Lợi thế chỉ thành sức bật khi có quy hoạch phù hợp
Ngành đóng tàu là hoạt động công nghiệp chế tạo và sửa chữa phương tiện thủy, gắn với mặt bằng ven sông, luồng vận tải, lao động kỹ thuật và hệ thống cung ứng vật tư. Với mạng lưới sông ngòi kết nối các vùng kinh tế, lợi thế ven biển và kinh nghiệm sản xuất lâu năm, Ninh Bình có cơ sở để phát triển lĩnh vực này. Nhưng tiềm năng tự nhiên không tự chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh: muốn ngành đóng tàu Ninh Bình tăng trưởng bền vững, tỉnh cần giải quyết đồng thời bài toán luồng lạch, địa điểm sản xuất và tính pháp lý của các cơ sở hiện hữu. Nếu quy hoạch đất đai chỉ chạy theo hiện trạng, các xưởng đóng tàu sẽ tiếp tục phân tán và khó đầu tư hạ tầng dùng chung. Ngược lại, quy hoạch có lộ trình rõ ràng có thể tạo nền tảng để doanh nghiệp nâng cấp công nghệ mà không đánh đổi an toàn đê điều, thoát lũ và môi trường.
Quy mô đáng kể, sinh kế gắn với từng địa phương
Theo báo cáo của Sở Tài chính tỉnh, Ninh Bình có 79 dự án và cơ sở đóng tàu dọc các sông Ninh Cơ, Đáy, Hồng và Đào; 57 cơ sở đã hoạt động, 2 dự án đang triển khai, 13 dự án chưa thực hiện và 7 dự án đã dừng. Những con số này cho thấy ngành không còn là hoạt động nhỏ lẻ, dù mức độ triển khai giữa các cơ sở rất khác nhau. Tại xã Nghĩa Sơn, ngành đóng tàu đạt giá trị sản xuất trung bình khoảng 1.900 tỷ đồng mỗi năm và tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 700 lao động. Ở xã Xuân Trường, đóng mới và sửa chữa phương tiện thủy tạo việc làm ổn định cho khoảng 1.000 lao động. Đằng sau năng lực sản xuất là sinh kế của hàng nghìn người cùng các hoạt động cung ứng vật tư, dịch vụ. Vì vậy, xử lý vướng mắc không chỉ là chuyện của doanh nghiệp, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc làm và kinh tế địa phương.
Luồng lạch, mặt bằng và pháp lý là những nút thắt liên kết
Trong chuyến khảo sát tại Nghĩa Sơn và Xuân Trường ngày 23/6, Bí thư Tỉnh ủy Trần Huy Tuấn cùng đoàn công tác ghi nhận hoạt động đóng tàu còn nhiều khó khăn, bất cập. Bồi lắng tự nhiên tại cửa sông Ninh Cơ và sông Đáy cản trở tàu ra vào, đồng thời hạn chế khả năng hạ thủy phương tiện trọng tải lớn. Cùng lúc, phần lớn cơ sở nằm ngoài đê, nên phải xử lý yêu cầu về hành lang bảo vệ đê điều, thoát lũ và an toàn công trình. Nhiều xưởng đóng tàu hình thành từ lâu, trong khi quy định về đất đai, đầu tư, xây dựng, giao thông đường thủy và môi trường ngày càng hoàn thiện; việc xác định nguồn gốc đất, hoàn thiện hồ sơ và rà soát quy hoạch vì thế không đơn giản. Đây không phải các trở ngại tách rời: thiếu mặt bằng phù hợp làm khó việc tuân thủ, còn luồng tàu hạn chế làm giảm hiệu quả đầu tư. Chính sách cần giải quyết các điểm nghẽn như một bài toán chung.
Cần lộ trình tháo gỡ, không chỉ lời kêu gọi mở rộng
Thường trực Tỉnh ủy cho biết sẽ chỉ đạo UBND tỉnh và các sở, ngành tham mưu cơ chế, chính sách cùng giải pháp căn cơ để thúc đẩy ngành đóng tàu phát triển bền vững. Bước đi này cần bắt đầu bằng rà soát từng cơ sở, phân định rõ nơi có thể hoàn thiện thủ tục, nơi cần điều chỉnh hoạt động và khu vực phải bảo đảm hành lang an toàn. Khi chưa có khu hoặc cụm công nghiệp chuyên ngành với hạ tầng đồng bộ, việc hoạt động phân tán tiếp tục gây khó cho tổ chức sản xuất, cung ứng vật tư và quản lý môi trường. Tỉnh cũng đề nghị doanh nghiệp nâng cao năng lực chuyên môn, bảo đảm an toàn và quan tâm đời sống người lao động. Đó là trách nhiệm cần thiết, nhưng không thể thay thế vai trò của quy hoạch và hướng dẫn pháp lý nhất quán. Kết luận nên rõ ràng: Ninh Bình có lợi thế để phát triển đóng tàu, song tương lai ngành phụ thuộc vào cách tỉnh tháo gỡ mặt bằng, luồng lạch và thủ tục theo một lộ trình khả thi.
