AI đang hút nguồn cung dành cho điện thoại
Khủng hoảng RAM là tình trạng nguồn cung bộ nhớ bị siết lại khi các trung tâm dữ liệu AI cần lượng chip lớn, khiến thiết bị tiêu dùng phải cạnh tranh gay gắt hơn để có linh kiện. Đây không còn là rủi ro xa vời: cuối năm 2025, ba nhà sản xuất chip nhớ lớn đã chuyển phần lớn nguồn cung sang trung tâm dữ liệu AI thay vì thiết bị điện tử tiêu dùng.
Nguyên nhân nằm ở chỗ bộ nhớ phục vụ AI có thể đem lại lợi nhuận cao hơn, đồng thời chiếm nhiều năng lực sản xuất hơn. Mỗi gigabyte HBM cần công suất tương đương hơn ba gigabyte DRAM thông thường, loại bộ nhớ dùng trong điện thoại và máy tính. Vì thế, ưu tiên sản xuất HBM không chỉ làm tăng nguồn cung cho máy chủ AI; nó còn lấy đi dư địa sản xuất chip nhớ smartphone. Khi phần lớn thị trường tập trung vào ba nhà cung cấp lớn, việc họ đổi hướng có thể tác động nhanh đến giá và khả năng mua linh kiện của toàn ngành.
Giá linh kiện làm lung lay phân khúc bình dân
Áp lực đã hiện rõ ở bộ nhớ LPDDR dành cho điện thoại: từ quý I/2025 đến quý I/2026, giá LPDDR4 tăng 250%, còn LPDDR5 tăng 220%. Với các hãng smartphone giá rẻ vốn dựa vào biên lợi nhuận mỏng và lượng bán lớn, cú sốc ấy khó có thể hấp thụ lâu dài. Khi chi phí bộ nhớ tăng, lựa chọn thực tế thường là tăng giá bán, giảm cấu hình hoặc thu hẹp số mẫu bình dân.
Sức ép đã thể hiện trong kế hoạch kinh doanh: Transsion báo lợi nhuận ròng năm 2025 giảm 54% và hạ mục tiêu xuất hàng; Oppo, Vivo và Xiaomi cũng cắt giảm mục tiêu ở những mức khác nhau. Đây là tín hiệu đáng lo hơn một đợt điều chỉnh giá đơn lẻ. Nếu sản phẩm rẻ nhất biến mất hoặc bị cấu hình xuống thấp, người mua có thể phải trì hoãn đổi máy, hoặc chấp nhận thiết bị kém phù hợp với nhu cầu. Vì vậy, giá điện thoại tăng không chỉ là chuyện chọn mẫu nào; nó còn khiến cửa vào thế giới số hẹp lại.
RAM không phải thủ phạm duy nhất
Đổ toàn bộ chi phí tăng cho khủng hoảng RAM sẽ bỏ qua một áp lực khác: màn hình OLED. Samsung được cho là đã thông báo với nhà cung cấp rằng giá tấm nền OLED sẽ tăng trong năm 2027. Nguồn tin trong chuỗi cung ứng nêu mức tăng dự kiến khoảng 10–20 đô la. Theo thông tin được chia sẻ, tình trạng thiếu mạch tích hợp điều khiển OLED cũng có thể gây thêm áp lực lên chi phí thiết bị điện tử.
Điều này cho thấy thị trường điện thoại đang đối mặt với nhiều nút thắt cùng lúc: bộ nhớ, màn hình và linh kiện điều khiển. Một số nhà sản xuất được cho là đã mua tích trữ tấm nền để giảm tác động trước mắt, nhưng cách đó không giải quyết được thiếu hụt toàn ngành. Nếu các chi phí đầu vào đồng loạt tăng, cả dòng máy tầm trung lẫn cao cấp đều có thể chịu ảnh hưởng; phân khúc giá rẻ lại ít khả năng hấp thụ biến động nhất.
Người thu nhập thấp chịu tác động rõ nhất
Điện thoại giá rẻ không phải món hàng xa xỉ đối với nhiều người; đó là công cụ để học tập, làm việc và tiếp cận dịch vụ thiết yếu. Khi giá tăng nhanh hơn thu nhập, người dùng có ít lựa chọn hơn và nguy cơ bị bỏ lại phía sau trong quá trình số hóa cũng lớn hơn. Tình trạng này đặc biệt đáng ngại ở những nơi mà chi phí mua thiết bị vốn đã chiếm phần đáng kể trong ngân sách hộ gia đình.
Áp lực nguồn cung có thể kéo dài: nền tảng Vera Rubin của Nvidia dự kiến ra mắt vào cuối năm 2026 và được cho là sẽ cần lượng LPDDR rất lớn. Song song đó, dự báo tăng giá OLED cho năm 2027 cho thấy điện thoại mới có thể tiếp tục đắt hơn vì nhiều linh kiện cùng lúc. Kết luận không dễ chịu nhưng rõ ràng: smartphone giá rẻ sẽ khó tìm hơn nếu các hãng không thể bảo vệ sản lượng và cấu hình cơ bản. Người mua cần nhìn vào tổng chi phí linh kiện, chứ không chỉ chờ giá RAM hạ.
