Hai đợt triều, rủi ro không chỉ ở ven biển
Triều cường là hiện tượng mực nước sông, kênh rạch dâng cao theo chu kỳ thủy triều, có thể tràn vào khu dân cư thấp ven sông và gây ngập ngay cả khi mưa không lớn. Trong tháng 11, Đồng bằng sông Cửu Long dự kiến đón hai đợt triều lớn, vì vậy các địa phương không nên chỉ tập trung ứng phó tại bờ biển. Đợt đầu diễn ra từ ngày 11 đến 13/11; đợt thứ hai, được dự báo mạnh hơn, kéo dài từ ngày 25 đến 27/11. Nước lũ từ thượng nguồn được dự báo ở mức thấp, dưới báo động 1, nhưng mực nước tại khu vực trung tâm và ven biển đồng bằng có thể tăng đáng kể trong cả hai đợt. Điều đó khiến các đô thị thấp, khu dân cư sát sông và vùng ven biển cần được ưu tiên theo dõi.
Đợt cuối tháng đáng lo hơn vì đỉnh triều tháng 11 được dự báo cao hơn khoảng 0,25 m so với mức trung bình dài hạn giai đoạn 1996–2025. Đây là chênh lệch đủ để làm tăng áp lực lên bờ bao, cống thoát nước và những tuyến đường vốn thường xuyên ngập. Cảnh báo ngập áp dụng cho cả hai kỳ triều, không chỉ thời điểm cao nhất: nước dâng có thể gây trở ngại cho giao thông, sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp. Chính quyền địa phương được khuyến nghị chuẩn bị phương án ứng phó, gia cố bờ bao và bảo vệ vùng sản xuất có nguy cơ bị nước tràn.
Các điểm đo cho thấy đợt cuối tháng có thể vượt ngưỡng
Dự báo tại các trạm ven biển cho thấy mức độ đáng chú ý của triều cường Đồng bằng sông Cửu Long. Ngày 26/11, mực nước tại trạm Trần Đề có thể đạt 2,45 m; đến ngày 27/11, trạm Gành Hào có thể lên 2,69 m, Bến Trại 2,03 m, An Thuận 1,89 m và Bình Đại 1,87 m. Tại một số nơi, mực nước đợt hai có thể tiến sát hoặc vượt báo động 3 từ 0,03 đến 0,20 m. Những con số này không đồng nghĩa mọi khu vực đều ngập như nhau, nhưng chúng cho thấy vùng thấp và khu vực gần sông, cửa biển cần chuẩn bị sớm, thay vì chờ đến khi nước tràn vào đường.
Nguy cơ không dừng ở các tỉnh ven biển đồng bằng. Với triều cường Nam Bộ, tình hình tại TP.HCM cũng đã cho thấy tác động trực tiếp: chiều 9/11, nhiều tuyến đường và hẻm bị ngập sâu, gây khó khăn cho việc đi lại và sinh hoạt. Khi mực nước cao trùng giờ đi làm, tan học hoặc vận chuyển hàng hóa, một điểm ngập cục bộ có thể nhanh chóng làm gián đoạn cả tuyến đường. Vì thế, cảnh báo cần được nhìn như vấn đề tổ chức giao thông và bảo vệ sinh hoạt dân cư, không chỉ là thông tin thủy văn.
TP.HCM: chú ý Thủ Dầu Một, Nhà Bè và Phú An
Tại TP.HCM và vùng lân cận, đỉnh triều của đợt đầu tháng được dự báo xuất hiện trong các ngày 9–11/11. Mực nước ở Phú An và Nhà Bè có thể đạt 1,55–1,60 m, thấp hơn báo động 3 khoảng 0,05 m; tại Thủ Dầu Một, dự báo 1,70–1,75 m, cao hơn báo động 3 khoảng 0,10–0,15 m. Đỉnh triều thường rơi vào khoảng 4–6 giờ và 16–18 giờ tại Phú An, Nhà Bè; tại Thủ Dầu Một là khoảng 5–7 giờ và 17–19 giờ. Mực nước trên sông, kênh rạch TP.HCM dự kiến tiếp tục lên theo kỳ triều đầu tháng 10 âm lịch trong 2–3 ngày, rồi giảm dần.
Các số liệu cho thấy vùng trũng thấp và khu vực ven sông là nơi cần đề phòng ngập vùng trũng thấp, đặc biệt quanh các tuyến đường có lịch sử ngập và các lối đi thấp sát kênh rạch. Cơ quan khí tượng cảnh báo triều cao có thể ảnh hưởng đến giao thông, sinh hoạt và hoạt động kinh tế – xã hội tại TP.HCM. Người đi lại nên tính đến khả năng đường ngập vào khung giờ đỉnh triều; hộ dân và cơ sở kinh doanh ở điểm thấp cần bảo vệ đồ đạc, theo dõi diễn biến nước và chủ động phương án di chuyển. Đây là biện pháp thiết thực hơn việc chỉ chờ thông báo khi nước đã lên.
Chuẩn bị trước khi nước lên là lựa chọn hợp lý
Triều cường ở Nam Bộ đòi hỏi cách ứng phó theo từng địa bàn: TP.HCM cần lưu tâm các điểm ngập đô thị và đường ven sông trong đợt đầu tháng; các tỉnh, thành Đồng bằng sông Cửu Long cần đặc biệt theo dõi kỳ triều mạnh hơn vào ngày 25–27/11. Dù lũ thượng nguồn được dự báo thấp, điều đó không loại bỏ nguy cơ do nước triều dâng tại khu vực trung tâm và ven biển. Gia cố bờ bao, bảo vệ vùng sản xuất, cập nhật cảnh báo và sắp xếp lịch đi lại quanh giờ đỉnh triều là những việc nên làm trước khi phát sinh ngập.
Kết luận: rủi ro lớn nhất nằm ở nơi địa hình thấp, gần sông hoặc ven biển, nơi nước dâng có thể nhanh chóng biến thành trở ngại cho giao thông và sinh hoạt. Hai đợt triều tháng 11, nhất là đợt cuối tháng tại đồng bằng, là lời nhắc rằng chuẩn bị sớm quan trọng hơn phản ứng muộn. Người dân nên theo dõi thông báo tại địa phương và chủ động tránh các tuyến đường trũng vào thời điểm nước lên.
