Dấu mốc đầu tiên, không phải đích đến
Năng lực cạnh tranh số và trí tuệ nhân tạo là khả năng một nền kinh tế phát triển, ứng dụng và quản trị công nghệ số, AI để nâng cao hiệu quả hoạt động và thích ứng với thay đổi. Đây là điều WDAIR đánh giá, chứ không chỉ là mức độ phổ biến của công nghệ.
Chiều 11-11 tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức công bố kết quả WDAIR 2026 do Viện Phát triển Quản lý Quốc tế (IMD) của Thụy Sĩ thực hiện. Lần đầu chính thức tham gia, Việt Nam đạt 78,09 điểm, đứng thứ 37 trong 70 nền kinh tế và thứ 3 trong 6 nền kinh tế Đông Nam Á được xếp hạng, sau Singapore và Malaysia.
Đây là tín hiệu tích cực, nhưng không nên đọc thứ hạng như một tấm huy chương đã khép lại cuộc đua. Mốc 37 đáng chú ý vì nằm trong nhóm 50 nền kinh tế đứng đầu thế giới — mục tiêu Việt Nam đặt ra đến năm 2030 — song kết quả năm đầu tham gia cũng cần được xem là đường cơ sở để theo dõi tiến bộ, không phải bằng chứng rằng mọi điểm nghẽn đã được giải quyết.
Điểm số được tạo nên từ những gì?
WDAIR 2026 đánh giá năng lực cạnh tranh số và AI qua 5 trụ cột cùng 88 tiêu chí; hai phần ba dữ liệu là thống kê khách quan, một phần ba còn lại đến từ khảo sát lãnh đạo doanh nghiệp. Vì vậy, thứ hạng kết hợp các điều kiện và kết quả có thể đo đếm với góc nhìn của doanh nghiệp đang ứng dụng công nghệ.
WDAIR phát triển từ bảng xếp hạng năng lực cạnh tranh số IMD công bố từ năm 2017; đến năm 2026, hệ thống được mở rộng với các chỉ tiêu về trí tuệ nhân tạo và đổi tên. Do phạm vi đánh giá đã thay đổi, so sánh thứ hạng qua các năm cần thận trọng: vị trí tăng hay giảm không tự nó cho biết một năng lực cụ thể đã tiến bộ đến đâu.
Cách đọc hữu ích hơn là xem các nhóm chỉ tiêu để hiểu năng lực nào đang phát huy và khâu nào còn yếu. Đây là một thước đo tham chiếu, không phải bảng tổng kết toàn diện về mọi mặt của nền kinh tế.
Điểm sáng ứng dụng AI đặt ra câu hỏi về chiều sâu
Trong các chỉ số thành phần, Việt Nam xếp thứ 13 thế giới về ứng dụng AI, thứ 15 về quản trị số và AI, và thứ 21 ở nhóm hiệu quả. Khảo sát doanh nghiệp của IMD còn ghi nhận mức độ ứng dụng AI ở vị trí thứ 5 toàn cầu, đào tạo nhân viên thứ 5, khả năng thích ứng kinh doanh thứ 6 và thực thi chiến lược AI quốc gia thứ 7.
Bức tranh này gợi ra một thế mạnh đáng kể về triển khai: doanh nghiệp và người lao động đang tiếp nhận công cụ AI nhanh. Nhưng ứng dụng rộng chưa đồng nghĩa với năng lực nghiên cứu, công nghệ nền tảng hay năng suất đã tăng tương ứng. Vì thế, xếp hạng AI Việt Nam cần được đọc cùng các chỉ số về hiệu quả và quản trị, thay vì chỉ nhìn vào thứ hạng ứng dụng.
Nghị quyết 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, đồng thời đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa Việt Nam vào nhóm dẫn đầu khu vực về năng lực số và AI. Kết quả lần này là một điểm tựa để kiểm tra tiến độ, không phải lý do để giảm nhịp cải cách.
Thước đo cuối cùng là lợi ích người dân
Một vị trí cao chỉ có ý nghĩa khi công nghệ tạo ra thay đổi ngoài bảng xếp hạng: năng suất lao động tốt hơn, doanh nghiệp cạnh tranh hơn, dịch vụ công thuận tiện và đời sống người dân được cải thiện. Với người dùng, điều đó cần hiện ra trong những trải nghiệm cụ thể như giải quyết thủ tục hiệu quả hơn và dịch vụ đáp ứng nhu cầu tốt hơn, chứ không chỉ ở số lượng công cụ AI được đưa vào sử dụng.
Bước tiếp theo vì thế phải là phân tích từng chỉ tiêu, tìm nguyên nhân của những kết quả còn thấp và chọn giải pháp có trọng tâm. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp các cơ quan liên quan theo dõi diễn biến chỉ số, nhận diện điểm nghẽn và đề xuất giải pháp theo từng giai đoạn.
WDAIR 2026 cho Việt Nam một khởi đầu đáng khích lệ và một bản đồ tham chiếu hữu ích. Nhưng vị trí 37 chỉ thật sự có sức nặng nếu các điểm sáng về ứng dụng chuyển thành hiệu quả bền vững trong doanh nghiệp, cơ quan công quyền và cuộc sống hằng ngày.






