Từ cảng biển sang mạng lưới đường sắt
Mạng lưới ga hàng hóa đường sắt là hệ thống các điểm tiếp nhận, xử lý và trung chuyển hàng hóa bằng tàu, kết nối khu sản xuất với đầu mối logistics và cảng biển. Đây là hướng đi có ý nghĩa với miền Bắc, nơi hoạt động công nghiệp và xuất khẩu cần thêm phương thức vận chuyển ngoài đường bộ. Ngày 20/10, tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Đan Mạch ở Đan Mạch, Hateco và APM Terminals, thành viên của Maersk, ký biên bản ghi nhớ nghiên cứu, đề xuất đầu tư, phát triển và vận hành mạng lưới này. Thỏa thuận mở rộng quan hệ hợp tác từ hạ tầng cảng biển sang kết nối đường sắt. Dự kiến, kế hoạch gồm một ga hàng hóa tại Hải Phòng, với trung tâm xử lý và bãi chứa hàng, cùng ba địa điểm khai thác hàng hóa khác ở miền Bắc. Đây là tín hiệu đáng chú ý, nhưng chưa đồng nghĩa các công trình đã được chốt để xây dựng.
Lợi ích sẽ được đo ở khâu vận chuyển thực tế
Giá trị chiến lược của đề xuất nằm ở khả năng nối các khu công nghiệp, vùng sản xuất và trung tâm logistics với cảng biển Hải Phòng. Với doanh nghiệp, vận tải container đường sắt có thể bổ sung lựa chọn vận chuyển, giảm sự phụ thuộc vào xe tải trên những chặng phù hợp; với người dân, kỳ vọng thực tế là giảm áp lực giao thông đường bộ và hạn chế ùn tắc. Mạng lưới cũng được kỳ vọng mở rộng phương án vận chuyển hàng hóa xuyên biên giới. Định hướng này phù hợp với việc Việt Nam ưu tiên đường sắt để tăng năng lực chở hàng và giảm phụ thuộc vào đường bộ, trong lúc đẩy mạnh đầu tư hạ tầng nhằm hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao. Tuy vậy, lợi ích không tự đến từ việc xây thêm ga. Khả năng kết nối với tuyến đường sắt, cảng biển và lịch khai thác mới quyết định liệu doanh nghiệp có thể chuyển hàng sang đường ray một cách thuận tiện hay không.
Thỏa thuận mới là bước khởi đầu
Cần nhìn nhận kế hoạch này đúng với trạng thái hiện tại: biên bản ghi nhớ mở ra giai đoạn nghiên cứu và đề xuất đầu tư, chưa phải quyết định triển khai hoàn chỉnh. Quy mô và phương án cụ thể còn phụ thuộc vào kết quả nghiên cứu của hai bên; ba địa điểm phía Bắc cũng mới nằm trong kế hoạch khảo sát. Vì vậy, không nên xem các lợi ích dự kiến như kết quả đã đạt được. Bước tiếp theo cần làm rõ vị trí các ga, cách tổ chức trung chuyển và mức độ liên thông giữa đường sắt, cảng biển cùng các đầu mối logistics. Các cơ sở được định hướng ứng dụng công nghệ số trong quản lý, tiếp nhận, lưu giữ và chuyển hàng, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào cách vận hành đồng bộ. Với logistics miền Bắc, hợp tác giữa một doanh nghiệp trong nước và đơn vị thuộc Maersk có thể tạo nền tảng quan trọng. Thước đo cuối cùng vẫn là hàng hóa được vận chuyển thuận lợi hơn, chứ không chỉ là số ga được đề xuất.
