Mục tiêu môi trường phải đo được bằng kết quả
Chương trình hành động về bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu là kế hoạch phối hợp các mục tiêu kiểm soát ô nhiễm, hạ tầng đô thị, bảo tồn thiên nhiên và khả năng chống chịu để hướng tới phát triển bền vững. UBND thành phố Hải Phòng vừa ban hành Kế hoạch số 435/KH-UBND nhằm thực hiện Chương trình hành động số 35-CTr/TU của Ban Thường vụ Thành ủy và Nghị quyết số 208/NQ-CP của Chính phủ. Đến năm 2030, thành phố phấn đấu giám sát tự động 100% nguồn thải lớn, thu gom và xử lý 70% nước thải sinh hoạt đô thị tại đô thị loại I, nâng độ che phủ rừng lên 6,5% và thành lập Khu bảo tồn biển Cát Bà - Long Châu. Đây là một bộ mục tiêu có thể kiểm chứng, thay vì lời kêu gọi xanh chung chung. Nhưng giá trị của chúng sẽ phụ thuộc vào việc biến chỉ tiêu thành công trình, dữ liệu công khai và trách nhiệm thực thi.
Giám sát và xử lý phải đi cùng nhau
Mục tiêu giám sát nguồn thải tự động 100% là bước đi cần thiết: muốn xử lý ô nhiễm thì trước hết phải biết nguồn phát thải ở đâu, diễn biến ra sao và có tuân thủ hay không. Tuy nhiên, dữ liệu quan trắc chỉ có ý nghĩa khi được dùng để kiểm tra, cảnh báo và buộc khắc phục; lắp thiết bị mà thiếu theo dõi và xử lý vi phạm sẽ biến mục tiêu thành thủ tục. Tương tự, xử lý nước thải đô thị ở mức 70% là ngưỡng đáng chú ý, nhưng không nên chỉ đo bằng lượng nước đi qua nhà máy. Thành phố cần quan tâm cả độ phủ mạng lưới thu gom, hiệu quả xử lý và chất lượng nước sau xử lý. Kế hoạch nêu việc ưu tiên nguồn lực cho hạ tầng thu gom, xử lý nước thải, rác thải và quan trắc môi trường. Đây là phần quyết định liệu người dân có được hưởng môi trường sống sạch hơn hay không.
Bảo tồn biển gắn với khả năng chống chịu
Việc lập mới Khu bảo tồn biển Cát Bà - Long Châu giúp chương trình vượt khỏi cách tiếp cận chỉ tập trung vào ống khói và nước thải. Bảo tồn hệ sinh thái biển cần đi cùng quản lý tài nguyên và kiểm soát sức ép từ các hoạt động ven biển; nếu thiếu phối hợp, ranh giới khu bảo tồn trên giấy khó bảo đảm được đa dạng sinh học. Kế hoạch cũng đặt bảo vệ môi trường trong bối cảnh rủi ro khí hậu ngày càng tác động trực tiếp đến sinh kế và hạ tầng. Các giải pháp được nêu gồm tăng năng lực quan trắc, dự báo, cảnh báo thiên tai và đầu tư gia cố đê điều, hệ thống thoát nước đô thị, giao thông để chống chịu bão, ngập úng và nước biển dâng. Với người dân, hiệu quả không chỉ nằm ở các chỉ tiêu môi trường mà còn ở mức an toàn của nhà cửa, đường sá và hoạt động kinh tế khi thời tiết cực đoan xảy ra.
Thước đo cuối cùng là thực thi
Hải Phòng xác định chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn là động lực phát triển bền vững, gắn tăng trưởng với bảo vệ hệ sinh thái; kế hoạch đồng thời hướng tới nâng cao năng lực quản trị môi trường và chuyển biến từ nhận thức sang hành động. Thành phố đề ra chín nhóm giải pháp, từ hoàn thiện thể chế, huy động nguồn lực và xử lý điểm nóng ô nhiễm đến phát triển đô thị xanh, công trình xanh và ứng dụng công nghệ số trong quản lý tài nguyên. Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao làm đầu mối đôn đốc; các sở, ngành và địa phương phải bám sát tiến độ, phân công rõ trách nhiệm. Đây là cấu trúc triển khai phù hợp, nhưng thành công cần được đánh giá bằng tiến độ thực tế và chất lượng môi trường, không chỉ bằng số lượng kế hoạch. Kết luận rõ ràng: các mục tiêu đến năm 2030 đủ cụ thể để tạo áp lực hành động; giờ thành phố phải chứng minh chúng cải thiện được nước, biển và mức an toàn của cộng đồng.
