tâm ở hoạt động thiện nguyện và chăm lo người yếu thế. Công nghệ có ích khi giúp tăng ni, Phật tử tiếp cận tài liệu, học tập và kết nối hoạt động cộng đồng thuận tiện hơn; đổi mới quản trị có ý nghĩa khi nguồn lực được sử dụng minh bạch, đúng nơi cần. Sau 45 năm, thước đo thuyết phục nhất của Giáo hội vẫn là mức độ gần gũi, hữu ích với con người và đất nước.
