Thông tư mới chuẩn hóa đội ngũ hỗ trợ
Nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học là đội ngũ gồm trợ giảng, nghiên cứu viên và nhân sự hỗ trợ giảng dạy, thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn bổ trợ cho hoạt động đào tạo và nghiên cứu tại cơ sở giáo dục đại học. Thông tư 90/2026/TT-BGDĐT quy định tiêu chuẩn, điều kiện, chế độ làm việc, bổ nhiệm và xếp lương cho các vị trí này. Điểm đáng chú ý không chỉ là đặt ra yêu cầu năng lực chung, mà còn tạo cơ sở để trường bố trí và phát triển nhân lực theo đặc thù chuyên môn, thay vì giao việc thiếu gắn kết với năng lực. Quy chuẩn hóa là cần thiết, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc các trường chuyển yêu cầu trên giấy thành mô tả công việc và cơ hội bồi dưỡng cụ thể. Thông tư được ban hành ngày 22/10/2026 và có hiệu lực từ ngày 07/12/2026.
Tiêu chuẩn trợ giảng: chuyên môn phải đi cùng năng lực số
Với vị trí trợ giảng, tiêu chuẩn trợ giảng bắt đầu từ bằng đại học trở lên phù hợp với ngành hoặc chuyên ngành đảm nhiệm. Người làm việc cần nắm kiến thức cơ bản của học phần được giao, hiểu mục tiêu và kế hoạch giảng dạy, đồng thời có khả năng hướng dẫn, hỗ trợ người học và phối hợp với giảng viên. Đây là ngưỡng hợp lý: trợ giảng không thể chỉ làm công việc hành chính nếu phải góp phần bảo đảm chất lượng học tập. Thông tư cũng yêu cầu sử dụng hiệu quả, an toàn thiết bị giảng dạy và ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, ngoại ngữ trong nhiệm vụ chuyên môn. Điều đó khiến AI trong giáo dục trở thành năng lực làm việc, không phải kỹ năng phụ để ghi thêm vào hồ sơ. Tuy nhiên, để chuẩn này công bằng, trường cần nêu rõ mức năng lực cần thiết theo từng vị trí và hỗ trợ nhân sự cập nhật kỹ năng.
AI, ngoại ngữ và liêm chính áp dụng cho cả ba nhóm
Yêu cầu ứng dụng công nghệ thông tin, AI và sử dụng ngoại ngữ không chỉ dành cho trợ giảng: nghiên cứu viên và nhân sự hỗ trợ giảng dạy cũng phải đáp ứng trong phạm vi nhiệm vụ của mình. Với nghiên cứu viên, quy định bổ sung vai trò hỗ trợ, tư vấn, phản biện và hướng dẫn chuyên môn nghiên cứu, cũng như kết nối kết quả nghiên cứu với đào tạo và thực tiễn; tiêu chuẩn chức danh nghiên cứu viên vẫn thực hiện theo quy định của cơ quan có thẩm quyền. Nhân sự hỗ trợ giảng dạy đáp ứng yêu cầu theo quy định chuyên ngành nếu đã có; trường hợp chưa có thì cần trình độ đại học trở lên phù hợp với vị trí. Các yêu cầu số cần đi cùng trách nhiệm nghề nghiệp: bảo vệ dữ liệu cá nhân, dữ liệu nghiên cứu và học liệu, tuân thủ sở hữu trí tuệ, an toàn thông tin và quy định sử dụng AI. Đây là điểm thiết yếu để công nghệ hỗ trợ công việc mà không làm suy giảm liêm chính học thuật.
Thời giờ làm việc, bổ nhiệm và xếp lương
Thông tư quy định nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học làm việc 40 giờ mỗi tuần; cơ sở giáo dục được chủ động sắp xếp thời gian linh hoạt theo yêu cầu nhiệm vụ chuyên môn và thực tế. Sự linh hoạt có ích với hoạt động nghiên cứu, thực hành hay thí nghiệm, nhưng cần đi kèm phân công minh bạch để giờ làm không trở thành khái niệm co giãn tùy tiện. Văn bản cũng bao quát điều kiện bổ nhiệm và xếp lương, qua đó tạo khuôn khổ cho trường quản lý nhóm vị trí này thống nhất hơn. Tuy vậy, không nên hiểu quy định là một mức lương cụ thể áp dụng đồng loạt: nội dung được dẫn ở đây xác lập phạm vi điều chỉnh, còn việc thực hiện phải căn cứ các quy định và tiêu chuẩn tương ứng. Với nhân sự và nhà trường, mốc cần lưu ý là ngày 07/12/2026, khi Thông tư bắt đầu có hiệu lực.
Chuẩn mới chỉ có ý nghĩa khi được thực hiện thực chất
Thông tư 90/2026 đặt ra một hướng đi đúng: coi đội ngũ hỗ trợ là lực lượng chuyên môn có tiêu chuẩn, trách nhiệm và chế độ làm việc rõ ràng, thay vì xem đây là nhóm nhân lực phụ trợ không cần lộ trình phát triển. Các trường nên rà soát mô tả việc làm, tiêu chí bổ nhiệm và cách bố trí 40 giờ mỗi tuần trước ngày hiệu lực; đồng thời xây dựng bồi dưỡng phù hợp về AI, ngoại ngữ, an toàn dữ liệu và nghiệp vụ. Người lao động cũng cần đối chiếu năng lực hiện có với yêu cầu của vị trí mình đảm nhiệm. Nếu triển khai bằng đào tạo và phân công hợp lý, chuẩn mới có thể nâng chất lượng hỗ trợ giảng dạy và nghiên cứu. Nếu chỉ dừng ở kiểm tra hồ sơ, các yêu cầu về AI và ngoại ngữ sẽ thành rào cản hình thức thay vì năng lực phục vụ giáo dục đại học.
