Từ kết nối song phương đến tham vọng khu vực
Hợp tác giữa doanh nghiệp Việt Nam và Malaysia là việc kết nối năng lực sản xuất, vốn, công nghệ và mạng lưới phân phối của hai bên để cùng tạo cơ hội kinh doanh trong nước, khu vực và xa hơn. Đây là hướng đi đáng chú ý hơn việc chỉ xem hai nền kinh tế như đối thủ tranh giành đầu tư.
Ngày 28/10, Đại sứ quán Malaysia tại Việt Nam tổ chức Diễn đàn CEO – Kinh doanh với Malaysia tại Sheraton Hà Nội, tập trung thúc đẩy hợp tác thương mại, đầu tư và kết nối cộng đồng doanh nghiệp hai nước. Bối cảnh khiến cuộc trao đổi có ý nghĩa rõ rệt: công nghệ biến đổi nhanh, địa chính trị bất ổn, biến đổi khí hậu đòi hỏi hành động, trong khi chủ nghĩa bảo hộ thương mại có xu hướng tăng. Đại sứ Malaysia Jamal Sharifuddin Johan cho rằng những sức ép này đặt ra nhu cầu xây dựng chuỗi cung ứng ổn định và tăng khả năng ứng phó của hai nền kinh tế.
Thông điệp đáng chú ý không phải là xóa bỏ cạnh tranh, mà là tìm cách biến cạnh tranh thành bổ trợ. Hai nước cùng đặt mục tiêu nâng cấp nền kinh tế, song có thể tạo giá trị tốt hơn khi doanh nghiệp phối hợp năng lực thay vì chỉ tranh nhau dự án và dòng vốn.
Thế mạnh bổ trợ cần được chuyển thành dự án
Đại sứ Jamal Sharifuddin Johan nhận định định hướng phát triển tương đồng có thể vừa làm tăng cạnh tranh thu hút đầu tư, vừa mở ra cơ hội để hai nền kinh tế bổ trợ sâu sắc hơn. Bán dẫn là ví dụ cụ thể: Malaysia có nền tảng trong lắp ráp, kiểm thử và đóng gói, còn Việt Nam có lực lượng kỹ sư lành nghề ngày càng phát triển. Nếu doanh nghiệp kết nối được các mắt xích này, lợi ích sẽ vượt khỏi những tuyên bố chung về tiềm năng.
Các lĩnh vực được nêu tại diễn đàn còn gồm hạ tầng số, năng lượng tái tạo, công nghiệp halal và trí tuệ nhân tạo. Quan hệ hợp tác 35 năm giữa PETRONAS và Petrovietnam cho thấy doanh nghiệp hai nước đã có tiền lệ phối hợp dài hạn trong năng lượng. Tại diễn đàn, đại diện PETRONAS cũng nhấn mạnh an ninh năng lượng và khả năng ứng phó với biến động nguồn cung là mối quan tâm chung cần được tăng cường hợp tác.
Thỏa thuận Liên minh Chiến lược giữa PETRONAS và Petrovietnam, được ký hai tuần trước diễn đàn, mở hướng hợp tác vượt ra ngoài hoạt động dầu khí truyền thống. Bước tiếp theo nên là chuyển khuôn khổ này thành cơ hội cụ thể cho nhà cung ứng và đối tác Việt Nam, thay vì để liên kết chỉ dừng ở cấp tập đoàn.
Lời kêu gọi cùng đi ra thị trường khu vực
Lãnh đạo doanh nghiệp Malaysia đưa ra một đề bài rộng hơn việc doanh nghiệp Malaysia đầu tư vào Việt Nam hay doanh nghiệp Việt Nam tìm cơ hội tại Malaysia: hai bên cần tính cách cùng mở rộng hoạt động ra thị trường khu vực, thậm chí toàn cầu. Đây là lời kêu gọi có sức nặng vì đặt quan hệ đối tác vào mục tiêu tăng trưởng chung, thay vì xem thị trường nước kia là đích đến cuối cùng.
Cơ hội kết nối trải từ năng lượng đến xây dựng và chuỗi cung ứng. PETRONAS mong muốn đối tác Việt Nam tìm kiếm cơ hội kinh doanh tại Malaysia; Gamuda Land Việt Nam cũng nêu khả năng doanh nghiệp Việt tham gia chuỗi cung ứng ngành xây dựng tại thị trường này. Với các doanh nghiệp Việt Malaysia, hướng hợp tác thiết thực là nhận diện năng lực có thể bổ sung cho nhau, xác định tiêu chuẩn thị trường đích rồi cùng phát triển khách hàng và đối tác.
Malaysia có thể là cửa ngõ để hàng Việt tiếp cận cộng đồng người tiêu dùng Hồi giáo và các thị trường mới. Doanh nghiệp Việt có thể hợp tác sản xuất theo đơn đặt hàng với đối tác Malaysia, học hỏi kinh nghiệm để phát triển sản phẩm halal và từng bước mở rộng thị trường quốc tế, trong đó có Trung Đông. Hướng đi này cần được nhìn như một chiến lược xây dựng năng lực, không phải con đường tắt chỉ nhờ vị trí địa lý.
Thư ngỏ mở thêm cửa kết nối hàng hóa
Một đầu mối cụ thể đã xuất hiện ngoài khuôn khổ diễn đàn: Thương vụ Việt Nam tại Malaysia làm việc với Aska Jitu Enterprise, doanh nghiệp Malaysia tìm nguồn hàng từ ASEAN, trong đó có Việt Nam, để phục vụ thị trường trong nước và kết nối xuất khẩu sang nhiều nước, đặc biệt là các nước Hồi giáo và châu Phi. Doanh nghiệp này đã trao thư ngỏ, đề nghị hỗ trợ tìm kiếm đối tác Việt Nam trong nhiều lĩnh vực.
Nhu cầu trải rộng từ nông sản, hàng chế biến và nguyên liệu đến dược phẩm, sản phẩm chăm sóc sức khỏe, vật tư phẫu thuật và các nhóm hàng phục vụ nhu cầu chuyên biệt. Aska Jitu Enterprise cũng xem Malaysia là cửa ngõ tới các thị trường có cộng đồng người Hồi giáo lớn; hợp tác có thể giúp nhà sản xuất Việt Nam tìm hiểu yêu cầu sản phẩm và cơ hội chứng nhận halal theo tiêu chuẩn Malaysia.
Đáng chú ý, doanh nghiệp Malaysia đã quyết định cử đại diện sang Việt Nam dự Hội chợ thực phẩm Việt Nam từ ngày 11 đến 14/11/2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là dịp để lời ngỏ tìm đối tác được kiểm chứng bằng trao đổi trực tiếp. Nhưng để tạo hợp tác thương mại bền vững, doanh nghiệp Việt cần chuẩn bị hồ sơ năng lực, sản phẩm phù hợp và khả năng đáp ứng yêu cầu thị trường, thay vì chỉ chờ cơ hội tự tìm đến.
Cơ hội chỉ thành hình khi doanh nghiệp cùng hành động
Diễn đàn CEO và thư ngỏ của Aska Jitu cùng cho thấy quan hệ kinh doanh Việt Nam–Malaysia đang có nhiều điểm nối, từ bán dẫn, năng lượng và xây dựng đến hàng tiêu dùng, nông sản và halal. Tuy nhiên, danh sách lĩnh vực tiềm năng không tự tạo ra thương vụ. Doanh nghiệp cần xác định đâu là năng lực bổ sung cho đối tác, đâu là thị trường đích và ai chịu trách nhiệm đưa sản phẩm qua từng khâu.
Việc mở rộng thị trường cũng đòi hỏi cách tiếp cận hai chiều: doanh nghiệp Malaysia tìm nguồn hàng và đối tác tại Việt Nam, còn doanh nghiệp Việt chủ động khám phá Malaysia như một thị trường và một bàn đạp kết nối khu vực. Mối liên kết sẽ có giá trị hơn nếu hai bên cùng phát triển chuỗi cung ứng, chia sẻ kinh nghiệm tiêu chuẩn và tạo cơ hội tiếp cận khách hàng mới.
Kết luận, lời kêu gọi tại Hà Nội nên được hiểu là lời mời hợp tác có điều kiện: hai nền kinh tế có thế mạnh bổ trợ, nhưng doanh nghiệp phải biến lợi thế ấy thành dự án, sản phẩm và quan hệ đối tác cụ thể. Nếu làm được, hợp tác thương mại và đầu tư Malaysia không chỉ tăng kết nối song phương mà còn giúp doanh nghiệp hai nước cùng tiến ra thị trường khu vực.
