Nhận diện nguy cơ trước khi quá muộn
Ma túy núp bóng là chất gây nghiện được che giấu dưới hình thức sản phẩm quen thuộc, khiến người dùng khó nhận ra nguy cơ và dễ thử vì tò mò hoặc tin lời rủ rê. Với học sinh, nguyên tắc an toàn phải rõ ràng: không sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc, không nhận lời thử chất lạ và không để vẻ ngoài bắt mắt thay thế việc kiểm tra thành phần.
Một diễn đàn tại Nghệ An đặt học sinh trước những tình huống sát với áp lực bạn bè: bạn cùng bàn có biểu hiện bất thường sau khi dùng sản phẩm không rõ thành phần, hoặc một nhóm chuyền tay thuốc lá điện tử, quay video rồi liên tục rủ người khác thử. Những câu hỏi này cho thấy phòng chống ma túy học đường không thể dừng ở lời cảnh báo chung; học sinh cần tập nhận diện rủi ro và biết mình phải làm gì khi tình huống xảy ra.
Từ chối không cần tranh cãi
Khi một nhóm bạn chuyền tay thuốc lá điện tử, quay video đăng mạng xã hội và rủ người khác cùng thử, đội học sinh tham gia diễn đàn nhấn mạnh cần nhận ra áp lực đám đông: nhiều người làm không có nghĩa là việc đó an toàn. Thuốc lá điện tử đã bị cấm tại Việt Nam từ đầu năm 2025; học sinh không nên đánh đổi sức khỏe để được chấp nhận trong một nhóm.
TS. Trần Hằng Ly khuyên học sinh rèn kỹ năng từ chối lịch sự nhưng dứt khoát, tự tin khẳng định chính kiến và suy nghĩ kỹ trước khi quyết định. Có thể nói ngắn gọn “Mình không dùng”, sau đó rời khỏi nơi đang bị gây sức ép nếu lời mời tiếp tục. Không quay hay chia sẻ video cổ xúy việc sử dụng thuốc lá điện tử cũng là cách không tiếp tay biến hành vi nguy hiểm thành điều bình thường. Nếu khó tự xử lý, hãy tìm thầy cô hoặc người lớn đáng tin cậy.
Báo người lớn là bảo vệ bạn
Nếu một người bạn co giật, ảo giác hoặc có biểu hiện bất thường sau khi dùng sản phẩm không rõ thành phần, đừng giữ kín chỉ vì bạn ấy sợ bị kỷ luật. Bí mật không quan trọng hơn sức khỏe và tính mạng. Hãy báo ngay cho giáo viên, nhân viên y tế trường học hoặc người lớn có trách nhiệm; nếu tình trạng khẩn cấp, gọi cấp cứu và không để người gặp nạn một mình. Đừng tự xử lý theo kinh nghiệm.
Anh Trần Đình Huy, Bí thư Đoàn trường Phổ thông Dân tộc Nội trú tỉnh Nghệ An, nhấn mạnh việc tìm trợ giúp kịp thời phải được đặt lên trước nỗi lo bạn trách móc hay bị kỷ luật. Đây là một phần thiết thực của kỹ năng tự bảo vệ: biết giới hạn khả năng của mình và gọi đúng người hỗ trợ. Bảo vệ bạn không phải che giấu sự việc; lên tiếng đúng lúc mới giúp bạn được chăm sóc an toàn.
Biến kiến thức thành phản xạ
Một buổi diễn đàn chỉ có ý nghĩa khi điều học sinh nghe được trở thành lựa chọn cụ thể ngoài đời: không thử chất lạ vì tò mò, từ chối lời mời, rời khỏi tình huống có áp lực và báo người lớn khi có dấu hiệu nguy hiểm. Nhà trường cần tạo cơ hội để các em trao đổi, thực hành cách ứng phó với tình huống giả định; gia đình cũng cần lắng nghe để con có thể tìm đến khi gặp rủ rê hoặc lo sợ.
Phòng chống ma túy học đường không thể chỉ đặt lên vai học sinh, nhưng mỗi em có thể bắt đầu bằng những nguyên tắc dễ nhớ: không dùng sản phẩm không rõ nguồn gốc, không im lặng khi bạn gặp nguy hiểm và không làm theo đám đông để đổi lấy cảm giác hòa nhập. Kiến thức giúp nhận ra cái bẫy; sự bình tĩnh, lời từ chối dứt khoát và việc tìm trợ giúp giúp các em thoát khỏi nó.
