Từ phổ biến thông tin đến năng lực phòng ngừa
An ninh phi truyền thống là những nguy cơ có thể ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội và phát triển bền vững, đòi hỏi cộng đồng nhận diện sớm, chủ động phòng ngừa và biết cách ứng phó. Đến năm 2030, Đề án của Chính phủ đặt mục tiêu phấn đấu 100% cơ sở giáo dục triển khai tuyên truyền, giáo dục phù hợp về phòng ngừa và ứng phó với các mối đe dọa này. Đây không nên được hiểu là yêu cầu thêm một nội dung tuyên truyền hình thức vào lịch hoạt động của trường. Ý nghĩa nằm ở chuyển biến từ biết thông tin sang biết hành động: học sinh có thể nhận ra nguy cơ, tự bảo vệ và góp phần giữ an toàn cho người xung quanh. Đề án đặt công tác tuyên truyền trong mối liên hệ với năng lực bảo đảm an ninh, trật tự và phát triển bền vững; mục tiêu là thay đổi nhận thức, trách nhiệm và hành động, đồng thời nâng cao khả năng phát hiện sớm, phòng ngừa, ứng phó.

Giáo dục phải phù hợp với người học
Con số 100% xác định phạm vi triển khai trên toàn bộ cơ sở giáo dục, nhưng cách làm không thể đồng loạt một khuôn. Đề án yêu cầu nội dung phù hợp với đặc điểm người học, giúp hình thành kiến thức, kỹ năng phòng ngừa và ý thức tự bảo vệ. Điều đó đặt ra một tiêu chuẩn hữu ích: tuyên truyền cần gắn với tình huống học sinh có thể gặp và khả năng vận dụng điều đã học trong đời sống, thay vì dừng ở việc nghe phổ biến. Giáo dục phòng ngừa có giá trị khi học sinh hiểu điều gì có thể gây nguy hiểm, biết tìm hướng dẫn đáng tin cậy và lựa chọn cách ứng phó thích hợp. Mục tiêu rộng hơn là biến môi trường học tập thành nơi rèn khả năng ứng phó rủi ro, đồng thời nuôi dưỡng trách nhiệm với cộng đồng. Đây là nền tảng thiết thực cho an toàn trường học, dù mục tiêu của Đề án không đồng nghĩa với một bảo đảm rằng mọi nguy cơ sẽ được loại bỏ.
Mạng lưới ứng phó cần bắt đầu từ trường học
Trường học là một mắt xích trong kế hoạch rộng hơn, chứ không phải nơi gánh toàn bộ trách nhiệm. Đề án triển khai trên phạm vi cả nước, hướng tới toàn thể người dân và ưu tiên vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số cùng các nhóm dễ bị tác động. Mục tiêu còn bao gồm việc quán triệt nội dung liên quan cho 100% cán bộ lãnh đạo, quản lý chủ chốt các cấp; đồng thời 100% bộ, ngành, địa phương và đơn vị lực lượng vũ trang đưa tuyên truyền vào kế hoạch công tác hằng năm. Với nhà trường, cách tiếp cận này nhấn mạnh phối hợp giữa kiến thức của học sinh, trách nhiệm của người lớn và thông tin thống nhất từ cơ quan chức năng. Khi xuất hiện tình huống, khả năng hành động phù hợp phụ thuộc không chỉ vào điều học sinh đã học, mà còn vào việc người có trách nhiệm biết phối hợp và truyền đạt hướng dẫn rõ ràng.
Thước đo là hành động, không phải số buổi tuyên truyền
Mốc 2030 là mục tiêu triển khai; để tạo thay đổi thật, chất lượng cần được nhìn qua khả năng nhận diện nguy cơ, phòng ngừa và ứng phó của người học. Đề án dự kiến tổ chức các đợt tuyên truyền trọng điểm hằng năm ở cấp quốc gia, bộ, ngành và địa phương; các mô hình hiệu quả có thể được nhân rộng tại cộng đồng, trường học, doanh nghiệp và địa bàn trọng điểm. Chuyển đổi số và truyền thông số được xác định là hướng đổi mới, cùng với việc xây dựng đầu mối phối hợp để thông tin thống nhất khi cần xử lý tình huống. Đề án cũng chú trọng đào tạo nhân lực, phối hợp liên ngành, liên vùng và hợp tác quốc tế. Những kế hoạch này chỉ phát huy tác dụng nếu nội dung dễ hiểu, sát nhu cầu người học và được nhắc lại đủ thường xuyên để thành kỹ năng. Thành công vì thế không nằm ở việc đánh dấu đủ số cơ sở, mà ở việc học sinh biết làm gì khi rủi ro xảy ra.






