Nâng hạng là cột mốc, không phải đích đến
Thị trường vốn là hệ thống kết nối doanh nghiệp và dự án cần nguồn lực với nhà đầu tư, thông qua các công cụ như cổ phiếu và trái phiếu, để tài trợ cho hoạt động kinh tế và tăng trưởng dài hạn. Vì vậy, nâng hạng thị trường chỉ có ý nghĩa trọn vẹn khi giúp Việt Nam thu hút dòng vốn bền vững, chứ không dừng ở sự ghi nhận cải cách.
Ngày 29-10, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, Hiệp hội Doanh nghiệp Anh Quốc tại Việt Nam tổ chức Diễn đàn Doanh nghiệp Anh - Việt Nam với chủ đề “Tầm nhìn 2045: Kiến tạo nền kinh tế thu nhập cao, giá trị cao”. Thảo luận tập trung vào phát triển thị trường vốn Việt Nam. Wanming Du, Giám đốc Chính sách chỉ số khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại FTSE Russell, nhận định việc nâng hạng lên thị trường mới nổi là dấu mốc quan trọng ghi nhận nỗ lực cải cách của Việt Nam.
Nhưng một cột mốc không tự tạo ra năng lực cạnh tranh. Nếu cải cách chỉ nhắm tới việc đạt tiêu chí nâng hạng, thị trường có thể được chú ý hơn mà chưa chắc giữ được nhà đầu tư lâu dài. Giá trị của sự công nhận nằm ở việc mở đường cho cải cách tiếp theo.
Muốn giữ vốn dài hạn, phải làm thị trường sâu hơn
Thách thức cốt lõi là nâng sức cạnh tranh để thu hút vốn dài hạn phục vụ tầm nhìn Việt Nam 2045. Đây không phải bài toán giải quyết bằng một thay đổi đơn lẻ. Thị trường cần thêm cơ hội đầu tư có chiều sâu, quy tắc đáng tin cậy và cơ cấu nhà đầu tư đủ đa dạng để dòng vốn không phụ thuộc quá nhiều vào những quyết định ngắn hạn.
Ba ưu tiên được nêu tại diễn đàn đi thẳng vào những điểm nghẽn đó: mở rộng đầu tư vào công nghệ, y tế và năng lượng bền vững; khuyến khích các nhà đầu tư định chế trong nước như quỹ hưu trí và công ty bảo hiểm tham gia; đồng thời củng cố niềm tin bằng quản trị tốt, minh bạch và quy định hiệu quả. Đây là những điều kiện nền tảng, không phải phần trang trí cho mục tiêu nâng hạng.
Nhà đầu tư nội địa có thể tạo nền cầu ổn định hơn, còn thông tin minh bạch giúp giảm bất cân xứng và củng cố niềm tin. Nếu thiếu những yếu tố này, vốn quốc tế có thể đến theo cơ hội nhưng khó trở thành nguồn tài trợ bền vững cho doanh nghiệp và dự án.
Tài trợ cho tham vọng 2045 cần kỳ hạn dài
Các dự án hạ tầng quy mô lớn và chuyển dịch năng lượng cần lượng vốn lớn với kỳ hạn dài, trong khi hệ thống ngân hàng thương mại trong nước khó đáp ứng toàn bộ nhu cầu. Nhận định này cho thấy vì sao phát triển thị trường vốn không thể tách khỏi câu hỏi Việt Nam sẽ huy động nguồn lực như thế nào cho các mục tiêu dài hạn.
Nguyễn Đỗ Hòa, Giám đốc quốc gia Cơ quan Tài trợ xuất khẩu Vương quốc Anh, cho biết cơ quan này sẵn sàng cung cấp các gói tín dụng và bảo lãnh quy mô lớn, kỳ hạn dài với chi phí hợp lý để kết nối vốn quốc tế với các dự án chiến lược. Nguồn hỗ trợ đó có thể bổ sung cho nỗ lực trong nước, nhưng không thay thế yêu cầu xây dựng một thị trường có năng lực phân bổ vốn hiệu quả.
Tại diễn đàn, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Công Vinh cũng đề xuất hợp tác phát triển thị trường vốn và nâng hạng chứng khoán, song song với thu hút đầu tư chất lượng cao gắn với chuyển giao công nghệ. Đặt những định hướng này trong tầm nhìn Việt Nam 2045, thước đo thành công không chỉ là có thêm vốn, mà là huy động được đúng loại vốn, với kỳ hạn phù hợp và cho những lĩnh vực tạo giá trị lâu dài.
Cải cách phải tiếp tục sau dấu mốc
Nâng hạng thị trường là bằng chứng cho thấy cải cách đã tạo chuyển biến, nhưng không bảo đảm thị trường sẽ tự động trở nên hấp dẫn với nhà đầu tư dài hạn. Sức cạnh tranh cần được xây dựng bằng chiều sâu đầu tư, sự hiện diện lớn hơn của các định chế trong nước, quản trị đáng tin cậy và quy định được thực thi hiệu quả.
Đó cũng là cách nhìn thực tế về vai trò của thị trường vốn trong chiến lược phát triển: không phải một đích đến riêng của ngành chứng khoán, mà là hạ tầng huy động nguồn lực cho nền kinh tế thu nhập cao, giá trị cao. Nếu muốn nguồn vốn đồng hành với các dự án dài hơi, cải cách phải vượt khỏi mục tiêu được phân loại ở một nhóm thị trường mới.
Kết luận nên rõ ràng: nâng hạng là bước mở cửa, còn khả năng thu hút và giữ vốn dài hạn mới quyết định thị trường vốn Việt Nam có đóng góp xứng đáng cho tầm nhìn Việt Nam 2045 hay không.
