Sai phạm trong thi cử không thể xem nhẹ
Tiêu cực trong thi tốt nghiệp là hành vi vi phạm quy chế hoặc pháp luật trong tổ chức, giám sát hay làm bài thi, làm tổn hại sự công bằng giữa thí sinh và niềm tin vào kết quả. Tại hội nghị tổng kết kỳ thi ngày 29/10, Thứ trưởng Thường trực Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng yêu cầu nhìn thẳng vào sai phạm, không dùng khái niệm “bệnh thành tích” để làm nhẹ trách nhiệm. Theo ông, vụ việc ở điểm thi Trường THPT Chuyên tỉnh Tuyên Quang có sự bàn bạc, phân công nhiệm vụ, là vi phạm pháp luật nghiêm trọng, ảnh hưởng uy tín kỳ thi và niềm tin xã hội. Nhận định này khiến vụ việc Tuyên Quang không thể bị quy giản thành sơ suất cá nhân hay lỗi quy trình đơn thuần. Khi có dấu hiệu phối hợp, trách nhiệm cần được xác định theo chứng cứ và xử lý đúng thẩm quyền, thay vì dừng ở lời giải thích chung.
Quảng Trị công bố hình thức kỷ luật
Ở Quảng Trị, diễn biến đã có kết quả kỷ luật được công bố. Ngày 3/11, Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy cho biết đã xem xét kết quả kiểm tra và kiểm điểm liên quan Đảng ủy Trường THPT Lê Trực cùng các tổ chức đảng, đảng viên. Tổng cộng 15 người bị xử lý: 5 người bị cảnh cáo, 10 đảng viên bị khiển trách; Đảng ủy nhà trường nhiệm kỳ 2025–2030 cũng bị khiển trách. Cơ quan kiểm tra cho biết những hạn chế trong lãnh đạo, chỉ đạo và rèn luyện cán bộ, giáo viên dẫn đến vi phạm trong kỳ thi, gây dư luận xấu. Danh tính 15 người chưa được công khai; thông tin xác minh riêng cho biết trưởng điểm thi Phạm Ngọc Hưng nằm trong nhóm bị cảnh cáo. Đây là một bước xử lý đáng kể, nhưng công chúng vẫn cần thông tin rõ về trách nhiệm từng khâu.
Kỷ luật phải đi cùng phòng ngừa
Hai vụ việc cho thấy xử lý sau sai phạm là cần thiết nhưng không đủ. Kỳ thi năm 2026 có 1.223.776 thí sinh, tăng 61.642 so với năm trước và là kỳ thi có quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Với quy mô ấy, một mắt xích bị lợi dụng có thể làm suy giảm niềm tin vượt xa phạm vi một điểm thi. Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết sẽ rà soát, sửa đổi quy chế, tăng phòng ngừa và siết kiểm tra, giám sát; đồng thời chú trọng lựa chọn, bố trí, quản lý cán bộ và xử lý nghiêm người vi phạm. Bộ cũng phối hợp với cơ quan chức năng để xem xét vụ việc Tuyên Quang theo đúng thẩm quyền và trình tự pháp luật. Kỷ luật cán bộ giáo dục chỉ có sức răn đe khi đi kèm minh bạch trách nhiệm và biện pháp ngăn sai phạm tái diễn.
Niềm tin phụ thuộc vào trách nhiệm rõ ràng
Vụ Tuyên Quang đang được đánh giá ở mức nghiêm trọng và cần tiếp tục được xử lý theo quy định; tại Quảng Trị, các hình thức kỷ luật đã được công bố, song danh tính phần lớn người bị kỷ luật vẫn chưa được nêu. Không nên xem hai kết quả này là điểm kết thúc. Muốn khôi phục niềm tin, cơ quan tổ chức thi cần làm rõ ai chịu trách nhiệm, quyết định xử lý dựa trên căn cứ nào và những lỗ hổng nào sẽ được khắc phục. Công bằng cho thí sinh phải là thước đo của mọi biện pháp, từ điều tra, xử lý đến giám sát kỳ thi tiếp theo. Nếu trách nhiệm được xác định minh bạch và phòng ngừa được thực hiện đến từng khâu, kỷ luật mới có ý nghĩa vượt khỏi một thông báo.
