Làn sóng nâng cấp sân bay Việt Nam: Cuộc đua công suất đã bắt đầu
Làn sóng nâng cấp sân bay Việt Nam là quá trình đầu tư hạ tầng hàng không quy mô lớn, tập trung mở rộng đường cất hạ cánh, sân đỗ, nhà ga và hệ thống dẫn đường nhằm tăng công suất sân bay, nâng chuẩn an toàn – dịch vụ, qua đó cải thiện năng lực cạnh tranh với các cảng hàng không trong khu vực Đông Nam Á. Đây không còn là những dự án lẻ tẻ, mà là một chiến lược tái cấu trúc mạng lưới sân bay từ cực Nam Cà Mau đến cửa ngõ du lịch Cam Ranh. Điểm đáng nói là dòng vốn hàng nghìn tỷ đồng đang chảy vào cả những sân bay từng bị xem là “nhỏ, ít chuyến”, cho thấy tư duy mới: không để bất kỳ mắt xích nào kéo lùi chuỗi giá trị hàng không – du lịch quốc gia.
Cà Mau: Từ sân bay một đường bay đến cửa ngõ mới của cực Nam
Cảng hàng không Cà Mau là ví dụ rõ nhất cho bước ngoặt nâng cấp sân bay Việt Nam. Trước khi đóng cửa để nâng cấp, đây là sân bay cấp 3C, đường cất hạ cánh dài 1.500 m, rộng 30 m và chỉ khai thác duy nhất đường bay Cà Mau – TP.HCM bằng máy bay ATR72. Việc dám “tạm dừng hơn một năm” để nâng cấp cho thấy địa phương chấp nhận mất ngắn hạn để đổi lấy bước nhảy dài hạn về công suất sân bay. Dự án mở rộng, nâng cấp do ACV triển khai từ 19/8/2025 với tổng vốn khoảng 2.400 tỷ đồng, hướng tới khai thác các tàu bay A320, A321 và tương đương. Đây là khoản đầu tư hạ tầng hàng không đủ lớn để đưa một sân bay địa phương bước sang “hạng” mới.
Điểm đáng chú ý là Cà Mau không chỉ nâng đường băng, sân đỗ, nhà ga mà còn đầu tư sâu vào hạ tầng kỹ thuật bay. Hệ thống đài dẫn đường DVOR/DME trị giá hơn 77 tỷ đồng đã hoàn thành xây dựng, lắp đặt và bay kiểm tra, hiệu chuẩn, chờ nghiệm thu để đưa vào khai thác. Cùng với đó, trạm radar thứ cấp đã bay kiểm tra, hiệu chuẩn cơ bản, chuẩn bị tham gia mạng lưới giám sát hàng không quốc gia. Đây là “mắt thần” giúp giám sát vùng trời cực Nam, biến một sân bay từng chỉ có một đường bay thành điểm nút quan trọng trong quản lý không lưu. Theo quy hoạch, công suất sân bay sẽ tăng từ 200.000 khách/năm hiện hữu lên 1 triệu khách/năm giai đoạn 2021-2030 và 3 triệu khách/năm đến 2050.
Tác động với người dân sẽ rất cụ thể. Tuyến TP.HCM – Cà Mau được đánh giá là đường bay truyền thống, hiệu quả khai thác tốt và sẽ được khôi phục ngay khi sân bay mở cửa trở lại. Phương án Hà Nội – Cà Mau – Hà Nội đang được nghiên cứu để mở rộng kết nối, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và du khách. Dự kiến từ ngày 29/11/2026, sân bay sẽ khai thác trở lại, góp phần tăng cường kết nối giao thông hàng không và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội địa phương. Câu chuyện Cà Mau cho thấy: khi công suất sân bay được nâng lên, cơ hội du lịch, logistics và thu hút đầu tư cho cả vùng cực Nam cũng mở rộng tương ứng.
Cam Ranh: Sân bay sạch top đầu thế giới bước vào chu kỳ đại tu đường băng
Nếu Cà Mau là câu chuyện “lên đời” từ nhỏ lên lớn, thì sân bay Cam Ranh lại cho thấy một bài toán khác: giữ vững chuẩn chất lượng quốc tế bằng cách cải tạo đường cất hạ cánh đúng lúc. Đường băng và hệ thống đường lăn tại đây đã được khai thác liên tục hơn 50 năm, mặt đường xuất hiện nhiều hư hỏng, ảnh hưởng đến khai thác và buộc phải cải tạo, sửa chữa. Trong bối cảnh Cam Ranh là cửa ngõ của một trong những trung tâm du lịch biển lớn nhất cả nước, việc chậm nâng cấp sẽ là rủi ro trực tiếp cho an toàn bay và hình ảnh điểm đến. Theo một báo cáo được nêu, đây là dự án đầu tư xây dựng, cải tạo đường cất hạ cánh, đường lăn với quy mô gần 2.000 tỷ đồng.
Điều đáng nói là Cam Ranh không phải sân bay “có vấn đề” về dịch vụ, ngược lại, đây là sân bay duy nhất của Việt Nam lọt top 10 sân bay sạch nhất thế giới năm 2026, xếp thứ 6 trong nhóm phục vụ dưới 30 triệu khách/năm theo xếp hạng của Skytrax. Việc một sân bay đang được quốc tế ghi nhận về chất lượng vệ sinh vẫn phải bước vào chu kỳ đại tu đường băng cho thấy một nguyên tắc: danh hiệu không thể thay thế cho đầu tư hạ tầng hàng không. Trong quá trình chuẩn bị dự án, Ban Quản lý dự án Thăng Long phải đề nghị địa phương hỗ trợ nguồn cát, đất san lấp và vị trí bãi đổ thải, vì các yếu tố này có thể ảnh hưởng đến chi phí vận chuyển và tiến độ dự án.
Cuộc họp ngày 21/10 do lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa chủ trì đã yêu cầu các phần việc liên quan – từ nguồn vật liệu đến phương án hệ thống đèn tiếp cận, thoát nước, cấp điện – phải hoàn thành trong tháng 10. Đây là tín hiệu cho thấy quyết tâm không để dự án kéo dài, bởi bất kỳ chậm trễ nào cũng có thể gây gián đoạn khai thác, ảnh hưởng trực tiếp đến hành khách và hãng bay. Với Cam Ranh, cải tạo đường cất hạ cánh không chỉ là sửa chữa kỹ thuật mà là bước chuẩn bị để duy trì và nâng cao năng lực cạnh tranh của một sân bay đã có thương hiệu quốc tế, trong bối cảnh các cảng hàng không trong khu vực cũng liên tục mở rộng công suất.
Cuộc đua công suất sân bay và áp lực cạnh tranh khu vực
Nhìn từ Cà Mau và Cam Ranh, có thể thấy chiến lược nâng cấp sân bay Việt Nam đang xoay quanh hai trục: mở rộng mạng lưới và nâng chuẩn chất lượng. Ở cực Nam, Cà Mau được quy hoạch đạt cấp 4C, công suất 1 triệu hành khách/năm giai đoạn 2021-2030 và 3 triệu hành khách/năm đến 2050, cùng 3.000 tấn hàng hóa/năm. Điều này cho thấy tham vọng biến một sân bay địa phương thành điểm trung chuyển khu vực. Ở Cam Ranh, trọng tâm là cải tạo đường cất hạ cánh, đường lăn để bảo đảm an toàn và duy trì năng lực phục vụ lượng khách quốc tế ngày càng lớn. Cả hai đều phản ánh một thực tế: nếu không tăng công suất sân bay và đầu tư hạ tầng hàng không, Việt Nam sẽ khó cạnh tranh với các cảng hàng không trong khu vực đang tăng tốc mở rộng.
Tuy vậy, làn sóng đầu tư này cũng đặt ra không ít thách thức. Về tài chính, các dự án như Cà Mau với 2.400 tỷ đồng vốn của ACV hay hệ thống DVOR/DME hơn 77 tỷ đồng từ nguồn vốn sản xuất kinh doanh của ATTECH cho thấy gánh nặng vốn không nhỏ. Về triển khai, câu chuyện Cam Ranh đang phải “chạy đua” tìm nguồn cát, đất san lấp và bãi đổ thải để không đội chi phí, không chậm tiến độ là lời nhắc rằng hạ tầng hàng không không thể tách rời bài toán quy hoạch tài nguyên và môi trường. Nếu xử lý tốt, Việt Nam không chỉ tăng công suất sân bay mà còn xây dựng được hình ảnh hệ thống cảng hàng không an toàn, hiện đại, sạch sẽ – một lợi thế cạnh tranh bền vững trong cuộc đua thu hút du khách và dòng vốn quốc tế.
Kết luận: Nâng cấp hạ tầng hôm nay để không tụt lại ngày mai
Những gì đang diễn ra tại Cà Mau và Cam Ranh cho thấy Việt Nam đã bước vào giai đoạn mới của đầu tư hạ tầng hàng không: dám đóng cửa tạm thời để nâng cấp căn cơ, dám chi hàng nghìn tỷ đồng cho đường cất hạ cánh, hệ thống dẫn đường và radar, thay vì chỉ “vá víu” từng phần. Lợi ích không chỉ nằm ở vài đường bay mới hay vài chuyến charter tăng thêm, mà ở chỗ công suất sân bay được nâng lên, an toàn bay được củng cố và hình ảnh điểm đến được cải thiện. Trong bối cảnh các cảng hàng không khu vực đang tăng tốc, nếu chậm nâng cấp hôm nay, ngày mai Việt Nam sẽ phải trả giá bằng việc mất khách, mất đường bay và mất cơ hội phát triển. Ngược lại, nếu kiên trì với chiến lược nâng cấp đồng bộ, mạng lưới sân bay từ cực Nam đến miền Trung sẽ trở thành bệ phóng mới cho du lịch, logistics và tăng trưởng kinh tế dài hạn.
