Lồng ruột non có thể cần phẫu thuật
Lồng ruột là tình trạng một đoạn ruột chui vào đoạn ruột kế cận, gây tắc nghẽn và chèn ép mạch máu nuôi ruột; đây là cấp cứu cần được bác sĩ đánh giá sớm, vì cách xử trí phụ thuộc vào vị trí và nguyên nhân. Trường hợp bé trai T.K., 3 tuổi, được điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng 2 nhấn mạnh một khác biệt quan trọng: không phải ca lồng ruột nào cũng có thể tháo bằng bơm hơi. Bệnh nhi mắc lồng ruột non liên quan đến túi thừa hỗng tràng, một nguyên nhân hiếm gặp ở trẻ, và phải cắt khoảng 10 cm ruột hoại tử. Lồng ruột ở trẻ thường gặp từ 3 tháng đến 3 tuổi, nhưng tuổi mắc bệnh không nói lên mức độ đơn giản của từng ca. Vì vậy, phụ huynh không nên tự xác định đây là thể bệnh thông thường chỉ dựa trên thông tin chung.
Túi thừa bất thường và hậu quả của chậm trễ
Sau khi được chẩn đoán tại Bệnh viện Nhi đồng 2 và chỉ định phẫu thuật, gia đình đưa bé về bệnh viện địa phương vì nghĩ trẻ mắc lồng ruột thông thường. Khi phẫu thuật cấp cứu, bác sĩ phát hiện khối lồng ở đoạn cao của ruột non, cách chỗ nối tá tràng và hỗng tràng khoảng 7 cm. Đoạn ruột chứa khối lồng đã hoại tử dài khoảng 10 cm, bên trong có túi thừa hỗng tràng. Bé được cắt bỏ đoạn ruột hư hỏng, đưa hai đầu ruột ra da rồi chuyển lại Bệnh viện Nhi đồng 2. Do vị trí đưa ruột ra da rất cao, trẻ bị mất nước, rối loạn điện giải và suy dinh dưỡng. Ca bệnh cho thấy việc nhầm thể lồng ruột có thể khiến quá trình xử trí phức tạp hơn; khi ruột đã hoại tử, cắt bỏ là cần thiết và trẻ có thể phải trải qua thêm phẫu thuật.
Lồng ruột non hoặc lồng ruột có nguyên nhân thực thể như túi thừa, polyp hay nang ruột đôi cần được bác sĩ xem xét phẫu thuật, không thể mặc định xử trí như lồng ruột hồi–đại tràng thường gặp bằng bơm hơi. Nếu chậm điều trị, ruột bị chèn ép có thể thiếu máu, hoại tử, thủng, gây viêm phúc mạc hoặc nhiễm trùng huyết. Đây là lý do gia đình cần theo sát chỉ định của bác sĩ và hỏi trực tiếp khi còn băn khoăn, thay vì tự đổi nơi hoặc hướng điều trị chỉ dựa vào thông tin bên ngoài.
Dấu hiệu cần đưa trẻ đi khám ngay
Bé được điều trị nội khoa 10 ngày, phải nhịn ăn, bù dịch và nuôi ăn qua đường tĩnh mạch; ê-kíp cũng lấy dịch dạ dày bơm xuống đoạn ruột phía dưới. Khi tình trạng ổn định, bác sĩ phẫu thuật nối ruột. Sau mổ, trẻ hồi phục tốt, ăn uống trở lại và được xuất viện. Đây là kết quả đáng mừng, nhưng không nên để kết cục thuận lợi làm nhẹ đi nguy cơ của ruột hoại tử. Bệnh viện Nhi đồng 2 điều trị khoảng 1.000 ca lồng ruột mỗi năm; phần lớn được tháo bằng bơm hơi, song một số ca nặng cần phẫu thuật.
Phụ huynh nên đưa trẻ đến bệnh viện có chuyên khoa nhi hoặc ngoại nhi ngay khi trẻ khóc thét từng cơn, bỏ ăn, nôn ói, bụng chướng, đi tiêu ra máu nhầy hoặc li bì. Những biểu hiện này cần được đánh giá y tế, không phải căn cứ để gia đình tự chẩn đoán hay trì hoãn. Với lồng ruột ở trẻ, thăm khám sớm và làm theo chỉ định chuyên môn là cách thiết thực nhất để hạn chế nguy cơ thiếu máu ruột, hoại tử và những lần mổ tiếp theo.
