Quản lý điểm đến phải bắt đầu từ phòng ngừa
Quản lý điểm du lịch là việc giám sát hoạt động xây dựng, sử dụng đất, bảo vệ cảnh quan, môi trường và an toàn để điểm đến phục vụ du khách mà không làm tổn hại cộng đồng hay di sản. Đây không phải việc dọn dẹp vi phạm sau khi chúng đã thành hình; hiệu quả nằm ở phát hiện sớm và xử lý nhất quán. UBND tỉnh Tuyên Quang ban hành Văn bản số 8337/UBND-VHXH, yêu cầu các sở, ngành và địa phương tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm xây dựng, bảo vệ cảnh quan và bảo đảm an toàn tại các khu, điểm du lịch. Chỉ đạo này đáng chú ý vì đặt trách nhiệm quản lý tại địa bàn vào trung tâm, thay vì xem mỗi vụ việc là sự cố riêng lẻ. Tỉnh yêu cầu chuyển từ xử lý vụ việc sang phòng ngừa, phát hiện sớm và xử lý ngay, công khai, nghiêm minh, không có ngoại lệ.
Lập trường “không đánh đổi” an toàn của người dân, du khách, cảnh quan và môi trường lấy lợi ích trước mắt là thước đo cần thiết cho phát triển du lịch. Nếu công trình sai quy hoạch được dung thứ vì tạo thêm dịch vụ trong ngắn hạn, cái giá lâu dài có thể là không gian bị biến dạng và niềm tin của du khách suy giảm. Vì vậy, yêu cầu rà soát, phân loại công trình theo mức độ vi phạm, khả năng khắc phục hoặc phải tháo dỡ không chỉ là thủ tục hành chính. Đó là cách buộc quyết định xử lý đi kèm lộ trình cụ thể, đồng thời giúp người dân và cơ sở kinh doanh hiểu rằng cảnh quan chung không phải tài sản có thể tùy tiện khai thác.
Kiểm tra phải chạm tới công trình và rủi ro thực tế
Ở xã Minh Tân, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu xử lý dứt điểm 13 công trình chưa tự giác tháo dỡ tại thời điểm kiểm tra ngày 14.9.2026 và quản lý chặt những vị trí đã tháo dỡ để ngăn tái vi phạm. Tại Lũng Cú, địa phương phải kiểm tra việc xây dựng, sửa chữa, cải tạo, cơi nới tại Làng du lịch cộng đồng Lô Lô Chải, xác minh hồ sơ pháp lý và đề xuất giải pháp bảo tồn kiến trúc truyền thống, cảnh quan, không gian văn hóa. Đây là hai bài toán khác nhau nhưng cùng đòi hỏi thực thi đến nơi đến chốn: xử lý công trình vi phạm và giữ gìn nét riêng làm nên sức hút của điểm đến.
Kế hoạch kiểm tra định kỳ hằng quý, kết hợp kiểm tra đột xuất tại vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn và các địa bàn trọng điểm, giúp việc giám sát du lịch bám sát nơi rủi ro tập trung. Phạm vi ưu tiên gồm đường du lịch, đèo dốc, điểm dừng chân, điểm ngắm cảnh và khu vực đang xây dựng. Kiểm tra cũng phải hướng đến an toàn tại cầu treo, đường đi bộ trên núi và nơi có nguy cơ sạt lở, lũ quét, đá lăn hoặc đuối nước; hoạt động trải nghiệm mạo hiểm cần được kiểm soát chặt. Với du khách, đây là khác biệt cụ thể giữa một chuyến đi có tổ chức và một trải nghiệm bị đặt cược vào may rủi. Mốc báo cáo cũng rõ: Minh Tân và Lũng Cú phải báo cáo trước ngày 25.10.2026; các xã, phường trước ngày 15.11.2026 và sở chuyên trách tổng hợp, báo cáo tỉnh trước ngày 20.11.2026.
Không khói thuốc là một phần của chất lượng dịch vụ
Giám sát môi trường du lịch không khói thuốc bổ sung một lớp quản lý khác: không gian sử dụng dịch vụ phải an toàn và tôn trọng sức khỏe cộng đồng. Hoạt động giám sát, hỗ trợ tại các cơ sở kinh doanh du lịch nhằm đánh giá việc thực hiện quy định phòng, chống tác hại của thuốc lá, đồng thời hướng dẫn và tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện. Khảo sát tại một số cơ sở lưu trú và điểm tham quan ở Lào Cai, TP Huế ghi nhận hầu hết đơn vị cơ bản thực hiện quy định, có biển cấm hút thuốc ở nơi cần thiết và nhắc nhở nhân viên, du khách. Kết quả đó đáng ghi nhận, nhưng việc duy trì môi trường không khói thuốc không thể phụ thuộc vào vài tấm biển: nhân viên cần biết cách thông tin, hướng dẫn và nhắc khách trong hoạt động hằng ngày.
Điểm còn thiếu là một số cơ sở chưa cập nhật đầy đủ quy định mới liên quan đến thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Đoàn công tác đã hướng dẫn về địa điểm cấm hút thuốc theo Thông tư 11/2023/TT-BYT, đồng thời phổ biến việc cấm các sản phẩm này theo Nghị quyết 173/2024/QH15; quy định xử phạt liên quan được nêu tại Nghị định 90/2026/NĐ-CP. Các cơ sở được khuyến nghị cập nhật nội quy, biển báo, đào tạo nhân viên và nhắc khách thường xuyên; một số đơn vị cho biết sẽ bổ sung nội dung vào quy trình và hệ thống biển báo. Với du khách, lợi ích trực tiếp là giảm phơi nhiễm khói thuốc và cải thiện không gian nghỉ dưỡng, tham quan, trải nghiệm.
Hai hướng giám sát, một trách nhiệm với điểm đến
Kiểm soát công trình và duy trì du lịch không khói thuốc có đối tượng khác nhau, nhưng cùng trả lời một câu hỏi: ai chịu trách nhiệm giữ chất lượng điểm đến sau khi khách đã đến? Ở Tuyên Quang, chính quyền địa phương chịu trách nhiệm trực tiếp theo phân cấp về trật tự xây dựng, đất đai, cảnh quan và an toàn; các sở được giao phối hợp theo lĩnh vực chuyên môn. Trong giám sát thuốc lá, cơ sở kinh doanh phải biến quy định thành nội quy, biển báo và cách phục vụ nhất quán, chứ không chỉ chờ đoàn kiểm tra. Một hướng bảo vệ không gian vật chất và di sản; hướng kia bảo vệ sức khỏe và trải nghiệm trong không gian dịch vụ.
Điểm đến bền vững không được tạo nên bằng khẩu hiệu xanh, mà bằng những tiêu chuẩn có người chịu trách nhiệm và có kiểm tra tiếp nối. Lịch kiểm tra theo quý, kiểm tra đột xuất, thời hạn báo cáo xử lý công trình và việc cập nhật nội quy không khói thuốc đều là những phép thử về thực thi. Nếu chỉ tập trung vào xử lý xây dựng mà bỏ qua an toàn hay môi trường trong cơ sở dịch vụ, chất lượng vẫn thiếu; nếu chỉ tuyên truyền mà không giám sát, quy định dễ dừng ở hình thức. Kết luận nên rõ ràng: quản lý điểm du lịch phải coi bảo vệ cảnh quan, an toàn và môi trường không khói thuốc là trách nhiệm thường xuyên, không phải phần việc phụ sau khi đã khai thác lợi ích.
