Cơ hội việc làm rộng mở nhưng cần tính đường dài
Lao động Việt tại Nhật là những người Việt làm việc tại quốc gia này theo các diện như kỹ sư, lao động kỹ năng đặc định và thực tập sinh kỹ năng, trong một thị trường vẫn cần nhân lực nước ngoài nhưng có quy định tiếp nhận đang thay đổi. Vì vậy, cơ hội việc làm Nhật Bản vẫn đáng quan tâm, song quyết định sang làm không nên chỉ dựa vào lời mời tuyển dụng hay mức thu nhập được quảng bá.
Trong sáu tháng đầu năm 2026, Việt Nam đưa hơn 66.300 lao động ra nước ngoài; Nhật Bản tiếp nhận gần 28.500 người, tương đương 43% tổng số, tập trung ở sản xuất chế tạo, điều dưỡng và hộ lý. Khoảng 480.000 người Việt đang làm việc tại Nhật theo nhiều diện khác nhau. Nhu cầu tuyển lao động Việt được thúc đẩy bởi tình trạng thiếu nhân lực: 68,2% cơ sở được khảo sát tại Nhật cho biết họ tuyển lao động nước ngoài để giải quyết hoặc giảm thiếu hụt nhân sự. Những con số này cho thấy cửa vào còn rộng, nhưng không bảo đảm mọi ngành nghề, hồ sơ hay điều kiện làm việc đều phù hợp với từng người.
Chính sách mới mở thêm lựa chọn, đồng thời thay đổi lộ trình
Chính sách lao động Nhật đang được điều chỉnh theo hướng mở rộng ngành nghề và các con đường lưu trú, tạo thêm lựa chọn cho người có kinh nghiệm. Chương trình Lao động kỹ năng đặc định được bổ sung ba lĩnh vực: dịch vụ cung cấp đồ vải, kho vận hậu cần và tuần hoàn tài nguyên; tổng cộng có 19 lĩnh vực, với chỉ tiêu tiếp nhận 805.700 lao động trong giai đoạn 2024–2029. Đây là cơ hội đáng chú ý, nhưng cũng là lý do người lao động cần kiểm tra ngành nghề, tư cách lưu trú và điều kiện chuyển việc theo đúng quy định, thay vì mặc định rằng nhu cầu tuyển dụng đồng nghĩa với khả năng làm việc lâu dài.
Từ tháng 4/2027, Nhật Bản dự kiến triển khai Chương trình Việc làm phát triển kỹ năng trong 17 lĩnh vực, với mục tiêu tiếp nhận 426.200 người trong giai đoạn 2027–2029. Kế hoạch này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến người đang chuẩn bị hồ sơ, lựa chọn đào tạo hoặc tính thời điểm sang Nhật. Trước khi ký kết, hãy xác minh chương trình nào áp dụng cho trường hợp của mình, yêu cầu tiếng Nhật và chuyên môn ra sao, cũng như quyền lợi và nghĩa vụ đi kèm. Thông tin tuyển dụng cần được đối chiếu với quy định chính thức, không chỉ dựa vào tư vấn của bên trung gian.
Phát biểu về tạm dừng tiếp nhận làm tăng bất định
Ngày 27/10, Thượng nghị sĩ Haruo Kitamura thuộc Đảng Bảo thủ Nhật Bản đề xuất tại Ủy ban Tư pháp Thượng viện rằng Nhật Bản có thể tạm dừng hoàn toàn việc tiếp nhận lao động Việt để bảo đảm an ninh trật tự; thông tin được truyền thông Nhật đưa ngày 28/10. Ông viện dẫn số liệu năm 2025, theo đó người Việt chiếm 32,6% số người nước ngoài bị bắt giữ vì các tội hình sự và vi phạm luật đặc biệt, còn người Trung Quốc chiếm 16,1%. Tuy nhiên, số liệu bắt giữ không tự nó giải thích nguyên nhân hay phản ánh hành vi của cả một cộng đồng.
Kitamura thừa nhận tỷ lệ này có thể chịu ảnh hưởng từ tuổi, giới tính, nghề nghiệp và tư cách lưu trú, đồng thời nói trong cộng đồng người Việt có nhiều người tuân thủ pháp luật. Bộ trưởng Tư pháp Takashi Yamashita phản đối cách hạn chế đồng loạt chỉ dựa trên xuất thân, nhấn mạnh việc xem xét hồ sơ theo từng cá nhân. Đây mới là đề xuất của một nghị sĩ, không phải quyết định chính sách đã được ban hành. Dẫu vậy, phát biểu ấy phơi bày sự bất định và nguy cơ định kiến có thể tác động đến thảo luận chính sách; người lao động nên theo dõi thông báo chính thức, thay vì xem lời kêu gọi chính trị như lệnh cấm.
Kiểm tra hợp đồng và cam kết trước khi quyết định
Rủi ro trước khi xuất cảnh không chỉ nằm ở thay đổi chính sách. Các chương trình hỗ trợ học phí hay tài chính có thể giúp giảm áp lực ban đầu, nhưng người tham gia phải phân biệt khoản tài trợ với khoản vay có điều kiện miễn hoàn trả. Trước khi ký, cần xác định rõ đơn vị cung cấp tài chính, khoản nào được hỗ trợ, điều kiện để được miễn trả và nghĩa vụ phải thực hiện trong suốt chương trình. Một tranh chấp liên quan đến chương trình học tại Hokkaido cho thấy cam kết thời gian làm việc có thể gắn với nghĩa vụ tài chính; vì vậy, đừng chỉ nhìn vào quyền lợi được giới thiệu mà bỏ qua điều khoản ràng buộc.
Người lao động nên đối chiếu hợp đồng, phí dịch vụ, công việc thực tế, nơi làm việc, thời hạn lưu trú và điều kiện chấm dứt hoặc chuyển việc với thông tin từ cơ quan có thẩm quyền. Hãy yêu cầu giải thích bằng văn bản nếu điều khoản chưa rõ, giữ bản sao giấy tờ đã ký và xác minh tư cách của đơn vị tuyển dụng, phái cử hoặc đào tạo. Cơ hội tại Nhật vẫn hiện hữu, nhưng lựa chọn an toàn phải dựa trên điều kiện cụ thể và nguồn chính thức. Chuẩn bị kỹ sẽ có ích hơn việc chạy theo một đợt tuyển dụng được quảng bá là khẩn cấp.
