Thói quen hiến máu tạo nên nguồn lực bền bỉ
Hiến máu tình nguyện là việc tự nguyện trao tặng máu hoặc thành phần máu để bổ sung nguồn chế phẩm phục vụ điều trị, thường xuyên và không chờ đến khi một ca cấp cứu cụ thể xuất hiện. Giá trị của nghĩa cử ấy nằm ở sự đều đặn: nguồn cung được bồi đắp trước khi người bệnh cần đến.
Anh Phạm Đức Hoàng đã hiến máu 70 lần, trong đó có 67 lần hiến tiểu cầu. Hành trình bắt đầu sau khi anh đọc lời kêu gọi hiến máu trong năm 2020, thời điểm dịch Covid-19 khiến hoạt động hiến máu gặp khó khăn và nguồn máu điều trị có lúc thiếu hụt. Từ đó, việc hiến máu trở thành lịch hẹn gần như hàng tháng; những năm gần đây, anh duy trì nhịp hiến khoảng một lần mỗi tháng tùy sức khỏe.
Hiến tiểu cầu giúp thu nhận thành phần cần thiết, đồng thời hoàn trả các thành phần máu còn lại cho người hiến. Tiểu cầu đặc biệt cần cho nhiều bệnh nhân mắc bệnh về máu và ung thư. Câu chuyện của Hoàng cho thấy một đóng góp cá nhân lặp lại có thể trở thành phần đáng tin cậy trong nguồn lực điều trị, chứ không chỉ là hành động nhất thời.
Máu hiếm: bài toán thời gian trong cấp cứu
Nguồn máu thông thường cần được duy trì, nhưng với nhóm máu hiếm, việc tìm đúng người hiến phù hợp còn gấp gáp hơn. Nhóm Rh(D) âm chỉ chiếm dưới 0,1% dân số, nên khi người bệnh cần truyền máu khẩn cấp, bệnh viện không thể dựa vào một nguồn cung phổ biến sẵn có. Nhu cầu các chế phẩm Rh(D) âm tại cơ sở y tế, đặc biệt ở Hà Nội, cũng tăng trong những năm gần đây.
Quy mô nhu cầu hiện lên rõ qua số liệu của Trung tâm Máu quốc gia: năm 2025, trung tâm tiếp nhận 1.585 đơn vị máu từ 912 người hiến Rh(D) âm; trong đó có 1.332 đơn vị máu toàn phần và 253 đơn vị tiểu cầu gạn tách. Cùng năm, 498 đơn vị máu hiếm được huy động khẩn cấp; trong 10 tháng đầu năm 2026, con số này đã là 420. Đây không phải những con số trừu tượng: mỗi đơn vị có thể là mắt xích cần thiết để người bệnh được cấp cứu và điều trị kịp thời.
Mạng lưới người hiến biến lời kêu gọi thành hành động
Người mang nhóm máu hiếm không nhất thiết phải hiến thường xuyên; điều quan trọng là giữ gìn sức khỏe và sẵn sàng khi được huy động. Khi có bệnh nhân cần truyền máu, thông tin được chuyển qua bệnh viện hoặc câu lạc bộ đến các thành viên. Mạng lưới ấy rút ngắn khoảng cách giữa một yêu cầu cấp cứu và người có thể đáp ứng, kể cả khi người hiến phải thu xếp công việc hoặc đi xa.
Đỗ Như Quỳnh, thành viên Câu lạc bộ Máu hiếm miền Bắc, đã hiến máu 12 lần sau khoảng bảy năm tham gia. Cô cho biết có thành viên từ Quảng Ninh, Thanh Hóa vượt đường đến Hà Nội, kể cả ban đêm, khi nhận được lời gọi. Phạm Nguyệt Chi đã hiến khoảng 18 lần từ năm 2019, trong đó 10 lần phục vụ cấp cứu. Những câu chuyện này cho thấy “ngân hàng máu sống” không phải kho máu có sẵn, mà là cách gọi hình ảnh cho một mạng lưới con người cần được kết nối và duy trì.
Sáng 31-10, Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương gặp mặt 150 người hiến máu nhóm hiếm tiêu biểu; tổng số lần hiến của họ lên tới 2.400. Quy mô ấy đáng quý, nhưng không thể thay thế việc mở rộng kết nối, cập nhật thông tin và giúp người hiến duy trì sức khỏe. Các thành viên như Quỳnh cho biết sẽ tiếp tục gắn bó khi sức khỏe còn cho phép.
Muốn cứu người đúng lúc, phải chuẩn bị từ trước
Không nên đặt việc hiến máu định kỳ và mạng lưới máu hiếm đối lập nhau: một bên bổ sung nguồn máu, tiểu cầu cho điều trị thường xuyên; bên kia đáp ứng nhu cầu đặc thù khi người bệnh cần đúng nhóm máu. Hoạt động hiến máu tình nguyện của Hoàng cho thấy sức mạnh của sự bền bỉ, còn những lần huy động khẩn cấp cho thấy vì sao cần một mạng lưới liên lạc chủ động.
Bài học thực tế là lời kêu gọi không thể bắt đầu từ con số không vào phút sinh tử. Cần duy trì người hiến thường xuyên, giúp người mang nhóm máu hiếm hiểu vai trò của mình và giữ kết nối với các câu lạc bộ, cơ sở y tế. Khi nguồn cung được chuẩn bị và người phù hợp có thể được gọi đến nhanh chóng, cơ hội điều trị của bệnh nhân được bảo vệ tốt hơn.
Từ 70 lần hiến máu của Phạm Đức Hoàng đến những thành viên sẵn sàng đi xa trong đêm, điểm chung không phải sự phi thường mà là sự chủ động lặp lại. Một hệ thống cứu người chỉ vững khi có cả nguồn máu được bồi đắp đều đặn lẫn mạng lưới máu hiếm sẵn sàng đáp ứng. Đó mới là ý nghĩa thiết thực của một “ngân hàng máu sống”.
