Dấu hiệu ở móng đáng lưu ý, nhưng không thể tự chẩn đoán
Những thay đổi bất thường ở móng tay là biểu hiện có thể liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe, trong đó có bệnh thận mạn, nhưng không đủ để tự xác định một người mắc suy thận. Vì vậy, móng tay đổi màu hay xuất hiện rãnh ngang nên được xem là lý do để quan sát sức khỏe tổng thể, không phải kết luận bệnh. Khi chức năng thận suy giảm đáng kể, chất thải như urê có thể tích tụ trong máu, cùng với những rối loạn chuyển hóa ảnh hưởng đến quá trình hình thành và phát triển của móng. Điều đó giúp giải thích vì sao một số người mắc bệnh thận mạn có móng tay bất thường. Tuy nhiên, thay đổi ở móng cũng có thể do nguyên nhân khác. Đừng hoảng sợ chỉ vì một vệt màu; nếu dấu hiệu kéo dài hoặc đi cùng triệu chứng toàn thân, hãy trao đổi với nhân viên y tế.
Ba dạng thay đổi móng có thể đi cùng bệnh thận mạn
Các dạng được nhắc đến gồm móng nửa đỏ nửa trắng, móng trắng nhợt hoặc mất hình bán nguyệt ở gốc, và những rãnh lõm chạy ngang. Móng nửa đỏ nửa trắng, còn gọi là Lindsay’s nails, thường có phần gần gốc trắng nhạt, trong khi phần gần đầu ngón tay chuyển hồng, nâu đỏ hoặc đỏ sẫm. Ranh giới hai vùng có thể khá rõ; màu ở đầu móng thường không mất đi khi ấn. Rãnh ngang, gọi là Beau’s lines, xuất hiện khi sự phát triển của móng bị gián đoạn tạm thời và dần dịch chuyển ra đầu ngón khi móng dài. Dạng trắng nhợt, đôi khi kèm mất hình bán nguyệt, cũng được ghi nhận ở người bệnh thận. Những mô tả này là dấu hiệu cần chú ý, chứ không phải bộ tiêu chuẩn để tự kết luận suy thận giai đoạn cuối.
- Nửa đỏ nửa trắng: phần gần gốc nhạt màu, phần gần đầu ngón hồng hoặc nâu đỏ.
- Rãnh ngang: đường lõm trên móng có thể dịch chuyển khi móng mọc dài.
- Trắng nhợt: móng mất sắc hồng thường thấy hoặc hình bán nguyệt ở gốc không còn rõ.
Mệt mỏi và nước tiểu nhiều bọt đáng được xem xét cùng nhau
Một trường hợp được bác sĩ Hồng Vĩnh Tường kể lại cho thấy vì sao không nên xem móng và triệu chứng toàn thân như những chuyện rời rạc. Một nữ quản lý ngoài 40 tuổi thường mệt mỏi kéo dài; đồng nghiệp tình cờ nhận thấy phần dưới móng trắng hoàn toàn, còn phần trên đỏ sẫm. Người phụ nữ ban đầu cho rằng mệt là do áp lực công việc và thay đổi móng có thể liên quan đến cà phê. Sau khi thăm khám, bà được chẩn đoán bệnh thận mạn giai đoạn 5, mức độ nặng nhất, và đối mặt nguy cơ phải chạy thận nhân tạo. Bà còn có nước tiểu nhiều bọt. Đây là một trường hợp, không chứng minh rằng móng đổi màu đồng nghĩa với bệnh thận. Nhưng khi móng tay bất thường xuất hiện cùng mệt mỏi kéo dài hoặc thay đổi nước tiểu, trì hoãn đi khám vì cho rằng chỉ do bận rộn là lựa chọn không nên.
Khi nào cần khám và xét nghiệm chức năng thận?
Hãy chủ động đặt lịch khám nếu thay đổi ở móng kéo dài, nhất là khi đồng thời mệt mỏi không rõ nguyên nhân, nước tiểu nhiều bọt lặp đi lặp lại hoặc có biến đổi khác trong tiểu tiện. Nước tiểu nhiều bọt có thể liên quan đến protein niệu, nhưng riêng biểu hiện này cũng không xác nhận bệnh thận. Nhân viên y tế sẽ cân nhắc tiền sử, khám và chỉ định xét nghiệm phù hợp. Việc đánh giá chức năng thận có thể gồm creatinine máu, mức lọc cầu thận ước tính (eGFR) và xét nghiệm albumin hoặc protein trong nước tiểu khi có chỉ định. Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh thận cũng nên trao đổi về kiểm tra định kỳ. Ý kiến rõ ràng nhất là đừng tự chẩn đoán qua móng, nhưng cũng đừng bỏ qua một thay đổi dai dẳng đi cùng dấu hiệu toàn thân.
