Kim ngạch tăng nhanh, cán cân vẫn nghiêng mạnh
Thương mại Việt Hàn là hoạt động trao đổi hàng hóa hai chiều giữa Việt Nam và Hàn Quốc, trong đó quy mô giao dịch tăng lên nhưng cán cân xuất nhập khẩu vẫn chênh lệch đáng kể. Sau 9 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch hai chiều đạt gần 94,9 tỷ USD, đưa thương mại song phương tiến sát mốc 100 tỷ USD.
Đà tăng này là tín hiệu rõ về độ gắn kết kinh tế giữa hai nước, nhưng không nên xem tổng kim ngạch lớn là thước đo đầy đủ cho lợi ích của Việt Nam. Việt Nam xuất khẩu sang Hàn Quốc 25,58 tỷ USD, tăng khoảng 19,7% so với cùng kỳ; nhập khẩu đạt 69,30 tỷ USD, tăng 55,9%. Khoảng cách giữa hai chiều lên tới 43,7 tỷ USD, cho thấy tốc độ mở rộng thương mại đang đi kèm một cán cân bất lợi cho phía Việt Nam.
Mốc 100 tỷ USD là cột mốc, không phải đích đến
Với gần 94,9 tỷ USD sau ba quý, thương mại song phương được dự báo lần đầu vượt 100 tỷ USD ngay trong năm nay. Đây là cột mốc đáng chú ý, song ý nghĩa lâu dài phụ thuộc vào việc Việt Nam có thể chuyển quy mô giao dịch thành năng lực sản xuất và giá trị giữ lại trong nước hay không.
Số liệu xuất nhập khẩu Việt Nam với Hàn Quốc cho thấy tăng trưởng nhập khẩu đang vượt xa tăng trưởng xuất khẩu. Điều đó không tự động đồng nghĩa với rủi ro: hàng nhập có thể phục vụ sản xuất và xuất khẩu. Nhưng khi nhập khẩu tăng gần 56% trong khi xuất khẩu tăng chưa đến 20%, câu hỏi cần đặt ra là doanh nghiệp trong nước tham gia sâu đến đâu vào quá trình tạo ra sản phẩm cuối cùng, thay vì chỉ phụ thuộc vào đầu vào nhập khẩu.
Điện tử là động lực lớn và cũng là điểm nghẽn
Cơ cấu hàng hóa giải thích phần lớn độ lệch cán cân: máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện nhập từ Hàn Quốc đạt hơn 50,6 tỷ USD, tương đương gần 73% tổng nhập khẩu. Ở chiều xuất khẩu, nhóm điện tử và linh kiện đạt khoảng 7,25 tỷ USD; điện thoại và linh kiện đạt 5,42 tỷ USD.
Hàng điện tử Việt Nam hiện diện ở cả hai chiều, nhưng chênh lệch quy mô cho thấy vị trí của Việt Nam trong chuỗi cung ứng còn cần được nâng lên. Máy móc, thiết bị và phụ tùng cũng là nhóm giao dịch nổi bật: nhập khẩu đạt 3,74 tỷ USD, trong khi xuất khẩu đạt 2,41 tỷ USD. Muốn thu hẹp nhập siêu Việt Nam, trọng tâm không nên là giảm nhập bằng mọi giá mà là tăng năng lực cung ứng trong nước, giá trị gia tăng và mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt.
Thước đo tiếp theo là giá trị Việt Nam tạo ra
Hàn Quốc là một trong những đối tác thương mại lớn của Việt Nam, nên quy mô trao đổi ngày càng tăng mở ra cơ hội hợp tác sản xuất rộng hơn. Tuy vậy, con số gần 100 tỷ USD chỉ kể một nửa câu chuyện nếu phần lớn đầu vào quan trọng vẫn đến từ bên ngoài và cán cân tiếp tục lệch xa.
Ưu tiên chính sách và doanh nghiệp vì thế cần hướng tới nâng năng lực sản xuất trong nước, tăng giá trị gia tăng và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng — những vấn đề nổi bật trong cơ cấu thương mại hiện nay. Cột mốc 100 tỷ USD sẽ có ý nghĩa bền vững hơn khi xuất khẩu Việt Nam tăng chất lượng và doanh nghiệp trong nước giữ được phần giá trị lớn hơn. Tăng trưởng thương mại là cơ hội; thu hẹp khoảng cách nhập siêu mới là phép thử về chất lượng của cơ hội ấy.
