Đà Lạt bước vào giai đoạn nâng cấp hạ tầng giao thông mới
Nâng cấp hạ tầng giao thông Đà Lạt là quá trình cải tạo đồng bộ các tuyến đường nội đô và chuẩn bị khôi phục tuyến đường sắt Tháp Chàm - Đà Lạt nhằm tăng khả năng kết nối, phục vụ du lịch và tái định hình diện mạo đô thị theo hướng hiện đại nhưng vẫn giữ bản sắc. Gần 7 km thuộc 9 tuyến đường huyết mạch tại trung tâm đang được đồng loạt nâng cấp, thảm nhựa và làm mới vỉa hè. Đây không chỉ là sửa đường đơn thuần mà là lựa chọn mang tính định hướng: ưu tiên không gian cho người đi bộ, cải thiện an toàn giao thông và chuẩn bị cho các mùa lễ hội. Trong khi đó, tuyến đường sắt Tháp Chàm - Đà Lạt dài khoảng 84 km được đưa vào danh mục xây dựng mới để phục vụ du lịch, nhưng dự án khôi phục vẫn rơi vào im lặng hơn 4 năm qua.
Nâng cấp đường Đà Lạt: Đầu tư mạnh cho trục giao thông nội đô
Dự án nâng cấp, cải tạo mặt đường và vỉa hè các tuyến đường trung tâm vừa được UBND tỉnh phê duyệt với tổng kinh phí hơn 50 tỷ đồng, do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Đà Lạt làm chủ đầu tư. Tổng chiều dài thiết kế là 6.968,7 m, bao gồm 9 tuyến đường và các đoạn vuốt nối như Phan Bội Châu, 3 Tháng 2, Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Thủ Khoa Huân, Hồ Tùng Mậu, Hoàng Diệu, Yersin, Triệu Việt Vương và nút giao Trần Quốc Toản - Nguyên Tử Lực. Nói cách khác, nâng cấp đường Đà Lạt lần này đánh thẳng vào những “mạch máu” giao thông chật chội nhất. Các nhà thầu tập trung nguồn lực thi công tại những khu vực có mật độ phương tiện cao như đường Hồ Tùng Mậu, Đinh Tiên Hoàng, vòng xoay cầu sắt để kịp phục vụ Festival Hoa Đà Lạt. Đây là lựa chọn mang tính chiến lược: ưu tiên trải nghiệm của người dân và du khách trước, rồi mới hoàn thiện toàn bộ vào tháng 7/2027.
Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận kỹ thuật linh hoạt. Do mức độ xuống cấp của các tuyến đường không đồng đều nên giải pháp được áp dụng khác nhau cho từng đoạn. Với đặc thù mưa nhiều, độ dốc lớn, mặt đường dễ bị xói mòn, nguyên tắc chung là xử lý triệt để phần nền trước khi thảm, không phủ nhựa mới lên nền yếu. Ngoài mặt đường, hệ thống bó vỉa, lưới chắn rác và vỉa hè lát gạch Terrazzo cũng được làm mới để tạo không gian đi bộ an toàn, thông thoáng hơn cho người dân và du khách. Song song với dự án này, các tuyến đường trung tâm khác như Tô Hiệu, Lê Thị Hồng Gấm cũng đang được đầu tư nâng cấp đồng bộ. Đó là cách Đà Lạt dùng hạ tầng giao thông Đà Lạt như một công cụ chỉnh trang đô thị, thay vì chỉ “vá víu” tạm thời.
Tuyến đường sắt Tháp Chàm - Đà Lạt: Di sản bị treo giữa quy hoạch
Trong khi đường bộ được đẩy nhanh tiến độ, tuyến đường sắt Tháp Chàm - Đà Lạt lại ở trạng thái lưng chừng. Sau hơn 4 năm kể từ khi Bộ Giao thông Vận tải tiếp nhận báo cáo nghiên cứu tiền khả thi của nhà đầu tư đề xuất khôi phục tuyến đường sắt cổ Tháp Chàm - Đà Lạt, dự án đã rơi vào im lặng. Dù vậy, tuyến đường sắt Tháp Chàm - Đà Lạt từ ga Tháp Chàm đến ga Đà Lạt, đường đơn, khổ 1 m, chiều dài khoảng 84 km vẫn được đưa vào danh mục xây dựng mới để khôi phục phục vụ du lịch. Năm 2021, quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng phê duyệt, trong đó tuyến này được định hướng đầu tư khôi phục sau năm 2030. Nhà đầu tư từng đề xuất tuyến khôi phục dài khoảng 83,5 km, gồm 16 ga và trạm khách, bổ sung 2 ga và 2 trạm so với tuyến cũ.
Theo hồ sơ đề xuất, tiến độ thực hiện dự án được dự kiến từ 2022 đến 2029, với giai đoạn chạy thử và vận hành thử từ tháng 6 đến tháng 12.2029. Thế nhưng, khi đường bộ đang được thi công rầm rộ, tuyến đường sắt Tháp Chàm vẫn nằm trên giấy. Đoạn đường sắt Đà Lạt - Trại Mát khoảng 7 km đã được khôi phục để khai thác du lịch từ năm 1991, chứng minh rằng đường sắt di sản không phải là ý tưởng viển vông mà là sản phẩm du lịch cụ thể. Như một nhận định đáng chú ý: “Nếu Việt Nam khôi phục được tuyến đường sắt Tháp Chàm - Đà Lạt thành tuyến tàu du lịch, chắc chắn Đà Lạt sẽ thu hút rất nhiều du khách, đặc biệt những người hoài cổ và thích tìm kiếm những trải nghiệm độc đáo”. Vấn đề không còn là tính khả thi, mà là quyết tâm biến quy hoạch thành hành động.
Tác động đến đời sống đô thị và trải nghiệm du lịch
Những gì đang diễn ra cho thấy phát triển đô thị Đà Lạt không thể tách rời hạ tầng giao thông. Đợt nâng cấp hạ tầng này, cùng với việc trồng mới cây xanh và tôn tạo cảnh quan, được kỳ vọng sẽ mang lại diện mạo khang trang hơn cho đô thị Đà Lạt để đón Festival Hoa sắp tới. Những đoạn trọng điểm được ưu tiên hoàn thiện sớm để phục vụ người dân và du khách dịp lễ hội. Điều đó đồng nghĩa với việc người dân phải chấp nhận một giai đoạn thi công ồn ào, nhưng đổi lại là mặt đường êm hơn, vỉa hè rộng và an toàn hơn, không gian đi bộ rõ ràng hơn. Về lâu dài, đây là nền tảng để tổ chức các sự kiện ngoài trời, phố đi bộ, chợ đêm mà không gây quá tải lên hệ thống giao thông.
Ở chiều ngược lại, tuyến đường sắt Tháp Chàm nếu được khôi phục sẽ bổ sung một lớp trải nghiệm hoàn toàn khác cho du khách. Hành trình từ ga Tháp Chàm lên cao nguyên, qua những đoạn dốc, hầm và cảnh quan núi rừng, có thể trở thành “cửa ngõ du lịch” độc đáo cho Đà Lạt. Khi đường bộ đang được nâng cấp, đường sắt lại chờ sau 2030, khoảng trống này khiến Đà Lạt tiếp tục phụ thuộc vào xe cá nhân và xe khách đường dài. Câu hỏi đặt ra là: thành phố sương mù muốn trở thành đô thị du lịch chất lượng cao, hay tiếp tục chịu cảnh kẹt xe mỗi mùa lễ hội? Câu trả lời nằm ở cách Đà Lạt kết nối các dự án hạ tầng hiện tại với tầm nhìn dài hạn, thay vì để mỗi công trình đi theo một hướng khác nhau.
Kết luận: Đừng để đường bộ và đường sắt đi hai con đường khác nhau
Đà Lạt đang làm điều đúng khi nâng cấp đường nội đô một cách bài bản, thay nền trước khi thảm, mở rộng không gian cho người đi bộ và chỉnh trang cảnh quan. Nâng cấp đường Đà Lạt không chỉ giúp lưu thông thuận lợi hơn mà còn là bước đi cụ thể trong phát triển đô thị Đà Lạt theo hướng gọn gàng, thân thiện với du lịch. Tuy nhiên, nếu tuyến đường sắt Tháp Chàm tiếp tục bị treo, bức tranh hạ tầng giao thông Đà Lạt sẽ thiếu mất một mảnh ghép quan trọng. Đường bộ có thể giải quyết nhu cầu trước mắt, nhưng đường sắt di sản mới là yếu tố tạo khác biệt. Một chiến lược hạ tầng thông minh phải xem hai dự án này là một tổng thể: đường nội đô phục vụ di chuyển hàng ngày và lễ hội, đường sắt tạo trục du lịch dài hạn. Khi đó, Đà Lạt không chỉ đẹp hơn, mà còn kết nối tốt hơn.
