Đà tăng ca bệnh đòi hỏi gia đình cảnh giác
Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do vi-rút, lây chủ yếu qua đường tiêu hóa và tiếp xúc với người bệnh hoặc vật dụng nhiễm vi-rút; bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ và có thể lan nhanh trong môi trường tập thể. Tình hình tay chân miệng TP.HCM hiện không nên xem nhẹ: tính đến ngày 18/10/2026, thành phố ghi nhận 42.315 ca, tăng 64,5% so với 25.723 ca cùng kỳ năm trước. Từ tuần 37, số ca liên tục vượt 1.400 mỗi tuần trong bốn tuần liền và cao hơn ngưỡng trung bình 5 năm. Đây không chỉ là con số thống kê; nó là lời nhắc phụ huynh cần biến phòng bệnh cho trẻ thành thói quen hằng ngày, nhất là khi trẻ đi học và tiếp xúc đông người. Trong 9 tháng đầu năm 2026, cả nước có gần 100.000 ca, hơn 2,5 lần cùng kỳ năm 2025; trẻ dưới 5 tuổi chiếm 87,3%.
Vệ sinh từ nhà đến lớp theo nguyên tắc “3 sạch”
Tay chân miệng lây qua tiếp xúc trực tiếp, dịch tiết, chất thải và bề mặt nhiễm vi-rút; đồ chơi, quần áo, tay nắm cửa hay vật dụng sinh hoạt đều có thể góp phần truyền bệnh. Vì vậy, chỉ nhắc trẻ tránh tiếp xúc với bạn đang bệnh là chưa đủ. HCDC khuyến cáo gia đình và cơ sở giáo dục cùng thực hiện nguyên tắc “3 sạch”: ăn uống sạch, ở sạch và bàn tay sạch.
- Ăn uống sạch: cho trẻ ăn chín, uống chín, dùng nước sạch; vệ sinh dụng cụ ăn uống và không dùng chung cốc, bát, đĩa, thìa, khăn tay hay khăn ăn.
- Ở sạch: thường xuyên lau rửa đồ chơi, dụng cụ học tập, bàn ghế, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang và sàn nhà bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa thông thường.
- Bàn tay sạch: rửa tay bằng xà phòng và nước sạch trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn hoặc cho trẻ ăn, trước khi bế trẻ; sau khi đi vệ sinh, thay tã hoặc vệ sinh cho trẻ.
Người chăm sóc cũng cần rửa tay sau khi từ bên ngoài trở về và trước khi tiếp xúc với trẻ. Với trẻ đi học, phụ huynh nên hỏi giáo viên về tình hình sức khỏe trong lớp, đồng thời phối hợp để việc vệ sinh được duy trì cả ở nhà lẫn trường.
Nhận biết triệu chứng và không bỏ lỡ dấu hiệu nặng
Các triệu chứng tay chân miệng thường cần được chú ý gồm sốt, loét miệng, nổi ban đỏ hoặc mụn nước ở lòng bàn tay, bàn chân, đầu gối hay vùng mông. Khi trẻ có những biểu hiện này, hãy cho trẻ nghỉ học và đưa đến cơ sở y tế để được thăm khám. Theo dõi sát diễn biến quan trọng hơn việc tự kết luận bệnh nhẹ hay nặng ở nhà.
Đưa trẻ đi cấp cứu ngay nếu sốt cao liên tục không hạ dù đã dùng thuốc, ngủ giật mình hoặc chới với, run tay chân, đi đứng loạng choạng, li bì hay lừ đừ bất thường. Đừng chờ đến sáng hoặc ngày làm việc tiếp theo khi xuất hiện dấu hiệu cảnh báo: bệnh có thể diễn tiến nhanh, còn nguồn thông tin cho biết tay chân miệng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.
Trẻ mắc bệnh cần nghỉ học ít nhất 10 ngày kể từ khi khởi phát hoặc đến khi hết loét miệng và bóng nước. Việc cho trẻ nghỉ không chỉ giúp con được chăm sóc, theo dõi mà còn hạn chế lây lan cho các bạn.
Bảo vệ trẻ bằng thói quen, không chỉ bằng một biện pháp
Giám sát tại TP.HCM ghi nhận 60 mẫu dương tính với Enterovirus 71 (EV71) từ đầu năm đến ngày 18/10/2026; tác nhân này có thể gây bệnh nặng và biến chứng nguy hiểm. Dữ kiện ấy càng cho thấy phụ huynh không nên chờ đến khi có ca bệnh trong gia đình mới bắt đầu vệ sinh kỹ. Quan sát sức khỏe trẻ mỗi ngày, ghi nhận dấu hiệu mới và trao đổi thường xuyên với giáo viên là những việc thiết thực.
Nếu trẻ đã tiêm vắc-xin EV71, vẫn cần duy trì vệ sinh và theo dõi sức khỏe vì vắc-xin này không phòng được mọi tác nhân gây tay chân miệng. Không một biện pháp riêng lẻ nào thay thế được việc rửa tay, làm sạch bề mặt, không dùng chung đồ cá nhân và phản ứng kịp thời trước triệu chứng. Trong bối cảnh ca bệnh tăng, sự đều đặn của người lớn chính là lớp bảo vệ gần nhất với trẻ.
