Kỷ lục ghi nhận một hành trình đưa sách đến trường
Dự án Sách hay cho học sinh tiểu học là sáng kiến cộng đồng kết hợp trao tặng sách với hoạt động giao lưu cho học sinh và hội thảo dành cho giáo viên, nhằm mở rộng cơ hội đọc tại trường học. Sau 10 năm, dự án đã trao 630.670 cuốn sách, tiếp cận 2.919 trường và gần 1,48 triệu học sinh trên cả nước.
Ngày 8/11 tại Đường sách TP.HCM, dự án kỷ niệm 10 năm hình thành, phát triển và đón nhận Kỷ lục Việt Nam. Danh hiệu ghi nhận hành trình trao sách kết hợp tổ chức giao lưu, hội thảo cho học sinh và giáo viên tại nhiều trường tiểu học nhất trên cả nước trong giai đoạn 2016-2026. Đây không chỉ là một cột mốc về số lượng: nó nhấn mạnh cách dự án dùng mạng lưới trường học để đưa sách đến những em ít có điều kiện tiếp cận.
Quy mô ấy đáng chú ý bởi sách học sinh tiểu học chỉ phát huy ích lợi khi đến đúng nơi và được đặt vào đời sống học đường. Kỷ lục là sự ghi nhận cho độ phủ; giá trị bền lâu hơn sẽ phụ thuộc vào việc những cuốn sách có được mở ra sau ngày trao tặng hay không.
Mạng lưới trường học tạo nên độ phủ
Dự án bắt đầu từ năm 2016, đưa sách qua 40 tỉnh, thành phố theo địa giới trước sáp nhập và 142 huyện, thị xã; tổng cộng có 156 chuyến đi. Những con số này cho thấy trường học là mắt xích thiết yếu: sách được trao tại nơi học sinh có thể tiếp cận, còn hoạt động đi kèm giúp kết nối các em với thư viện và giáo viên.
Hành trình có cả những chuyến đến vùng xa, miền núi và nơi đường sá khó đi. Trong 10 năm, 2.919 trường nhận sách, tạo cơ hội tiếp cận cho khoảng 1.498.400 học sinh. Độ phủ rộng không tự động đồng nghĩa mọi em đều đọc thường xuyên, nhưng nó giúp giảm một rào cản quan trọng: thiếu sách ở trường.
Đây là điểm mạnh của một dự án sách hay: thay vì trông chờ từng gia đình tự tìm nguồn đọc, dự án đi theo mạng lưới trường học vốn đã gắn với học sinh. Cách làm đó biến việc trao tặng thành cơ hội tiếp cận tập thể, dù hiệu quả cuối cùng vẫn cần được nuôi dưỡng tại từng lớp học.
Trao sách là khởi đầu, không phải đích đến
Bên cạnh sách, dự án tổ chức 142 buổi hội thảo với 6.172 lượt giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục và nhân viên thư viện tham dự; đồng thời có các buổi giao lưu “Em yêu sách” dành cho học sinh. Những hoạt động này nhận diện đúng một vấn đề: sách nằm trên kệ chưa thể tự tạo nên thói quen đọc.
Các buổi giao lưu nhằm khơi gợi hứng thú, giúp học sinh chủ động tìm đến thư viện, đọc cho mình và chia sẻ điều đã đọc với gia đình. Với việc đọc sách tiểu học, vai trò của người lớn vì thế không thể xem nhẹ. Giáo viên có thể duy trì nhịp đọc sau khi đoàn dự án rời trường, còn cách giới thiệu sách gần gũi sẽ giúp trẻ tìm thấy niềm vui thay vì coi đọc là nhiệm vụ.
Trưởng ban Hoàng Thị Thu Hiền nhấn mạnh: “Trao sách mới chỉ là bước khởi đầu. Điều chúng tôi mong mỏi hơn cả là làm sao để học sinh đọc sách, thích đọc sách và tìm đến với những trang sách”. Đó cũng là thước đo thuyết phục hơn số lượng sách được trao.
Thử thách tiếp theo là duy trì hành trình
Sau một thập kỷ, dự án mong tiếp tục nhận được sự đồng hành của đơn vị xuất bản, nhà tài trợ, nhà giáo và cộng đồng để đưa sách đến gần học sinh hơn. Đồng thời, bà Hiền mong tìm được người trẻ tiếp nối công việc, vốn đòi hỏi nhiều thời gian và công sức. Đây là lời nhắc rằng một sáng kiến đọc sách không thể chỉ dựa vào những chuyến trao tặng hay một cá nhân tâm huyết.
Chặng đường đã qua chứng minh dự án có thể mở rộng tiếp cận trên quy mô lớn: hơn 630.000 cuốn sách đến hàng nghìn trường, gần 1,48 triệu học sinh có cơ hội đọc. Nhưng duy trì tác động đòi hỏi sự tiếp nối, sự tham gia của giáo viên và những hoạt động khuyến đọc đều đặn tại trường.
Kỷ lục Việt Nam là dấu mốc xứng đáng, song thành quả sâu sắc nhất sẽ nằm ở những học sinh tiếp tục tìm đến sách khi không còn đoàn dự án ở đó. Muốn vậy, cần biến việc trao sách thành một thói quen đọc được vun đắp mỗi ngày trong trường học và gia đình.
