Tỷ lệ chung chưa phản ánh mức độ tiếp cận đồng đều
Khám sức khỏe toàn dân là chương trình đưa dịch vụ kiểm tra sức khỏe định kỳ đến các nhóm dân cư trên toàn thành phố, nhằm phát hiện nhu cầu chăm sóc và hỗ trợ quản lý sức khỏe cộng đồng. Điểm cần nhìn thẳng ở TP.HCM không chỉ là số lượt khám, mà là khoảng cách giữa những người đã được phục vụ và những người còn khó tiếp cận. Sáng 3-11, Sở Y tế cho biết đến ngày 2-11, hơn 6,916 triệu người đã được khám, tương đương 54% dân số. Nhưng con số toàn thành phố che khuất khác biệt lớn theo nhóm: học sinh đạt 94,44%, còn người lao động là 36,56% và sinh viên 34,42%. Khi một nhóm đã gần phủ kín trong khi các nhóm khác mới đạt khoảng một phần ba, tăng tổng lượt khám thôi chưa đủ; cách tổ chức phải phù hợp lịch học, giờ làm và nơi người dân sinh hoạt.
Chênh lệch địa bàn đòi hỏi điều phối có mục tiêu
Khoảng cách cũng hiện rõ giữa các phường, xã. Có 104 địa phương đã vượt mức 50%; phường Sài Gòn, xã Thạnh An, xã Vĩnh Lộc và phường Phước Thắng có số lượt khám cộng dồn bằng hoặc vượt quy mô dân số. Trái lại, 12 địa phương vẫn dưới 40%; phường Cầu Ông Lãnh thấp nhất, ở mức 32,96%. Đây không nên được xem đơn thuần là cuộc đua thứ hạng: tỷ lệ thấp báo hiệu cần tìm nguyên nhân cụ thể, từ khâu lập danh sách đến thời gian, địa điểm và khả năng huy động cơ sở khám. Nếu tiếp tục phân bổ đội ngũ đồng đều bất kể nhu cầu, những nơi đã làm tốt có thể nhận thêm năng lực trong khi khoảng trống tiếp cận vẫn còn. Thành phố cần coi dữ liệu theo địa bàn và nhóm dân cư là căn cứ để chuyển nguồn lực.
Đội khám lưu động phải đi cùng nhân lực luân phiên
Trong hai tháng cuối năm, TP.HCM tăng cường đội khám lưu động, huy động bệnh viện hỗ trợ và điều chuyển năng lực từ nơi đã triển khai tốt sang địa bàn khó khăn. Hướng đi này hợp lý: dịch vụ cần đến gần nơi người dân sống, học tập, làm việc thay vì chờ họ tự thu xếp thời gian đến cơ sở y tế. Tuy nhiên, khám sức khỏe lưu động chỉ mở rộng tiếp cận khi có lịch linh hoạt, nhân lực đủ và quy trình ghi nhận dữ liệu chính xác. Chương trình luân phiên bác sĩ cũng bổ trợ cho y tế cơ sở TP.HCM: ngày 2-11, Bệnh viện Trưng Vương cử hai bác sĩ đến Trạm Y tế xã Long Hòa và bàn giao hệ thống khám từ xa. Bệnh viện Lê Văn Thịnh đưa bác sĩ đến Trạm Y tế xã Thạnh An, đồng thời hỗ trợ hội chẩn, tư vấn, chuyển viện khi cần, quản lý bệnh mạn tính và chăm sóc người cao tuổi.
Nước rút cần đo bằng người được phục vụ đúng cách
Việc tiếp theo không nên dừng ở lời kêu gọi chung. UBND 168 phường, xã, đặc khu được yêu cầu rà soát người chưa khám theo từng nhóm, lập kế hoạch bổ sung và ưu tiên nhóm yếu thế cùng địa bàn có tỷ lệ thấp. Các cơ quan, doanh nghiệp cần được đôn đốc tổ chức khám cho người lao động; ngành giáo dục được yêu cầu hoàn thành khám cho học sinh, sinh viên trong tháng 11-2026, ưu tiên khám tập trung tại trường. Cơ sở khám cũng cần tăng nhân lực, bố trí giờ khám linh hoạt, kiểm soát chất lượng và cập nhật dữ liệu đầy đủ lên nền tảng quản lý sức khỏe cộng đồng. Đây là điều kiện để tránh tính trùng lượt và bảo đảm người dân nhận được ích lợi sau khám. Kết luận, điều phối nhân lực từ nơi dư năng lực sang nơi thiếu là giải pháp đúng, nhưng thành công phải được đánh giá bằng mức độ thu hẹp khoảng cách tiếp cận, không chỉ bằng tổng số lượt tăng lên.
