Quyền riêng tư không dừng ở việc quay phim
Quyền riêng tư video của học viên lái xe bao gồm quyền kiểm soát việc ghi hình, sử dụng và công khai hình ảnh, giọng nói cùng những thông tin có thể nhận diện họ trong buổi thực hành. Vì vậy, giáo viên không nên xem một đoạn quay trong giờ học là tư liệu mặc nhiên được phép đưa lên mạng.
Luật sư Đặng Văn Cường cho rằng cần nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ, gồm quyền đối với hình ảnh cá nhân, bảo vệ dữ liệu cá nhân, danh dự, nhân phẩm, uy tín và trách nhiệm của người dùng mạng xã hội. Cách tiếp cận này hợp lý: video có thể cho thấy không chỉ khuôn mặt mà còn giọng nói, tên gọi, biển số xe, giấy tờ hoặc địa điểm học tập. Những chi tiết tưởng nhỏ vẫn có thể khiến người xem nhận ra học viên.
Không phải mọi trường hợp quay người khác đều vi phạm pháp luật. Nhưng quay video lái xe và công khai video là hai hoạt động riêng biệt, cần được xem xét độc lập. Có hình ảnh trong đoạn phim không đồng nghĩa với việc học viên đã cho phép giáo viên dùng hình ảnh ấy để quảng bá hay câu lượt xem.
Đăng video học viên khi chưa được đồng ý có thể phát sinh rủi ro
Ranh giới pháp lý quan trọng nằm ở mục đích và cách sử dụng hình ảnh. Theo phân tích của luật sư, Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015 yêu cầu có sự đồng ý của cá nhân khi sử dụng hình ảnh; nếu dùng cho mục đích thương mại, quyền lợi của người có hình ảnh cần được tôn trọng. Việc buổi học diễn ra trên đường công cộng hay trong giờ đào tạo không tự tạo ra quyền đăng công khai.
Khi đăng video học viên mà chưa xin phép, giáo viên hoặc cơ sở đào tạo có thể đối mặt với khiếu nại liên quan đến quyền hình ảnh và dữ liệu cá nhân; nếu video làm tổn hại danh dự, nhân phẩm hoặc uy tín, các vấn đề này cũng có thể được đặt ra. Đây không phải kết luận rằng mọi đoạn video đều vi phạm, mà là lý do người đăng cần thận trọng trước khi công khai.
Rủi ro không chỉ nằm ở khuôn mặt. Tên, giọng nói, biển số xe hay thông tin về nơi học đều có thể giúp nhận diện một người. Theo nguồn tư vấn, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 1-1-2026; việc ghi hình, lưu trữ, chỉnh sửa và chia sẻ video vì vậy cần được cân nhắc trong khuôn khổ bảo vệ dữ liệu.
Ghi hình nội bộ khác với đăng lên mạng xã hội
Một nhầm lẫn phổ biến là cho rằng đã được ghi hình để phục vụ đào tạo thì cũng được phép đăng lên TikTok hay Facebook. Hai việc này không giống nhau: ghi hình nội bộ có thể phục vụ quản lý, giảng dạy, còn đăng công khai có thể nhằm quảng bá hoặc thu hút khách. Sự đồng ý cho mục đích này không tự động bao gồm mục đích kia.
Vì thế, cơ sở đào tạo nên thông báo rõ vì sao cần quay, video sẽ được dùng trong phạm vi nào và dự kiến xuất hiện trên nền tảng nào. Sau đó, cần xin sự đồng ý đăng tải một cách tự nguyện trước khi công khai. Nếu học viên từ chối, cơ sở phải tôn trọng lựa chọn ấy; việc đang tham gia khóa học hay làm theo hướng dẫn chuyên môn không thể bị xem như chấp thuận truyền thông.
Cách làm này cũng giúp người học phân biệt giữa việc ghi hình phục vụ chuyên môn và việc dùng hình ảnh cho quảng cáo. Một quy trình minh bạch nên xác định cả mục đích xử lý dữ liệu lẫn cách bảo vệ thông tin, thay vì dựa vào giả định rằng người học sẽ không phản đối.
Xin phép trước là lựa chọn đúng đắn
Giáo viên muốn chia sẻ khoảnh khắc học viên thực hành nên hỏi trước khi bấm máy, rồi xin phép lại trước khi đăng nếu mục đích, phạm vi hoặc nền tảng sử dụng khác với thông tin ban đầu. Việc xin đồng ý đăng tải cần rõ ràng, tự nguyện và không gắn với áp lực phải chấp thuận mới được tiếp tục học.
Nếu video nhằm góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy, ý thức tuân thủ pháp luật và văn hóa giao thông, hãy tập trung vào nội dung chuyên môn, đồng thời hạn chế thông tin nhận diện khi không cần thiết. Khai thác hình ảnh học viên để quảng cáo hoặc kéo lượt xem là lựa chọn dễ làm suy giảm niềm tin và có thể dẫn đến tranh chấp không đáng có.
Kết luận rất rõ: quay video trong buổi học không tự động cho phép đăng video học viên lên mạng. Tôn trọng quyền riêng tư bắt đầu từ việc nói rõ mục đích, xin phép trước khi ghi hình hoặc chia sẻ, và chấp nhận câu trả lời từ chối.
