Giao thoa không đồng nghĩa với thay áo tùy tiện
Giao thoa trong âm nhạc là cách kết nối chất liệu truyền thống với ngôn ngữ đương đại, tạo cách cảm thụ mới mà vẫn giữ tinh thần và giá trị riêng của mỗi chất liệu. Liveshow Giao thoa của Sao Mai 2026 đặt Top 8 trước chính phép thử ấy: không chỉ hát hay, thí sinh còn phải lựa chọn cách phối và lối thể hiện phù hợp với ca khúc. Đêm thi lên sóng tối 1/11, đưa dân ca, chầu văn, quan họ và những ca khúc quen thuộc vào các cách tiếp cận khác nhau. Đây là đề bài đáng giá vì bản phối mới tự nó không tạo nên sáng tạo; điều quan trọng là người hát hiểu mình đang làm mới điều gì. Nếu phần hiện đại lấn át hồn cốt, giao thoa dễ thành phép ghép bề mặt. Nếu thí sinh hiểu được căn tính của tác phẩm, đổi mới mới có lý do và sức thuyết phục.
Từ rap đến chầu văn: mỗi lựa chọn có một rủi ro
Tám thí sinh Sao Mai bước vào thử thách kết hợp chất liệu truyền thống với cách thể hiện đương đại, nhưng không có một công thức chung cho cả đêm thi. Nguyễn Mộc An đưa rap vào “Lời khèn trong sương núi”; Hoàng Thu Hà kết hợp dân ca Nghệ Tĩnh trong liên khúc “Giận mà thương”; Nguyễn Đỗ Khánh An nối “Phong nữ” với làn chầu văn “Cô đôi Thượng Ngàn”. Bùi Nguyễn Bảo Anh tìm cách làm mới “Làng quan họ quê tôi”, còn các lựa chọn khác trải từ “Hồ trên núi” đến “Đàn chim Việt”. Sự đa dạng này cho thấy dân ca đương đại không thể chỉ dựa vào nhạc cụ mới hay nhịp điệu lạ. Với chầu văn, luyến láy và sắc thái biểu cảm là phần cốt yếu; với quan họ, nét duyên cũng không thể bị bản phối làm mờ. Mỗi hướng đi mới vì thế đều đòi hỏi hiểu biết, không chỉ lòng can đảm.
Sáng tạo cần chính kiến, không chỉ giọng hát đẹp
Nhạc sĩ Giáng Son xem chủ đề này là một trong những thử thách khó, bởi thí sinh phải làm mới tác phẩm quen thuộc mà vẫn giữ tinh thần nguyên bản. Theo chị, hướng đi ấy giúp cuộc thi bồi dưỡng nghệ sĩ trẻ có tư duy âm nhạc, thay vì chỉ tìm kiếm giọng hát đẹp. Nhận định này chạm đúng điểm phân định giữa một tiết mục được phối mới và một tiết mục có cá tính: người hát cần hiểu ca khúc, cân nhắc phong cách có hợp với mình hay không, rồi chủ động đối thoại với bản phối. Giao thoa vì vậy không thể là phần việc riêng của giám đốc âm nhạc. Bản phối mở ra khả năng, còn lựa chọn nghệ thuật của thí sinh quyết định khả năng ấy có thành dấu ấn hay không. Đây là tiêu chuẩn cao hơn phô diễn kỹ thuật, nhưng cũng là điều giúp cuộc thi có ý nghĩa với hành trình trưởng thành của ca sĩ trẻ.
Giữ cái gốc, đồng thời mở rộng lựa chọn
Ngọc Khuê nhấn mạnh đổi mới cần đi cùng việc giữ bản sắc, không chạy theo xu hướng đến mức đánh mất chính mình; điều đẹp của giao thoa là các màu sắc vẫn giữ vẻ riêng khi tạo nên giá trị mới. Lời nhắc này không phải lời kêu gọi bảo tồn bằng cách lặp lại nguyên xi. Ngược lại, muốn truyền thống đến gần khán giả trẻ, nghệ sĩ cần tìm cách biểu đạt mới nhưng phải biết đâu là phần không thể thay thế. Đinh Mạnh Ninh bổ sung một hướng mở khác: thí sinh nên mạnh dạn tìm đến sáng tác mới, thay vì chỉ dựa vào những ca khúc đã quá quen thuộc. Hai lời khuyên gặp nhau ở điểm quan trọng: cá tính nghệ thuật cần có nền tảng, nhưng không nên bị khóa trong những lựa chọn an toàn. Sau đêm thi, Bùi Nguyễn Bảo Anh và H'Vi Ktla dừng cuộc chơi; Nguyễn Mộc An, Đỗ Hải Đăng, Mai Thu Hương, Hoàng Thu Hà, Nguyễn Xuân Dũng và Nguyễn Đỗ Khánh An đi tiếp vào Liveshow 6 tối 8/11. Kết quả ấy khép lại một vòng thi, còn câu hỏi về cách làm mới mà không mất gốc sẽ tiếp tục theo các thí sinh.
