Đo chất lượng đào tạo từ người thầy tốt nghiệp
Đào tạo sư phạm là quá trình chuẩn bị kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp và phẩm chất cần thiết để người học có thể dạy tốt, tôn trọng khác biệt và góp phần phát triển năng lực của từng học sinh. Vì vậy, chất lượng giáo viên sau tốt nghiệp phải là thước đo chính, thay vì số lượng chương trình hay quy mô tuyển sinh.
Tại lễ kỷ niệm 50 năm thành lập Trường Đại học Sư phạm TP.HCM sáng 24/10/2026, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đề nghị tạo đột phá thực chất trong đào tạo giáo viên; nhà trường cũng đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất. Ông nhấn mạnh uy tín của trường sư phạm trước hết được đo bằng chất lượng các thế hệ giáo viên mà trường đào tạo. Đây là tiêu chuẩn đáng để toàn hệ thống theo đuổi: người tốt nghiệp có làm chủ chuyên môn, biết tổ chức việc học và có trách nhiệm với học sinh hay không.
Hiệu trưởng Huỳnh Văn Sơn cũng cho rằng giá trị của một trường đại học sư phạm cuối cùng thể hiện qua chất lượng giáo viên được đào tạo. Hai góc nhìn gặp nhau ở một nguyên tắc: đánh giá nhà trường phải gắn với năng lực nghề nghiệp và phẩm chất của người ra trường, không dừng ở đầu vào hay thành tích trên giấy.
Đổi mới chương trình phải chạm tới lớp học
Yêu cầu đổi mới không xuất hiện trong khoảng trống. Khoa học công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, đang làm thay đổi cách nghiên cứu, dạy và học; trong khi giáo dục ngày càng cần bồi dưỡng tư duy độc lập, sáng tạo, nhân cách và khả năng thích ứng. Bởi vậy, cải tiến đào tạo giáo viên không thể chỉ là cập nhật vài học phần công nghệ.
Theo Hiệu trưởng Huỳnh Văn Sơn, giáo viên hiện nay cần biết thiết kế hoạt động, tổ chức trải nghiệm, đánh giá tiến bộ của học sinh, thực hiện giáo dục hòa nhập và phối hợp với gia đình, cộng đồng. Năng lực số, ngoại ngữ và khả năng xử lý tình huống tâm lý, xã hội trong trường học cũng ngày càng cần thiết. Những yêu cầu này đòi hỏi rà soát cả chuẩn đầu ra lẫn cách dạy và cách đánh giá.
Thước đo cuối cùng vẫn là khả năng vận dụng trong lớp học thật: sinh viên sư phạm có xử lý được tình huống, thích nghi với môi trường nghề và tiếp tục học hỏi từ thực tiễn hay không. Nếu chương trình không tạo ra những năng lực ấy, đổi mới giáo dục sẽ dừng ở văn bản thay vì cải thiện trải nghiệm của học sinh.
Tiên phong đổi mới nhưng không rời sứ mệnh
Các trường sư phạm không chỉ cung ứng giáo viên mà còn phải góp phần định hình tương lai của giáo dục. Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu các cơ sở trọng điểm tiên phong nghiên cứu, dẫn dắt đổi mới giáo dục và lan tỏa kết quả tới trường học, lớp học. Kỳ vọng ấy hợp lý: một trường đào tạo giáo viên khó có thể làm tốt nhiệm vụ nếu đứng ngoài những vấn đề thực tế của ngành.
Tuy nhiên, mở rộng ngành học và quy mô không đồng nghĩa với việc làm nhạt bản sắc. Định hướng được nêu tại lễ kỷ niệm là phát triển đa ngành nhưng phải giữ đào tạo sư phạm làm cốt lõi, tránh dàn trải. Đây là ranh giới quan trọng: đa dạng hóa có thể bổ sung năng lực và nguồn lực, nhưng sứ mệnh đào tạo nhà giáo phải tiếp tục chi phối lựa chọn đầu tư, nghiên cứu và chương trình.
Năm mươi năm hoạt động cho thấy quy mô đóng góp lớn, nhưng các con số chỉ có ý nghĩa khi chuyển thành chất lượng nghề nghiệp: trường đã đào tạo hơn 65.000 cử nhân và gần 1.000 học viên sau đại học, đồng thời bồi dưỡng, phát triển chuyên môn cho gần 34.000 giáo viên. Thành tựu đáng giữ gìn nhất không phải sự mở rộng tự thân, mà là năng lực phục vụ trường học.
Lấy đội ngũ giáo viên làm chuẩn cho chặng đường tới
Để nguyên tắc lấy người tốt nghiệp làm thước đo không chỉ nằm trong phát biểu, nhà trường cần gắn chuẩn đầu ra với thực hành nghề, nhu cầu địa phương và phản hồi từ trường phổ thông. Trường Đại học Sư phạm TP.HCM cam kết nâng chất lượng đào tạo, tăng cường thực hành chuyên môn và nghiên cứu nhu cầu của ngành, địa phương để xây dựng đề án, xác định mục tiêu phù hợp.
Phó Thủ tướng cũng đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo sớm hoàn thiện kế hoạch phát triển, nâng cao chất lượng đào tạo tại các trường sư phạm để trình Thủ tướng. Mốc hướng tới của trường là tiếp tục khẳng định vị thế cơ sở đào tạo giáo viên trọng điểm có uy tín ở châu Á vào năm 2030, rồi trở thành trung tâm xuất sắc về đổi mới giáo dục vào năm 2045. Những mục tiêu này cần được kiểm chứng bằng kết quả trong lớp học, không chỉ bằng danh tiếng.
Cải cách đào tạo sư phạm vì thế cần giữ hai việc cùng lúc: nâng năng lực nghề nghiệp và phẩm chất của giáo viên tốt nghiệp, đồng thời bảo vệ nhiệm vụ đào tạo giáo viên khi trường mở rộng hoạt động. Một trường sư phạm có thể nghiên cứu, đổi mới và phát triển đa ngành; nhưng giá trị cốt lõi vẫn được quyết định bởi những người thầy mà trường góp phần đào tạo.
