Thủ tục gọn hơn, nhưng doanh nghiệp vẫn phải chịu trách nhiệm
Quy định GACC mới về đăng ký doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu thực phẩm là khuôn khổ yêu cầu doanh nghiệp và đại lý ở nước ngoài đưa thực phẩm vào Trung Quốc đăng ký với cơ quan hải quan nước này. Với doanh nghiệp Việt Nam, thay đổi đáng chú ý là mẫu đăng ký được rút từ 20 xuống còn 10 mục thông tin, theo Thông báo số 150 năm 2026 có hiệu lực từ ngày 23/10/2026. Đây là bước giảm gánh nặng kê khai đáng hoan nghênh, nhưng không nên hiểu nhầm thành nới lỏng yêu cầu về chất lượng hay truy xuất nguồn gốc. Người nộp hồ sơ vẫn chịu trách nhiệm bảo đảm thông tin trung thực, chính xác và đầy đủ. Đăng ký xuất khẩu thực phẩm vì thế cần được xem là một phần của quy trình tuân thủ thường xuyên, không phải thủ tục làm một lần rồi bỏ qua.
Quy định này điều chỉnh đăng ký của nhà xuất khẩu và đại lý nước ngoài; doanh nghiệp cũng cần phân biệt thủ tục đó với đăng ký cơ sở sản xuất, chế biến và lưu trữ thực phẩm ở nước ngoài theo Lệnh 280 của GACC. Nhầm hai thủ tục có thể khiến doanh nghiệp chuẩn bị sai đầu việc hoặc đánh giá thiếu điều kiện cần đáp ứng. Vì vậy, bước đầu tiên không phải là điền biểu mẫu mới ngay, mà là xác định rõ loại hình đăng ký áp dụng cho hoạt động của mình.
Ba ngày xử lý là thời hạn, không phải lý do để nộp vội
GACC hoàn thành thủ tục trong vòng ba ngày làm việc kể từ khi nhận đủ biểu mẫu kê khai và tài liệu kèm theo. Nếu hồ sơ chưa đạt yêu cầu, cơ quan hải quan sẽ thông báo một lần trong thời hạn ba ngày làm việc để người nộp biết nội dung cần bổ sung. Mốc này giúp doanh nghiệp dự tính tiến độ tốt hơn, nhưng chỉ bắt đầu khi hồ sơ đầy đủ được tiếp nhận; chuẩn bị thiếu hoặc khai không thống nhất vẫn có thể làm chậm kế hoạch xuất khẩu. Do đó, hồ sơ doanh nghiệp thực phẩm nên được rà soát trước khi gửi, thay vì dựa vào thời hạn xử lý ngắn để trì hoãn chuẩn bị.
Doanh nghiệp hoặc đại lý ở nước ngoài có thể nộp đăng ký, đề nghị thay đổi thông tin hoặc hủy đăng ký qua Cổng thông tin một cửa thương mại quốc tế hoặc Cổng dịch vụ công của Hải quan Trung Quốc. Sau khi đăng ký, cần kiểm tra thông tin được công khai và đối chiếu với dữ liệu đang dùng trong hoạt động xuất khẩu. Khi phát sinh thay đổi, doanh nghiệp phải làm thủ tục cập nhật trong vòng 60 ngày kể từ ngày có thay đổi. Đây là mốc quản trị cần đưa vào quy trình nội bộ, không nên chờ đến khi chuẩn bị lô hàng mới phát hiện dữ liệu đã lỗi thời.
Giảm khai báo không có nghĩa là hết hậu kiểm
Điểm doanh nghiệp không nên bỏ qua là việc giảm số mục kê khai không chấm dứt hoạt động giám sát. Hải quan Trung Quốc vẫn có quyền kiểm tra thực địa, yêu cầu cung cấp hồ sơ và đối chiếu thông tin đăng ký với dữ liệu khai báo tại cửa khẩu. Nếu phát hiện sai lệch, doanh nghiệp có thể phải sửa đổi, bổ sung theo yêu cầu. Nói cách khác, thủ tục đầu vào gọn hơn nhưng tiêu chuẩn về khả năng chứng minh thông tin vẫn được duy trì. Doanh nghiệp nên lưu hồ sơ nhất quán giữa bộ phận đăng ký, sản xuất và xuất khẩu, đồng thời bảo đảm thông tin khai báo có thể đối chiếu được khi cơ quan chức năng yêu cầu.
Cách tiếp cận này đặc biệt quan trọng với các đơn vị đang hoặc dự định xuất khẩu thực phẩm Trung Quốc: rà soát tình trạng đăng ký hiện tại, kiểm tra tính đầy đủ và chính xác của hồ sơ, cập nhật thay đổi đúng hạn, đồng thời chủ động theo dõi hướng dẫn áp dụng từ GACC. Quy định mới tạo thuận lợi về thủ tục, nhưng lợi ích chỉ thực sự có ý nghĩa khi doanh nghiệp kiểm soát tốt dữ liệu và duy trì khả năng đáp ứng hậu kiểm. Kết luận thực tế là hãy coi việc đăng ký và cập nhật thông tin như một nghĩa vụ liên tục, chứ không phải một dấu mốc hành chính đã hoàn tất.
