Bước chuyển từ bán nguyên liệu sang bán giá trị
Chế biến sâu cà phê là quá trình chuyển hạt cà phê và nông sản thô thành sản phẩm có mức độ hoàn thiện, thương hiệu và giá trị thương mại cao hơn, thay vì chủ yếu bán dưới dạng nguyên liệu. Đây là hướng đi Simexco Đắk Lắk đặt ra để tăng phần giá trị giữ lại trong chuỗi nông sản địa phương. Ngày 30/10, doanh nghiệp tổ chức lễ đón nhận Huân chương Độc lập hạng Ba, tổng kết niên vụ 2025–2026 và công bố tên gọi mới. Sự kiện diễn ra khi kết quả kinh doanh tăng mạnh, nhưng lãnh đạo công ty cũng thừa nhận hoạt động vẫn tập trung nhiều vào hàng nguyên liệu có giá trị gia tăng thấp. Vì vậy, thành tích hiện tại chỉ có ý nghĩa chiến lược nếu trở thành bàn đạp cho thay đổi mô hình, không phải lý do để tiếp tục dựa vào quy mô xuất khẩu hàng thô.
Niên vụ 2025–2026, Simexco kinh doanh 177.060 tấn nông sản, đạt doanh số 20.011 tỷ đồng và kim ngạch xuất khẩu 671 triệu USD; tính cả liên doanh Dakman, doanh số toàn hệ thống là 25.211 tỷ đồng. Những con số này cho thấy năng lực thương mại đáng kể, song chưa tự động chứng minh nông sản đã được nâng cấp về chế biến hay thương hiệu. Thách thức tiếp theo là biến sản lượng và mạng lưới thị trường thành lợi thế sản phẩm, đồng thời giải quyết hạn chế về kho bãi, vốn lưu động và số hóa chuỗi cung ứng.
65.000 hộ nông dân là nền tảng, không chỉ là nguồn cung
Simexco duy trì liên kết với khoảng 65.000 hộ nông dân trên gần 70.000 ha vùng nguyên liệu. Mạng lưới này tạo nền móng cho truy xuất nguồn gốc, cải thiện chất lượng và đáp ứng các tiêu chuẩn thị trường; nhưng giá trị của nó phụ thuộc vào việc người trồng có được tham gia và hưởng lợi công bằng hay không. Nếu quan hệ chỉ dừng ở thu mua, doanh nghiệp khó bảo đảm vùng nguyên liệu ổn định khi giá cả, thời tiết hay yêu cầu canh tác thay đổi. Đây là lý do liên kết nông dân cần chuyển từ quan hệ cung ứng một chiều sang hợp tác kinh tế hai chiều. Tỉnh yêu cầu Simexco chia sẻ lợi ích với người trồng, đồng hành cả khi thuận lợi lẫn khó khăn, đồng thời chăm lo đời sống người lao động. Với hộ sản xuất, tác động thiết thực không nằm ở tuyên bố về chuỗi giá trị, mà ở khả năng tiếp cận kỹ thuật, tiêu chuẩn rõ ràng và đầu ra có tính ổn định.
Định hướng này cũng quyết định liệu chế biến sâu có tạo giá trị cho cả vùng hay chỉ nâng biên lợi ích của doanh nghiệp. Khi nông dân được hỗ trợ cải tiến canh tác và chất lượng, doanh nghiệp có cơ sở xây dựng sản phẩm đáng tin cậy hơn; ngược lại, nếu chi phí đáp ứng yêu cầu thị trường dồn xuống hộ trồng mà lợi ích không được chia sẻ, nền tảng cung ứng sẽ suy yếu. Bởi vậy, hiệu quả của Simexco nên được nhìn qua cả sức cạnh tranh xuất khẩu lẫn chất lượng mối liên kết với người sản xuất.
Vai trò dẫn dắt phải được chứng minh bằng thay đổi
Trong giai đoạn 2026–2031, Simexco đặt mục tiêu chuyển từ bán nguyên liệu sang bán giá trị, tập trung đổi mới quản trị và hợp tác, ứng dụng công nghệ vào vận hành chuỗi cung ứng, đẩy mạnh chế biến sâu và xây dựng thương hiệu. Đến niên vụ 2030–2031, doanh nghiệp muốn tăng khoảng 50% sản lượng kinh doanh nông sản so với niên vụ 2025–2026. Mục tiêu tăng sản lượng có thể mở rộng quy mô, nhưng thước đo quan trọng hơn là tỷ trọng sản phẩm chế biến, khả năng tiếp cận người tiêu dùng và phần lợi ích quay lại vùng nguyên liệu. Định hướng của tỉnh đặt Simexco vào vai trò doanh nghiệp nhà nước tiên phong, dẫn dắt chuỗi giá trị kinh tế nông nghiệp Tây Nguyên, gắn với mục tiêu nâng giá trị nông nghiệp, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi toàn cầu. Kỳ vọng ấy hợp lý, nhưng cũng đặt ra trách nhiệm cao hơn: bảo toàn và phát triển vốn nhà nước, đầu tư công nghệ, nâng chuẩn truy xuất nguồn gốc và giảm phát thải.
Hướng tới Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột năm 2027, hoạt động xúc tiến cần hướng đến đơn hàng, thị trường và quan hệ hợp tác dài hạn, thay vì dừng ở quảng bá. Simexco có quy mô và mạng lưới nông hộ để làm đầu mối cho bước chuyển này, nhưng vai trò dẫn dắt sẽ chỉ có sức thuyết phục khi chế biến sâu tạo ra sản phẩm có thương hiệu, chuỗi cung ứng vận hành minh bạch và người trồng được hưởng phần giá trị tương xứng. Đó mới là cách đưa tăng trưởng doanh số thành năng lực cạnh tranh bền vững cho nông sản Đắk Lắk.
