Từ hữu nghị lâu năm đến khuôn khổ hợp tác mới
Đối tác chiến lược Việt Nam – Ba Lan là khuôn khổ hợp tác cấp cao nhằm đưa quan hệ song phương phát triển sâu rộng, thực chất và hiệu quả hơn trên nền tảng tin cậy, bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau và cùng có lợi. Ngày 26/10/2026, trong chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk, Thủ tướng Lê Minh Hưng và ông Tusk nhất trí nâng cấp quan hệ hai nước; hai bên thông qua tuyên bố chung và kế hoạch hành động giai đoạn 2026–2030. Đây là bước tiến có ý nghĩa, nhưng giá trị của danh xưng mới không nằm ở nghi thức. Nó phải tạo ra cơ chế phối hợp thường xuyên, giúp doanh nghiệp hai nước dễ tìm đối tác, xử lý vướng mắc và biến tiềm năng thành giao dịch. Nền tảng hữu nghị hơn 75 năm là lợi thế, song không thể thay thế những cam kết có đầu mối, thời hạn và kết quả kiểm chứng được.
Thương mại phải vượt qua rào cản thực tế
Kinh tế, thương mại và đầu tư được xác định là những trụ cột của quan hệ song phương, với định hướng xây dựng trao đổi cân bằng, bền vững và cùng có lợi. Hai nước đặt mục tiêu đưa kim ngạch thương mại song phương lên 6 tỉ USD vào năm 2030; đây là đích đến đáng chú ý, nhưng muốn đạt được thì cần nhiều hơn ưu đãi trên giấy. Hai bên dự kiến giảm rào cản phi thuế quan, trong đó có yêu cầu vệ sinh và kiểm dịch động thực vật, đồng thời tăng cường phối hợp hải quan để hàng hóa tiếp cận thị trường thuận lợi hơn. Việc thực thi đầy đủ EVFTA cũng là điều kiện thiết yếu. Với doanh nghiệp, thời gian thông quan, quy định rõ ràng và khả năng dự đoán yêu cầu thị trường thường quyết định việc một cơ hội xuất khẩu có trở thành hợp đồng hay không. Vì vậy, tiến độ xử lý vướng mắc sẽ là phép thử thực chất của thương mại Việt Ba Lan.
Đầu tư và công nghệ cần gắn với nhu cầu doanh nghiệp
Mục tiêu thương mại sẽ khó bền nếu quan hệ chỉ dựa vào mua bán hàng hóa. Hai bên cần biến hợp tác đầu tư thành dòng kết nối dài hạn, đồng thời tận dụng thế mạnh trong công nghệ hiện đại, công nghiệp, nông nghiệp, hàng tiêu dùng và dịch vụ. Tuyên bố chung nêu rõ hai nước nhất trí tăng cường hợp tác khoa học, công nghệ, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là hướng đi hợp lý, nhưng hiệu quả chỉ đến khi các chương trình nghiên cứu và chuyển giao công nghệ đáp ứng nhu cầu cụ thể của doanh nghiệp, thay vì dừng ở trao đổi chung. Việc nghiên cứu lập Ủy ban liên Chính phủ về hợp tác kinh tế có thể tạo kênh xử lý khó khăn trong thương mại và đầu tư; giá trị của cơ chế này sẽ phụ thuộc vào khả năng đưa vướng mắc từ doanh nghiệp đến đúng cơ quan và phản hồi đúng hạn.
Lợi ích của quan hệ mới phải đến được người dân
Một quan hệ kinh tế thực chất cũng cần được cảm nhận ngoài các phòng họp. Việc hãng hàng không LOT nối lại đường bay thẳng Warsaw – Hà Nội tạo thêm thuận lợi cho đi lại, giao lưu và kết nối giữa người dân, doanh nghiệp hai nước. Hai bên đồng thời tái khẳng định cam kết tạo thuận lợi cho công dân Việt Nam tại Ba Lan và công dân Ba Lan tại Việt Nam cư trú, làm việc, học tập; Việt Nam cũng ghi nhận đề nghị của Ba Lan và sẽ xem xét tích cực khả năng mở rộng phạm vi miễn thị thực cho công dân Ba Lan. Đây là những yếu tố gần gũi với đời sống, đồng thời hỗ trợ thương mại và đầu tư bằng cách giúp con người gặp gỡ, làm việc và xây dựng niềm tin. Kết luận, nâng cấp Việt Nam Ba Lan lên Đối tác chiến lược mở ra cơ hội rõ ràng, nhưng thành công sẽ được đo bằng kết quả cụ thể: thủ tục thuận lợi hơn, hợp tác đầu tư hiệu quả hơn và mục tiêu thương mại tiến gần bằng hành động.
