Đưa tầm soát đến gần người dân
Tầm soát đột quỵ là hoạt động kiểm tra sức khỏe nhằm phát hiện các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh, qua đó giúp mỗi người biết cách theo dõi và chủ động phòng ngừa. Tại xã Đức Quang, Hà Tĩnh, hơn 1.000 người dân đã được khám sàng lọc, đánh giá nguy cơ và tư vấn miễn phí trong chương trình hưởng ứng Ngày Thế giới phòng chống đột quỵ 29/10. Đây là cách tiếp cận đáng chú ý: thay vì chờ người dân tự tìm đến cơ sở y tế, dịch vụ được đưa thẳng về địa phương. Ngày 25/10, gần 1.000 người tham gia chương trình “Chủ động phòng chống đột quỵ – Vì một Việt Nam khỏe mạnh”, do Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam phối hợp với Cục Phòng bệnh thuộc Bộ Y tế, Bayer Việt Nam, Long Châu và các đơn vị liên quan tổ chức. Với người ít có điều kiện khám định kỳ, sàng lọc cộng đồng có thể tháo gỡ một rào cản thiết thực: khoảng cách tiếp cận dịch vụ.
Phát hiện yếu tố nguy cơ trước khi có biến cố
Giá trị của buổi khám không nằm ở số lượt kiểm tra đơn thuần, mà ở khả năng giúp người dân nhận diện những vấn đề thường tiến triển âm thầm. Tại Đức Quang, các yếu tố được sàng lọc gồm tăng huyết áp, rung nhĩ, đái tháo đường và rối loạn lipid máu. Theo nội dung chương trình, quy trình khám còn có thể bao gồm đo đường huyết, cholesterol, chỉ số khối cơ thể, xét nghiệm máu, khám tim mạch và thần kinh, điện tâm đồ hoặc siêu âm mạch cảnh. Dựa trên kết quả, nhân viên y tế tư vấn về nguy cơ đột quỵ, dấu hiệu cảnh báo và cách kiểm soát sức khỏe. Cách làm này hữu ích hơn một buổi truyền thông chung chung: người dân có thông tin gắn với tình trạng của mình để cân nhắc bước tiếp theo. Sàng lọc không thay thế chẩn đoán hay điều trị, nhưng có thể mở ra cơ hội phát hiện sớm.
Tư vấn phải dẫn đến hành động bền bỉ
Một kết quả sàng lọc chỉ có ý nghĩa khi được nối tiếp bằng theo dõi và thay đổi phù hợp. Người dân được hướng dẫn nhận biết dấu hiệu cảnh báo, kiểm soát yếu tố nguy cơ, điều chỉnh dinh dưỡng, tăng vận động và theo dõi sức khỏe. Đây là điểm cần nhìn thẳng: một lần khám miễn phí không thể tự nó bảo đảm phòng ngừa đột quỵ. Người có bệnh nền vẫn cần duy trì tái khám, tuân thủ điều trị và trao đổi với nhân viên y tế; việc bỏ qua những bước này có thể khiến nguy cơ tiếp tục tồn tại dù đã được sàng lọc. Tổ chức khám ngay tại địa phương giúp người dân dễ tiếp cận hơn, nhưng hiệu quả dài hạn phụ thuộc vào khả năng kết nối với y tế cơ sở và quản lý sức khỏe sau chương trình. Vì vậy, tư vấn cá nhân hóa và hướng dẫn rõ việc cần làm tiếp theo quan trọng không kém số người được khám.
Bài học từ một chương trình cộng đồng
Hoạt động tại Đức Quang nằm trong chương trình tăng cường dự phòng, phát hiện sớm và quản lý nguy cơ đột quỵ giai đoạn 2026–2030, khởi động từ tháng 10/2025. Sau một năm, chương trình đã tổ chức 9 đợt khám và tư vấn tại 8 tỉnh, thành phố, tiếp cận hơn 12.000 người. Quy mô đó cho thấy phối hợp giữa cơ quan y tế, tổ chức chuyên môn, doanh nghiệp và lực lượng tại địa phương có thể đưa dịch vụ đến gần cộng đồng hơn. Dịp này, Trung ương Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam trao thiết bị y tế trị giá 30 triệu đồng cho Sở Y tế Hà Tĩnh. Tuy nhiên, bài học đáng giữ lại không chỉ là huy động nguồn lực cho một sự kiện, mà là biến sàng lọc thành mắt xích thường xuyên của chăm sóc ban đầu. Phòng ngừa đột quỵ cần bắt đầu từ phát hiện nguy cơ, rồi tiếp tục bằng kiểm soát bệnh nền, lối sống lành mạnh và theo dõi lâu dài.
