Dự thảo đề xuất thi hai môn
Thi vào lớp 10 là quá trình tuyển chọn học sinh vào trường trung học phổ thông, có thể thực hiện bằng thi tuyển, xét học bạ hoặc kết hợp cả hai hình thức. Bộ GD&ĐT đã đăng dự thảo thông tư về tuyển sinh đầu cấp để lấy ý kiến cơ quan, tổ chức và người dân; đây chưa phải quy định cuối cùng. Với phương án thi tuyển, dự thảo dự kiến chỉ tổ chức hai môn là Toán và Ngữ văn. Điểm đáng chú ý không chỉ là giảm số môn, mà còn là đề xuất giữ nhiều con đường tuyển sinh thay vì mặc định mọi nơi phải tổ chức thi. Sở GD&ĐT sẽ căn cứ số lượng học sinh, nhu cầu học tập, năng lực trường học, mạng lưới trường lớp và điều kiện địa phương để quyết định phương thức cho từng trường hoặc nhóm trường. Vì vậy, phụ huynh không nên hiểu đề xuất thi hai môn là lịch thi hay cách tuyển sinh đã áp dụng thống nhất.
Giảm áp lực, nhưng không đồng nghĩa hết cạnh tranh
Lý do Bộ GD&ĐT nêu cho phương án thi hai môn là giảm áp lực thi cử, giúp học sinh chủ động học tập ổn định hơn và giảm nguồn lực cần thiết để tổ chức kỳ thi. Phạm vi ôn tập gọn hơn có thể giúp học sinh duy trì việc học theo chương trình thay vì dồn quá nhiều thời gian cho nhiều môn thi. Đây là hướng đi đáng cân nhắc, nhất là khi số môn ít hơn có thể giảm khối lượng ra đề, coi thi và chấm thi. Tuy vậy, hai môn không tự động xóa áp lực: nếu nhiều học sinh cùng cạnh tranh một số lượng chỉ tiêu hạn chế, kết quả Toán và Ngữ văn vẫn có thể mang sức nặng lớn. Dự thảo yêu cầu nội dung thi không vượt quá chuẩn đầu ra của chương trình THCS, nhưng hiệu quả thực tế còn tùy cách triển khai và điều kiện tuyển sinh từng địa phương.
Ba phương thức tuyển sinh và những mốc cần theo dõi
Dự thảo giữ ba phương thức cho tuyển sinh lớp 10: thi tuyển, xét kết quả học tập và kết hợp thi với xét tuyển. Mục tiêu là giảm các kỳ thi ở nơi không thực sự cần thiết, chứ không coi thi tuyển là lựa chọn bắt buộc trên toàn quốc. Nếu thi tuyển được áp dụng, thời gian làm bài Ngữ văn dự kiến là 120 phút; Toán là 90 hoặc 120 phút. Kế hoạch tổ chức thi tại các trường thuộc phạm vi quản lý của Sở GD&ĐT sẽ theo phương án được UBND cấp tỉnh phê duyệt. Dự thảo mở lấy ý kiến đến ngày 1 tháng 11, nên gia đình cần chờ văn bản hoàn chỉnh và thông báo của địa phương trước khi điều chỉnh kế hoạch ôn tập. Bối cảnh xây dựng quy định là những thay đổi về quản lý giáo dục, chuyển đổi số, sắp xếp cơ sở giáo dục và tổ chức chính quyền địa phương.
Điều cần làm lúc này không phải đoán môn thi sẽ thay đổi ra sao, mà là tiếp tục học đều theo chương trình THCS, đồng thời theo dõi phương án tuyển sinh chính thức tại nơi mình sinh sống. Đề xuất giảm môn có thể giúp giảm gánh nặng tổ chức và ôn tập, nhưng chỉ phát huy tác dụng nếu cách xét tuyển phù hợp với năng lực trường học và hoàn cảnh từng địa phương.
