Cam kết vốn lớn chưa đồng nghĩa với tiền đã giải ngân
Tín dụng hạ tầng Đông Nam Bộ là dòng vốn ngân hàng dành cho các công trình quy mô lớn, có vai trò kết nối vùng và thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đây là nguồn lực quan trọng, nhưng hiệu quả chỉ được chứng minh khi cam kết chuyển thành giải ngân đúng tiến độ. Ngày 23/10, các ngân hàng và doanh nghiệp trao 18 thỏa thuận hợp tác, với tổng giá trị khoảng 230.000 tỷ đồng cho dự án và phương án kinh doanh trong vùng. Con số này đáng chú ý, song không nên nhầm với tổng nhu cầu: riêng 15 dự án trọng điểm cần khoảng 757.000 tỷ đồng vốn vay. Đến cuối tháng 9/2026, dư nợ tín dụng Đông Nam Bộ đạt gần 6,8 triệu tỷ đồng, chiếm gần 35% cả nước và tăng 10,93% so với cuối năm 2025. Quy mô ấy phản ánh sức nặng của vùng, đồng thời cho thấy áp lực huy động và phân bổ vốn sẽ rất lớn.
Dòng vốn trải rộng từ đường sắt đến nhà ở xã hội
Các thỏa thuận không chỉ nhắm vào giao thông mà còn bao gồm công nghiệp chế tạo, năng lượng, dược phẩm, khu công nghiệp, phát triển đô thị và nhà ở xã hội. Trong nhóm dự án đường sắt Việt Nam, HDBank và Vikki Bank đồng tài trợ tuyến Metro số 4 và số 5 tại TP.HCM. Agribank ký thỏa thuận tài trợ 4.867 tỷ đồng cho một dự án thành phần của Vành đai 4 TP.HCM; Vietcombank dành 1.113 tỷ đồng cho hai dự án nhà ở xã hội tại Khu Việt Sing. MB cũng tài trợ 6.050 tỷ đồng cho dự án nhà máy sản xuất vải dệt. Những ví dụ này cho thấy ngân hàng thương mại Việt Nam đang tham gia nhiều mắt xích của nền kinh tế, không chỉ các công trình giao thông. Tuy vậy, danh mục đa dạng cũng đòi hỏi thẩm định khác nhau: dự án hạ tầng dài hạn không thể đánh giá và giải ngân theo cùng một khuôn với phương án sản xuất có dòng tiền ngắn hơn.
Nút thắt pháp lý sẽ quyết định tốc độ giải ngân
Khoảng cách giữa vốn cam kết và vốn thực chi vẫn là phép thử lớn nhất. Đến ngày 30/9, ngân hàng mới giải ngân cho hai trong 15 dự án trọng điểm, với tổng số tiền 39.322 tỷ đồng. Muốn vay, dự án phải hoàn thiện hồ sơ pháp lý, thủ tục đầu tư, đất đai và phương án tài chính; vướng giải phóng mặt bằng hoặc chưa rõ tiến độ, nguồn thu khiến ngân hàng khó xác định thời điểm rót vốn và khả năng thu hồi. Rủi ro còn nằm ở quy mô đầu tư lớn, thời gian xây dựng và hoàn vốn dài, trong khi ngân hàng phải cân đối kỳ hạn và giới hạn an toàn. Ngân hàng Nhà nước đã có cơ chế loại trừ hoặc bổ sung hạn mức tăng trưởng tín dụng cho ngân hàng tài trợ công trình có tính lan tỏa, nhưng cơ chế này không thể thay thế hồ sơ khả thi. Cơ quan quản lý kiến nghị địa phương công bố rõ quy mô, chủ đầu tư, tiến độ và cơ cấu vốn; TP.HCM đặt mục tiêu xử lý các trường hợp tồn đọng trong năm nay.
Vốn vay dự án trọng điểm chỉ tạo tác động khi đi kèm tiến độ thực tế, hiệu quả đầu tư và năng lực trả nợ. Đông Nam Bộ đóng góp 31,4% vào tăng trưởng chung của nền kinh tế năm 2026; mục tiêu tăng trưởng GRDP của các địa phương trong vùng là 10% đến 10,04%. Vì vậy, tăng trưởng kinh tế khu vực không thể dựa riêng vào những con số cam kết tại hội nghị. Cần tháo gỡ vướng mắc đất đai và thủ tục, đồng thời thiết kế cơ cấu vốn phù hợp với thời gian hoàn vốn của từng công trình. Chỉ khi các điều kiện ấy được xử lý đồng bộ, 230.000 tỷ đồng mới có cơ hội trở thành động lực xây dựng và sản xuất, thay vì dừng ở thỏa thuận.
