Niềm tin bị biến thành cái bẫy
Lừa đảo tài chính là hành vi lợi dụng lòng tin hoặc kỳ vọng sinh lời để dụ người khác giao tiền, thường qua một giao dịch hay lời hứa khó kiểm chứng. Hai vụ việc gần đây cho thấy thủ đoạn có thể khác nhau, nhưng điểm chung là khiến nạn nhân tin trước khi kịp xác minh.
Tại phiên tòa xét xử vụ án Phó Đức Nam và đồng phạm, Nam khai nhận hệ thống của mình lôi kéo nhà đầu tư nạp tiền vào các sàn giao dịch chứng khoán do nhóm lập và điều hành; theo lời khai, người chơi không thể kiếm lời từ các sàn này. Đây là lời nhắc rõ ràng rằng vẻ ngoài chuyên nghiệp hay quy trình nạp tiền trơn tru không chứng minh một sàn là hợp pháp.
Ở Cần Thơ, một người hoạt động môi giới bất động sản khai đã tự xưng là lãnh đạo cơ quan để tạo lòng tin, thuận lợi cho giao dịch rồi yêu cầu khách hàng chuyển tiền đặt cọc. Một bên bán kỳ vọng đầu tư, bên kia mượn uy tín chức danh; cả hai đều khai thác tâm lý muốn tin vào cơ hội trước mắt.
Hai cách tạo uy tín, một mục tiêu
Trong vụ sàn chứng khoán chui, theo lời khai tại tòa, nhân viên kinh doanh tiếp cận khách hàng, dụ họ thực hiện giao dịch đầu tiên, rồi bộ phận chăm sóc khách hàng tiếp tục tư vấn. Nam khai các nhân viên sale đánh vào lòng tham, còn bộ phận chăm sóc khai thác mong muốn hưởng lãi cao. Cách tổ chức thành nhiều khâu có thể tạo cảm giác đây là một hoạt động đầu tư bài bản, trong khi nhà đầu tư thiếu kinh nghiệm bị kéo sâu hơn.
Vụ việc ở Cần Thơ dùng một lối tắt khác: mạo danh cán bộ để vay mượn uy tín của cơ quan nhà nước. Người bị điều tra khai tự xưng là Vụ phó Vụ địa bàn VIII thuộc Ủy ban Kiểm tra Trung ương nhằm khiến người khác tin vào các mối quan hệ của mình khi môi giới bất động sản. Chức danh nghe có trọng lượng không thay thế được giấy tờ và xác minh độc lập.
Điểm nguy hiểm không chỉ nằm ở lời giới thiệu, mà ở bước yêu cầu giao tiền: nạp vào tài khoản trên sàn hoặc chuyển tiền cọc. Khi tiền đã rời khỏi quyền kiểm soát, việc xử lý tranh chấp có thể trở nên khó khăn.
Dấu hiệu cần dừng lại để kiểm tra
Hãy coi đây là những tín hiệu cần xác minh, không phải chi tiết để bỏ qua: sàn giao dịch không rõ tư cách pháp lý; người giao dịch đưa ra chức danh nhưng không thể kiểm chứng; hoặc đối tác thúc giục chuyển tiền trước khi cung cấp thông tin và hồ sơ đầy đủ. Một giao diện chuyên nghiệp, lời cam kết lợi nhuận hay mối quan hệ được kể lại đều không chứng minh tính xác thực.
Trước khi đầu tư, hãy tìm thông tin pháp lý của sàn qua kênh độc lập và đối chiếu với cơ quan có thẩm quyền; đừng chỉ dựa vào đường dẫn hay tài liệu do người mời chào gửi. Trước khi đặt cọc bất động sản, hãy tự xác minh danh tính, chức vụ và quyền giao dịch của đối tác qua nguồn chính thức. Nếu có thể, kiểm tra hồ sơ tài sản và điều khoản đặt cọc trước khi ký hoặc chuyển tiền.
Không để sự gấp gáp thay thế việc kiểm tra. Nếu người kia gây áp lực phải chuyển tiền ngay, hãy dừng giao dịch, lưu lại tin nhắn và chứng từ, rồi xác minh với bên liên quan bằng thông tin liên hệ tự tìm được.
Đã chuyển tiền thì cần hành động sớm
Nếu nhận ra dấu hiệu bất thường, hãy ngừng chuyển thêm tiền và nhanh chóng liên hệ ngân hàng hoặc đơn vị thanh toán để hỏi cách xử lý giao dịch. Lưu giữ nội dung trao đổi, thông tin tài khoản nhận tiền, hợp đồng, biên nhận và các tài liệu liên quan. Những chứng cứ này có thể hỗ trợ quá trình trình báo và xác minh.
Cơ quan điều tra tại Cần Thơ đề nghị người là bị hại hoặc biết việc đến cơ quan công an gần nhất trình báo; người dân cũng có thể liên hệ điều tra viên được nêu trong thông báo để được hướng dẫn. Nếu đã chuyển tiền hoặc phát hiện dấu hiệu lừa đảo, hãy thông báo kịp thời cho cơ quan công an thay vì chờ đợi đối tác tự giải quyết.
Bài học từ hai vụ việc không phải là nghi ngờ mọi khoản đầu tư hay giao dịch bất động sản, mà là không trao tiền trước khi xác minh. Sàn rõ pháp lý, đối tác đúng danh tính và điều kiện chuyển tiền minh bạch phải được kiểm tra độc lập; thiếu một trong các yếu tố ấy, lựa chọn an toàn nhất là dừng lại.
