Từ thư viện có sách đến không gian mời gọi học sinh
Văn hóa đọc học đường là thói quen và niềm yêu thích đọc sách được hình thành trong đời sống thường ngày của học sinh, nhờ khả năng tiếp cận sách thuận tiện cùng môi trường khuyến khích khám phá. Đây không phải kết quả của việc đặt sách lên kệ rồi chờ các em tự tìm đến. Nhiều trường trên địa bàn thành phố đang xây dựng thư viện thân thiện, bổ sung đầu sách phù hợp và tổ chức hoạt động khuyến đọc để đưa sách gần học sinh hơn.
Tại Trường Tiểu học Nguyễn Bá Phát ở phường Liên Chiểu, “Thư viện ước mơ” được lắp đặt từ ngày 20/5/2026, mở thêm không gian đọc và sáng tạo cho trẻ. Thư viện hiện có hơn 2.000 đầu sách với tổng số hơn 8.400 bản, phục vụ học sinh đọc tại chỗ từ thứ Hai đến thứ Sáu. Quy mô đáng kể ấy chỉ phát huy ý nghĩa khi sách được chọn theo lứa tuổi, sở thích và nhu cầu học tập, còn không gian đủ thân thiện để các em muốn quay lại.
Dịch vụ thuận tiện biến việc đọc thành nếp quen
Muốn việc đọc sách trong trường trở thành một phần đời sống học đường, nhà trường cần thiết kế dịch vụ theo nhịp sinh hoạt của học sinh. Ở Nguyễn Bá Phát, lịch mượn và trả sách được bố trí theo thời khóa biểu, từng khối lớp; học sinh có thể ghé thư viện đọc trong giờ ra chơi. Cách tổ chức này giảm bớt trở ngại thực tế: các em biết khi nào có thể đọc, mượn sách và sử dụng thư viện.
Lê Nguyễn Hạ Ny, học sinh lớp 5/2 tại trường, cho biết em tranh thủ giờ ra chơi để đọc và nhờ sách biết thêm điều bổ ích, tích lũy vốn từ để viết văn tốt hơn. Lời kể ấy nhắc rằng lợi ích của thư viện không nằm ở số lượng sách đơn thuần; điều quan trọng là sách hiện diện đúng lúc để học sinh tự lựa chọn. Khi việc tiếp cận dễ dàng, đọc sách có cơ hội trở thành lựa chọn tự nhiên thay vì một nhiệm vụ được giao.
Hoạt động khuyến đọc cần tạo cơ hội chia sẻ
Có thư viện và sách mới là điều kiện cần, nhưng khuyến đọc học sinh đòi hỏi thêm những dịp để các em trao đổi về điều mình đọc. Tại Nguyễn Bá Phát, sách được giới thiệu theo chủ đề, gắn với ngày lễ trong giờ chào cờ hoặc tiết đọc thư viện; học sinh cũng được hướng dẫn tìm sách theo mã màu và sử dụng không gian đúng cách. Ở Trường Tiểu học Hòa Phú, các em giới thiệu cuốn sách đã chọn trước lớp theo chủ đề, rồi chia sẻ nội dung hoặc điều tâm đắc.
Những hình thức này có giá trị vì biến học sinh từ người tiếp nhận thành người kể và giới thiệu sách cho bạn bè. Các trường còn phát triển văn hóa đọc qua hội thi kể chuyện theo sách, giới thiệu sách hay, chuyên mục “Mỗi tuần một câu chuyện đẹp, một cuốn sách hay, một tấm gương sáng” và sân khấu hóa tác phẩm văn học. Một hoạt động khuyến đọc tốt không chỉ làm buổi sinh hoạt thêm vui; nó giúp học sinh có lý do để đọc, suy nghĩ và diễn đạt.
Đầu tư không gian phải đi cùng đổi mới cách tổ chức
Sự lan tỏa của thư viện phụ thuộc cả vào chất lượng nguồn sách lẫn cách trường đưa sách đến người đọc. Tại xã Hòa Vang, cả bốn trường học đều có thư viện phục vụ học sinh. Ngoài trường học, thư viện xã Tiên Phước có khoảng 5.000 đầu sách và đón trung bình khoảng 70 lượt học sinh, người dân mỗi ngày. Những con số này cho thấy nhu cầu đọc có thể được nuôi dưỡng khi sách hiện diện gần cộng đồng, nhưng không tự chứng minh rằng chỉ cần có thư viện là thói quen sẽ bền vững.
Bước tiếp theo vì thế phải kết hợp cải thiện không gian với hoạt động sát nhu cầu thực tế: giới thiệu sách, kể chuyện theo sách, ngày hội đọc, cuộc thi viết và chia sẻ cảm nhận sau khi đọc. Ngành giáo dục thành phố cho biết sẽ tiếp tục chỉ đạo nâng cao chất lượng thư viện, bổ sung sách theo cấp học, lứa tuổi và sở thích, đồng thời khai thác góc đọc tại lớp và mô hình thư viện xanh. Đầu tư chỉ thực sự thành công khi học sinh muốn tự tìm đến sách.
